دادههای جدید تلسکوپ فضایی کپلر، از وجود سیارهای خبر میدهد که به دور دو ستاره میگردد. سیاره شناسان موسسه 'ستی' و مرکز فیزیک نجوم موسسه هاروارد- اسمیت سونیان با کمک تلسکوپ فضایی کپلر که به شکارچی سیارات معروف است، سیاره ای به نام Kepler-16b را شناسایی کرده اند که دو خورشید دارد. به نظر می رسد در آسمان این سیاره مانند صحنه ای از فیلم جنگ ستارگان دو خورشید وجود دارد و میتوانند با هم طلوع کنند!
این اولین سیاره کشف شده ای است که به دور دو ستاره می چرخد. این رصد مستقیم نشان می دهد که سیارات کهکشان راه شیری تا چه حد می توانند ویژگیهای متفاوتی داشته باشند. از مدتها قبل وجود سیاراتی که در اطراف دو ستاره بچرخند فرض شده بود اما این اولین بار است که چنین سیاره ای شناسایی شده است. این سیاره در شرایطی که در حال عبور از مقابل دو ستاره اش بود و موجب کسوف آنها شده بود، کشف شد.
سیاره جدید کشف شده در فاصله 200 سال نوری از زمین قرار داشته و به دور دو ستاره کوچکتر از خورشید میگردد. یکی از این ستارهها 69 درصد و دیگری تنها 20 درصد خورشید جرم دارد. سیاره در فاصله حدود 100 میلیون کیلومتری، هر 229 روز یک دور به دور این دو ستاره میگردد.
از مدتها قبل وجود سیاراتی که در اطراف دو ستاره بچرخند فرض شده بود اما این اولین بار است که چنین سیاره ای شناسایی شده است. این سیاره در شرایطی که در حال عبور از مقابل دو ستاره اش بود و موجب کسوف آنها شده بود، کشف شد
فاصله این دو ستاره از یکدیگر نصف فاصله عطارد از خورشید است. با این حساب، این دو ستاره حدود 0.2 واحد نجومی یا 30 میلیون کیلومتر از یکدیگر فاصله دارند و هر 41 روز یکبار به دور یکدیگر میچرخند. از دید سیاره کپلر16ب، این دو ستاره حداکثر 20درجه از یکدیگر فاصله میگیرند.
البته طلوع و غروب دو خورشید در آسمان این سیاره زیباترین منظره قابلمشاهده نیست، چراکه این دو ستاره هر ماه یکبار از مقابل یکدیگر عبور میکنند. چشمانداز عبور ستاره کوچکتر از مقابل ستاره بزرگتر یا پنهانشدن آن پشت ستاره اصلی به مراتب شگفتانگیزتر از طلوع این دو خواهد بود.
دو خورشید در آسمان یک سیاره
با وجود اینکه فاصله این سیاره تا ستارههای مادر خود، حدود 70 درصد فاصله زمین تا خورشید است، اما به دلیل کوچک بودن ستارهها و درخشندگی کم آنها، در کمربند حیات قرار ندارد. کمربند حیات به ناحیهای در اطراف ستاره گفته میشود که آب مایع میتواند در سطح سیارهها وجود داشته باشد و بستری برای حیات باشد. در نتیجه دمای سطح سیاره حدود منفی 100 درجه سانتیگراد و محیطی غیر قابل سکونت است. اندازه این سیاره تقریبا مشابه سیاره زحل است. نیمی از این سیاره که هسته آن را تشکیل میدهد از مواد سنگی و نیمهء دیگر آن از گاز است.
ممکن است این سیاره اقماری داشته باشد که با داشتن جوی غلیظ و به کمک اثر گلخانهای، بتوانند دمای مناسبی برای پیدایش حیات داشته باشند. به اعتقاد دانشمندان، این سیاره باید در همان حلقه گرد و غباری ساخته شده باشد که دو ستاره اش از آن متولد شده اند.
ممکن است این سیاره اقماری داشته باشد که با داشتن جوی غلیظ و به کمک اثر گلخانهای، بتوانند دمای مناسبی برای پیدایش حیات داشته باشند
ویلیام بروکی از تیم تحقیقاتی کپلر میگوید: «این کشف نشان میدهد که حتی ستارههای دوتایی نیز ممکن است سیارههایی قابل سکونت داشته باشند و با توجه به اینکه تقریبا نیمی از ستارگان کهکشان ما منظومههای دوتایی هستند، این مکانهای قابل جستجو برای حیات را افزایش میدهد».
تلسکوپ فضایی کپلر در مارس 2008 پرتاب شد و از آن زمان با دوربین 95 مگاپیکسلی خود به رصد آسمانی می پردازد که می تواند محتوی 4.5 میلیون ستاره قابل شناسایی باشد که از این مجموع، در حدود 300 هزار ستاره می توانند میزبان سیارات مشابه زمین باشند. تاکنون بیش از 150 هزار ستاره از این تعداد توسط کپلر رصد شده اند.
دو خورشید در آسمان یک سیاره
در نهایت، این مأموریت اولین گام در جهت پاسخ به پرسش مطرح شده توسط یونانیان باستان، مبنی بر این که «آیا عوالم دیگری همانند عالم ما وجود دارد یا ما تنها هستیم؟» خواهد بود.
تلسکوپ کپلر به طور ویژه برای افت تناوبی نور ستارگان که در اثر گذر سیارات از مقابل آنها ایجاد میشود، طراحی شده است. بعضی از سیستمهای ستارهای به گونهای جهتگیری شدهاند که از دید ناظر زمینی، سیارات از جلوی ستارههای آنها عبور میکنند. همچنان که سیارات عبور میکنند، نور این ستارهها به تدریج ضعیف میشود یا سو سو می زند.
کپلر می تواند ضعیف ترین چشمکها را شناسایی کند و تغییرات در درخشندگی تنها 20 جز از هر یک میلیون چشمک را ثبت کند. برای دستیابی به این کیفیت، کپلر از بزرگترین دوربینی که تاکنون به فضا پرتاب شده است دوربین 95 مگاپیکسلی به نام CCDs استفاده می کند.
جیمز فرانسون، مدیر پروژه کپلر در آزمایشگاه پیشرانش جت در کالیفرنیا می گوید: "اگر کپلر یک شهر کوچک روی زمین را در شب و در فضا بررسی میکرد، قادر بود سوسوی نور ایوان یک خانه را هنگام عبور شخصی از جلوی آن تشخیص دهد!
منبع تبیان
