بسیاری از متخصصان ویندوزی كه میشناسید كه كامپیوترهایی سریع و پایدار دارند به دلیل بخت و اقبال خوب به چنین سیستمهایی دست نیافتهاند: آنها انواع مختلفی از نكات ظریف فنی، ترفند، و تكنیك را یاد گرفتهاند و در سیستم خود به كار بستهاند. به كار بستن این نكتهها، ترفندها، و تكنیكهاست كه بین كامپیوترهای آهسته و كامپیوترهای سریع اختلاف به وجود آورده است. در این مقاله، ما بهترین نكتهها و ترفندهای ویندوز اكسپی را كه كارایی كامپیوتر شما را بالا میبرند شرح دادهایم.
پیش از شروع بعضی از این نكتهها، رجیستری (Registry) ویندوز شما را تغییر خواهند داد، بعضی از آنها مكانهای فایلهای سیستمی را عوض خواهند كرد، و بقیه خصوصیات فایل را اصلاح خواهند كرد، در نتیجه، فراموش نكنید: پشتیبانگیری (Backup)، پشتیبانگیری، پشتیبانگیری. با آن كه اگر دقت كنید احتمال ازدستدادن دادهها كم است، باز هم هر اشتباه كوچكی میتواند سیستم شما را ناپایدار و دادهها را خراب كند.
به طور آرمانی، از پیش یك سیستم پشتیبانگیری دارید - نسخههای پشتیبان شما یا بر روی یك دیسك سخت دوم (درونی یا بیرونی)، یك رسانه نوری خارجشدنی CD) یا (DVD، یا دستكم بر روی یك پارتیشن دیگر دیسك سخت ذخیره شده است. برای پشتیبانگیری از سیستم خود، از برنامه Norton Ghost خود بسیار راضی هستیم، چون از كل پارتیشن ویندوز یا حتی كل دیسك سخت (شامل MBR Master Boot Record
) نسخه پشتیبان تهیه میكند و در یكی از سه مقصد ذكرشده قرار میدهد.
اگر اصلاً پشتیبانگیری كل سیستم را نمیپذیرید، دستكم یك نقطه بازگردانی (Restore Point) بسازید و یك نسخه پشتیبان از رجیستری تهیه كنید. برای ساخت یك نقطه بازگردانی، به منوی Start بروید، All Programs، Accessories، System Tools، و System Restore را انتخاب كنید. گزینه Create A Restore Point را انتخاب كنید، روی Next كلیك كنید، یك نام به نقطه بازگردانی خود بدهید (مانند (Before Tweaking، و روی Create كلیك كنید. در صورت لزوم، میتوانید سیستم خود را به این نقطه بازگردانید. برای تهیه نسخه پشتیبان از رجیستری، روی Start كلیك كنید، Run را انتخاب كنید، regedit را در كادر Open تایپ كنید، و روی OK كلیك كنید. روی My Computer كلیك - راست كنید و Export را انتخاب كنید. Export Range را روی All تنظیم كنید، این فایل را با دادن یك نام (مانند (Before-Tweaking.reg ذخیره كنید، و روی Save كلیك كنید.
اگر مشكلی پیش بیاید، میتوانید با كلیك - دوضربكردن روی فایل before-tweaking.exe
و دادن اجازه نوشتن روی فایل قدیمی، رجیستری را بازگردانی كنید. اگر این كار، سیستم شما را به حالت قبل بازگردانی نكرد، نقطه بازگردانیای (Restore Point)
را كه ساختید از نو بار كنید (اگر وضعیت چنان به هم ریخته بود كه در حالت معمولی ویندوز نتوانستید این كار را انجام دهید به Safe Mode بروید و این كار را انجام دهید. برای رفتن به Safe Mode در زمان بوتشدن ویندوز، كلید F8 را بزنید). و اگر این كارها موفقیتآمیز نبود، میتوانید سراغ نسخه پشتیبانی بروید كه با Norton Ghost یا برنامهای دیگر ساختهاید.
اندازهگیری تنها راه فهمیدن این كه ترفندهای شما كارآمد بوده است یا نه، اندازهگیری پیش و بعد از اجرای ترفند است. صرف ساعتها و روزها وقت برای اجرای برنامههای افزارسنجی (benchmark) لازم نیست، و چون این اندازهگیریها را فقط برای استفاده خودتان میخواهید، نیازی به برپاسازی یك محیط آزمایشی - كه معمولاً در مقالات بررسی محصولات نشریات كامپیوتری میآید - نیست.
