مقدمه:
صنعت هوایی و مواد ترکیبی فجر در سال 1370 با هدف دستیابی به دانش و تکنولوژی طراحی هوایی و سازه های کامپوزیتی با حمایت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، وزارت راه و ترابری
دفتر همکاری های فناوری نهاد ریاست جمهوری آغاز به کار نمود. در راستای هدف تعریف شده طراحی و ساخت یک هواپیمای چهار نفره با سازه تمام کامپوزیت در رده ترابری سبک، در دسور کار
این صنعت قرار گرفت.
مراحل طراحی عبارتند از:
الف) طراحی مفهوم
ب) طراحی اولیه
ج) طراحی اجزاء
د) ساخت نمونه
ه) انجام تست های مقدماتی
در ادامه با زحمات تلاشگران، این هواپیما موفق شد گواهینامه های Type certification ,DOA, POA و چندین گواهینامه آزمایشی را اخذ نماید. لازم به ذکر است بر اساس مقررات بین المللی
ICAO، الزام و پیش نیاز سازمان فعال در زمینه طراحی و تولید هواپیما اخذ گواهینامه های فوق میباشد.
هواپیمای فجر- 3
هواپیمای فجر 3 هواپیمایی است تمام کامپوزیت در رده سبک، تک موتوره، با قابلیت حمل چهار سرنشین در دو مدل ارابه فرود ثابت و( F3-A ) و ارابه فرود متحرک ( F3-B ) میباشد. این هواپیما با
توجه به انتخاب مشتری در کلاسهای Utility و Aerobatic قابل ارائه میباشد. با ترکیب تکنولوژی مدرن و اصول طراحی نوین این هواپیما به معیارهای بالای امنیت، راحتی و کارایی دست یافته و
فجر 3 علاوه بر برخورداری از تکنولوژی روز، از ظاهری شکیل و چشم نواز برخوردار میباشد که باعث کم نظیر شدن این هواپیما در نوع خود شده است.
ماموریت اصلی فجر 3 آموزش خلبانی حرفه ای بوده و برای کارهای دیگر مانند گشت زنی، شناسایی، ترابری سبک، امور پستی و VIP قابلیت استفاده را دارد. از ویژگی های منحصر به فرد این
هواپیما سازه تمام کامپوزیت، آیرودینامیک عالی، خوش دستی و قابلیت مانور بالا، مجهز بودن به Fowler Flap، بکارگیری تریم های الکتریکی برای الویتور و رادر، هزینه بالای تعمیر و نگهداری و عمر
بالای سازه است.
معرفی سیستم های فجر 3
الف) سیستم جلو برنده
فجر 3 به یک موتور پیستونی 6 سیلندر Lycoming با 300 اسب بخار قدرت و ملخ هواپیما از نوع Hoffman سه پره است و از سوخت Avgas استفاده میکند. البته قرار است یک موتور اروپایی که
سوخت Jet A1 مصرف میکند جایگزین این موتور شود.
ب) سازه
سازه فجر 3 تمام کامپوزیت است. به همین دلیل تمام بدنه، بالها، دم افقی و سطوح کنترلی آن از جمله الویتور، رادر، ایلرون ها و فلپ یک پارچه با عمر خستگی 18000 ساعت ساخته میشوند.
استفاده از مواد کامپوزیت سبب افزایش مقاومت و کاهش هزینه تولید سازه گردیده است. بالها در شش نقطه به بدنه متصل شده و دو تانک سوخت در بال تعبیه گردیده است. فلپ های بال روی
سه قطعه فولاد ضد زنگ قرار گرفته و توسط دو جک حرکت میکنند. درنتیجه پرداخت سطوح خارجی،نیروی پسا کاهش
ملاحضه ای داشته که موجب افزایش سرعت و صرفه جویی اقتصادی گردیده است.
ج) ارابه فرود
ارابه فرود هواپیما متحرک است و توسط سیستم هیدرولیکی در سه مرحله باز میشود. در موقع بسته شدن بازو های دو چرخ اصلی به طرف داخل بال و بازوی چرخ جلو به طرف داخل بدنه حرکت
میکند. در طراحی ارابه فرود برای جلوگیری از باز شدن ناگهانی ارابه فرود روی زمینتعدادی میکروسوئیچ تعبیه شده است و سه نمایشگر روی پانل کنترلی خلبان وضعیت خطر احتمالی ارابه فرود
را اعلام میکنند و علاوه بر مکانیزم اصلی، مکانیزم ثانویه برای موارد اضطراری طراحی . نصب گردیده است.
د) کنترل پرواز و فرامین کنترل
فرامین کنترل این هواپیما از نوع استیک- پدال و مکانیزم ها از نوع Pull-Push Rod میباشند که در قابلیت مانور هواپیما تاثیر به سزایی دارند. فرامین ثانویه، Trim های الکتریکی هستند که به خلبان
اجازه میدهند پرواز راحت و Hands of free داشته باشد.
عملکرد کنترلهای اولیه بصورت دستی توسط خلبان و یا کمک خلبان انجام میگیرد و این در حالتی است که عملکرد تریم به صورت الکتریکی است و از داخل کابین کنترل میشود.
هنگامی که هواپیما روی زمین قرار دارد میتوان تمام سطوح کنترلی را توسط یک قفل مرکزی از داخل کابین قفل نمود. در تمام سطوح کنترلی هواپیما به منظور کاهش اصطکاک از بلبرینگ
استفاده شده است.
حرکت تریم های هواپیما توسط موتورهای DC 28 ولت و حرکت فلپ ها توسط موتور الکتریکی تعبیه شده در یک جعبه درون بال انجام میشود. فلپ در سه شیار ماشین کاری شده زیر بال حرکت
میکند و توسط دو جک به یک موتور الکتریکی متصل میگردد.
مشخصات عملکردی فجر 3
از نظر عملکردی، وضعیت بسیار مطلوی را در مقایسه با هواپیماهای هم رده خود دارا میباشد:
مشخصات ابعادی فجر 3
مشخصات ابعادی هواپیمای فجر 3 را در این جدول ببینید:
منبع: پیک هوافضا- شماره 43 و 44
