خداشناسی يگانه منطق صحيح و مستحكم انسانيت است.

[امیر احمدی2]

اميرالمؤمنين علی عليه السلام می‏فرمايد : آغاز و پايه اول دين شناختن ‏خداست .
اگر دين را به ساختمانی تشبيه كنيم كه دارای در و ديوار و سقف و پنجره و شيشه و نقاشی و روكاری و زيرسازی و غيره است بايد بگوييم‏
زير سازی و زير بنای همه افكار و معتقدات و اخلاقيات و دستورالعمل های‏ دينی خداشناسی است.

[امیر احمدی2]

و اگر دين را به يك كتاب علمی تشبيه كنيم كه‏
دارای بابها و فصلها و قضايا و مسائل و استدلالات و اصول متعارفه و موضوعه‏
است بايد بگوييم آن چيزی كه به منزله اصل اول و به اصطلاح اصل متعارف‏
دين است خداشناسی است . اگر بنا بشود مجموعه ‏ای مصالح بنايی را در يك‏
جا انبار كنيم اهميت ندارد كه كدام قسمت را اول بريزيم و كدام قسمت را
آخر بريزيم ، و همچنين اگر بنا بشود كتابی به صورت جنگ و كشكول جمع‏
آوری كنيم ،فرق نمی‏كند كه كدام مطلب را در صفحه اول و كدام مطلب را
در صفحه دوم و همچنين در ساير صفحات بنويسيم ، چون مقصود به وجود آمدن‏
يك جنگ و يك كشكول است ، هر مطلب در هر جا قرار گرفته مانعی ندارد ،
وقتی هم كه بخواهيم اينگونه كتابها را مطالعه كنيم و مورد استفاده قرار دهيم‏
باز فرق نمی‏كند كه از اول شروع كنيم يا وسط يا آخر.

[امیر احمدی2]

اما اگر ساختمانی‏ بخواهيم به وجود آوريم اينطور نيست ، ترتيب دارد و روی حساب معينی‏بايد صورت بگيرد ،
و همچنين اگر يك كتاب علمی بخواهيم تأليف كنيم يا بخواهيم مطالعه كنيم از اول بايد شروع كنيم و به ترتيب پيش برويم .
دينداری اگر بخواهد به صورت صحيح و معقول و منطقی برای كسی پيدا شود بايد از پايه توحيد و خداشناسی آغاز گردد ،
تا اين اصل در روح و دل‏ تأسيس نشود ساير قسمتها اساسی نخواهد داشت .
رسول اكرم همين كه به‏ رسالت مبعوث گشت و برای اولين بار به ميان مردم ظاهر شد و بعثت خود را آشكار كرد چه گفت ؟
آيا گفت نماز بخوانيد يا روزه بگيريد ؟
آيا گفت‏ صلح ارحام بجا آوريد و به يكديگر ظلم نكنيد ؟
آيا گفت فلان آداب‏ استحبابی را در راه رفتن يا نشستن يا غذا خوردن خوب رعايت كنيد ؟
نه ،
هيچكدام از اينها را نگفت ،
گفت : مردم بگوييد لا اله الا الله تارستگار شويد .
رسول اكرم دين را از اين كلمه آغاز كرد ، حساس ترين‏ نقطه ‏های قلب مردم را با عقيده توحيد اشغال كرد و تكوين و تربيت امتی‏
عظيم و مقتدر را بر اين اساس به وجود آورد.

[امیر احمدی2]

خداشناسی نه فقط اول دين است ، اول پايه و مايه انسانيت است .
انسانيت اگر بنا بشود روی اصل پايداری بنا شود بايد روی اصل توحيد ساخته‏ گردد .
ما يك سلسله امور را به عنوان حقوق انسانی يا شئون‏ انسانی نام می‏بريم ،
می‏گوييم انسانيت حكم می‏كند كه رحم و مروت داشته‏ باشيم ، نيكوكار باشيم ، از صلح و آرامش حمايت كنيم ،
نسبت به جنگ‏ ابراز تنفر كنيم ، به بی بضاعتها و بيمارها و مجروحين و مصدومين و درماندگان كمك كنيم ،
به‏ همنوعان خود آزار نرسانيم ، بلكه در راه خدمت به نوع فداكاری كنيم ،
جانفشانی كنيم ، عفيف و با تقوا باشيم ، به حقوق ديگران تجاوز نكنيم .
همه اينها درست است و واقعا هم بايد اين چنين بود اما اگر از ما بپرسند
كه منطق اين دستورها و فلسفه ای كه ما را قانع كند كه منافع شخصی خود را فدای اين امور كنيم و متحمل محروميت بشويم چيست ؟
آيا می‏توانيم با چشم‏ پوشی از مساله خداشناسی جوابی بدهيم ؟
اينها همه به اصطلاح معنويات است‏ و در جهت مخالف ماديات و منافع فردی است .
سر سلسله معنويات‏ خداشناسی است ،
ممكن نيست از سر سلسله معنويات و از ريشه و بن سرچشمه آنها چشم بپوشيم و آنگاه بتوانيم اصول معنوی داشته باشيم ، و از طرفی حتی مادی ترين مسلكهای جهان چاره ‏ای ندارند از اينكه سازمان اجتماعی‏ خود را بر يك سلسله اصول معنوی و شرافتهای اخلاقی بسازند .
انسانيت از خداشناسی نمی‏تواند جدا گردد ،
يا خداشناسی است و يا سقوط در حيوانيت و منفعت پرستی و سبعيت و درندگی .
منفعت پرستی به معنی‏ واقعی كلمه يعنی اينكه آدمی واقعا بنده شهوت و شكم بوده باشد .
يا بايد بنده خدا بود و يا بنده شكم و دامن و جاه و مقام و پول و زر و زيور ، راه‏ سوم ندارد ،
اما اينكه كسی مدعی شرافت و اخلاق و تقوا و عفت باشد و در عين حال به خداشناسی كه سرسلسله اين امور است ايمان و اعتقاد نداشته‏ باشد و هم باطلی بيش نيست.

[امیر احمدی2]

قرآن كريم مثلی ذكر می‏كند ، می‏فرمايد :

مثل كلمه پاك توحيد مثل درخت پاك و سالمی است كه در زير زمين‏ ريشه دوانيده و شاخه هايش سر به آسمان كشيده است . اين درخت ، ميوه دارد‏ و ثمر بخش است ، هميشه بهار است . و هميشه ميوه دار است ،
در همه‏ فصلها و همه روزها ميوه فراوان دارد كه تمام شدنی نيست .
اين مثل درباره كسانی است كه درخت خداشناسی در زمين روحشان روييده‏ باشد .
شاخه‏ های اين درخت عبارت است از اعتقاد به نبوت و ولايت و وجود اديان و راهنمايان الهی و همچنين اعتقاد به حقانيت جهان و اينكه جهان به‏ حق و عدالت بر پاست ،
اجر نيكوكاران ضايع نمی‏گردد و كيفر بدكاران به‏ آنها خواهد رسيد ، و امثال اين امور .
ميوه ‏های اين درخت ، شرافت و كرامت است ، عفت و تقواست ، احسان و گذشت و خدمت و فداكاری است ،
رضايت و آرامش قلب و اطمينان و سعادت است .

آنگاه مثل ديگر ذكر می‏كند و می‏فرمايد :
اما مثل سخن ناپاك و بی حقيقت مثل درختی است كه ريشه ‏ای نداشته‏ باشد ، قرار و ثبات و آرامشی نداشته باشد ،
اندك بادی آن را از ريشه‏ می‏كند .