درحقیقت، برای چند اندازهگیری ساده، یك كورنومتر و چند برنامه توكار ویندوز كافی است. تازهكاران میتوانند زمان بوتشدن و خاموششدن كامپیوتر را اندازهگیری كنند، و زمان بارشدن چند برنامه پراستفاده خود، مانند برنامه مرورگر یا واژهپردازی را اندازهگیری كنند. برنامه Task Manager را به اجرا درآورید (كلید تركیبی CTRL-ALT-DEL را بزنید و روی دكمه Task Manager كلیك كنید)، و صفحات Processes و Performance را بررسی كنید. تعداد پراسسهایی (Process) را كه پس از بوتكردن به اجرا درمیآیند، و همچنین مقدار Physical Memory (K) قابل دسترس را یادداشت كنید.
با این همه، استفاده از برنامههای افزارسنجی نیز سودمند است. دو برنامه پرطرفدار و مفید برای تعیین سلامتی كلی سیستم به قرار زیرند: 3DMark03 و .SiSoft Sandra برنامه 3DMark03 برای آزمایش كارایی كارت ویدئویی مناسب است، پس از ترفندهای خود باید امتیازهای بهتری از این برنامه بگیرید. آزمایشهای سرعت CPU، پهنای باند حافظه، و دیسك سخت را در برنامه SiSoft Sandra انجام دهید، امتیازهای شما باید پس از ترفندها بهتر شوند. خانه خود را مرتب كنید پیش از بهینهسازی ویندوز، ویروسها و پایشافزار (spyware) موجود در كامپیوترتان را ـ اگر وجود داشته باشد ـ پاكسازی كنید. همچنین لازم است مسائل دستگاهرانهای (driver) سختافزاری خود را بررسی و درست كنید.
اگر از قبل یك برنامه ضدویروس دارید، خصوصیت روزآمدسازی آن را فعال كنید و بعد یك بررسی سیستمی كامل را به اجرا درآورید. اگر ضدویروس ندارید (و نمیخواهید پولی برای خرید آن پرداخت كنید)، برنامه AVG Anti-Virus Free Edition محصول Grisoft را از اینترنت دریافت و نصب كنید، و به آن اجازه دهید كه سیستم شما را بررسی كند. همین عملیات را برای پایشافزار انجام دهید؛ اگر برنامه ضدپایشافزار دارید، آن را ابتدا روزآمد كنید. اما اگر هیچ برنامه پایشافزاری ندارید، از برنامههای رایگان Ad-Aware SE Personal Edition و Spybot Search & Destroy بهره بگیرید. برنامههای ضدویروس و ضدپایشافزار خود را روزآمد كنید و بعد یك بررسی و پاكسازی سیستمی كامل را به اجرا درآورید. اگر یك ارتباط باند عریض (broadband) اینترنت دارید و تا به حال از برنامه ضدپایشافزار بهره نگرفتهاید، پس از اجرای برنامه پایشافزار از یافتههای آن متعجب خواهید شد.
دستگاهرانهای سختافزاری در خرابشدن یا نصبزدایی (uninstall) عجیب خود به دلیل مرور زمان، مشهور هستند. وقتی چنین اتفاقی رخ داده باشد، ویندوز ممكن است بخشی از منابع خود را برای نظارت پیوسته به منظور درستكردن و یافتن یك دستگاهران اختصاص بدهد. از برنامه Device Manager برای درستكردن این مسئله بهره بگیرید: روی My Computer كلیك - راست كنید، Properties را انتخاب كنید، به صفحه Hardware بروید، و سپس روی دكمه Device Manager كلیك كنید.
Device Manager فهرستی از كل سختافزار شما را در یك درخت بزرگشدنی به نمایش درمیآورد، و اگر موردی دارای یك علامت تعجب قرمز، علامت سؤال زرد، یا نمادی مشابه باشد ویندوز متوجه یك مسئله دستگاهران شده است كه لازم است حل شود.
آسانترین راهحل این مسئله (در اكثر مواقع) آن است كه روی آن نماد كلیك - راست كنید و Update Driver را انتخاب كنید. اگر ارتباط اینترنت داشته باشید، به برنامه اجازه بدهید تا وب را برای یك دستگاهران روزآمد جستجو كند. اگر این كار با موفقیت انجام نشد، ممكن است لازم باشد كه به پایگاه وب سازنده سختافزار خود سربزنید و دستگاهران موردنیاز را به طور دستی دریافت و نصب كنید.
اگر موردی را در Device Manager با عبارت Unknown Device دیدید، سعی كنید دریابید كه كدام سختافزاری را كه نصب كردهاید درست كار نمیكند و سپس یك دستگاهران جدید را از پایگاه وب سازنده دریافت و نصب كنید. با وجود این، اگر سختافزار شما درست كار میكند و همه خصوصیات مورد نیاز آن درست كار میكنند، زحمت ارتقای دستگاهران را به خود ندهید.
سرانجام، برنامه Windows Update را به اجرا درآورید و وصلههای نرمافزاری (patch) را دریافت و نصب كنید، به ویژه آنهایی كه با اشكالات و امنیت مربوط هستند. اگر زیاد بازی میكنید، باید دریافت و نصب آخرین دستگاهران برای كارت ویدئویی خود و نصب آخرین نگارش DirectX را درنظر بگیرید. بعضی از بازیها با آخرین دستگاهرانها و DirectX بسیار سریعتر، و پایدارتر میشوند و كیفیت تصویری بهتری به دست میدهند. بار را سبك كنید، بخش ۱ بسیاری از كامپیوترهای ویندوز به طور خودكار چندین برنامه را، در هر بار كه كامپیوتر را راهاندازی میكنید، به اجرا درمیآورند. متأسفانه، به مرور در دوره زندگی كامپیوتر، كه تعداد زیادی برنامه نصب كردهاید، دهها برنامه زمان راهاندازی اضافه میشود كه در مجموع مقادیر قابل توجهی از حافظه، چرخههای CPU، و زمان راهاندازی را مصرف میكنند. نگاهی به همه نمادهای (icon) كوچك واقع در نوارتكلیف (Taskbar) خود بیندازید؛ اكثر آنها یك برنامه در حال اجرا در زمینه هستند، و هر بار كه ویندوز بار میشود به طور خودكار به اجرا درمیآیند.
محدودكردن برنامههایی كه به طور خودكار به اجرا درمیآیند میتواند پایداری و سرعت را به طور قابل ملاحظهای افزایش بدهد، و ویندوز اكسپی یك برنامه برای پیكربندی این وضعیت دارد: برنامه .System Configuration Utility برای اجرای این برنامه به منوی Start بروید، Run را انتخاب كنید، msconfig را در كادر Open تایپ كنید، و روی OK كلیك كنید. سپس به صفحه Startup بروید تا فهرستی از همه برنامههای راهاندازی كامپیوتر را ببینید.
صفحه Startup فهرستی از هر فایلی را كه ویندوز بار میكند به نمایش درمیآورد. آنهایی كه یك علامت تیك در كنار خود دارند فعال هستند؛ اولین باری كه برنامه System Configuration Utility را به اجرا درمیآورید، همه برنامههای فهرست تیكدار هستند، كه بدین معنی است كه همه آنها در حال اجرا هستند. چه باور كنید چه نكنید، اگر همه این موارد را بدونتیك كنید باز هم ویندوز اكسپی به خوبی كار خواهد كرد؛ اما، بعضی از سختافزارهای شما ممكن است كار نكنند (یا به طور كامل كار نكنند) و، البته، برنامههایی كه در عمل آنها را میخواهید، نیز كار نخواهند كرد.
به طور آرمانی، باید همه مواردی را بدونتیك كنید كه نمیخواهید همیشه در حال اجرا باشند. به عنوان مثال، آیا میخواهید برنامه پخش MP3 شما همیشه در زمینه در حال اجرا باشد؟ آیا تعداد زیادی فایل PDF به طور معمول میسازید و در نتیجه به یكی از برنامههای كمكی آن به منظور بررسی تبدیل فایلهای جدید نیاز دارید؟
اگر iPod ندارید، چه نیازی به وجود برنامه كمكی iPod در حافظه است؟ اگر برنامهای پس از غیرفعالكردن برنامه كمكی (زمینهای) آن كار نكرد، به این صفحه بروید و دوباره آن را فعال كنید. و البته، همیشه میتوانید برای برنامهای كه در اینجا غیرفعال میكنید یك نماد بسازید و آن را به طور دستی به هنگام نیاز به اجرا درآورید.
اگر در مورد غیرفعالكردن برنامههای زمان راهاندازی مطمئن نیستید، یا متوجه نامهای فایل رمزی آنها نمیشوید، تنها نیستید. خوشبختانه، دو پایگاه وب عالی وجود دارد كه تقریباً نام همه برنامههایی را كه در صفحه Startup میبینید توضیح میدهند. اولی پایگاه وب زیر است:
[External Link Removed for Guests]
دومی پایگاه وب شركت Greatis است كه لینك Startup Programs Directory آن میتواند به شما كمك كند كه مشخص كنید كه كدام برنامهها ضروری و كدامها غیرضروریاند: [External Link Removed for Guests]
appdata/atyouroption.htm بار را سبك كنید، بخش ۲ ویندوز اكسپی یك لایه اضافی از برنامهها دارد كه هر بار كه ویندوز راهاندازی میشود به طور خودكار میتوانند به اجرا درآیند. این نوع برنامهها معمولاً به سرویس (service) مشهورند. سرویسها را به عنوان برنامههای زمینهای درنظر بگیرید كه معمولاً یك رابط كاربری ندارند؛ آنها صرفاً در زمینه اجرا میشوند و معمولاً یك تكلیف سیستمی، مانند حفظ ارتباط با UPS، حفظ حالت اجرایی یك خدماتدهنده چاپ (print server) یا خدماتدهنده وب، یا ایندكسگذاری زمینهای محتویات همه فایلهای متنی و DOC را به اجرا درمیآورند.
ویندوز اكسپی: هر بار كه ویندوز راهاندازی میشود، تقریباً میتواند ۱۰۰ سرویس برای اجرا در زمینه داشته باشد. شما به بعضی از این سرویسها نیاز دارید. میتوانید سرویسهای در حال اجرای خود را در صفحه Services از برنامه System Configuration Utility ببینید، و با آن كه مربعهای تیكزنی اینجا را برای غیرفعالكردن سرویسها میتوانید بدونتیك كنید، در اینجا این كار را انجام ندهید، متأسفانه، ممكن است سرویسی را غیرفعال كنید كه ضروری است، و فعالكردن مجدد یك سرویس غیرفعالشده در صفحه Services دشوار است.
در عوض، ویندوز برنامهای برای غیرفعالكردن مطمئن انواع سرویسها دارد كه به Services Window مشهور است. برای رسیدن به آن، روی Start كلیك كنید، Run را انتخاب كنید، عبارت services.msc را در كادر Open تایپ كنید، و روی OK كلیك كنید. به طور پیشگزیده، پنجرهای باریك به نمایش درمیآید، كه خواندن محتویات آن دشوار است، پس این پنجره را maximize (بزرگ) كنید تا همه ستونهای آن را ببینید. حال میتوانید همه ستونها را ببینید، اما چندتای آنها به توضیح نیاز دارند.
ستون Status در حال اجرابودن یا نبودن یك سرویس را نمایش میدهد؛ اگر كادر آن خالی باشد، این سرویس در حال حاضر در حال اجرا نیست. ستون Startup Type نحوه راهاندازی یك سرویس را نشان میدهدـ با برچسبهای Disabled (غیرفعال)، Automatic (خودكار)، یا Manual (دستی). سرویسهای غیرفعال (Disabled Services) مشخصند: غیرفعال هستند. حتی وقتی یك برنامه یا سرویس دیگر به آنها نیاز داشته باشد به اجرا درنخواهند آمد. سرویسهای خودكار (Automatic Services) در زمان بوت راهاندازی میشوند و ممكن است اگر مدتی مشخص به كار گرفته نشوند خودشان را از حافظه بیرون بیاورند، هرچند در عمل این وضعیت هیچگاه رخ نمیدهد. حالت دستی (Manual) به یك سرویس اجازه نمیدهد كه در زمان بوت به اجرا دربیاید، و از لحاظ تئوری، زمانی به اجرا درمیآید كه برنامه یا سرویسی دیگر آن را فراخوانی كند، هرچند، این حالت نیز در عمل به ندرت رخ میدهد. در نتیجه، در مجموع، وقتی متوجه شوید به یك سرویس نیاز دارید، بهترین كار آن است كه آن را روی Automatic تنظیم كنید. برای تغییردادن حالت Startup Type برای یك سرویس، روی آن سرویس كلیك - دوضرب كنید، از منوی Startup Type برای انتخاب یك روش متفاوت بهره بگیرید، و روی OK كلیك كنید. برای مؤثرشدن بعضی از تغییرات، لازم است كه كامپیوتر را از نو راهاندازی كنید.
با آن كه اكثر سرویسها نامهای گویایی دارند، گفتن این كه به كدامها نیاز دارید و به كدامها نیاز ندارید مشكل است، زیرا بعضی از سرویسها را سرویسهای دیگر به كار میگیرند.
به عنوان مثال، آیا سرویس زیر برای شما معنی دارد؟
Distributed Link Tracking Client
خوشبختانه، برای بعضیها معنی دارد، به ویژه برای شخصی به نام .Black Viper پایگاه وب این شخص كه نشانی آن در زیر آمده است كاربرد هر سرویس و این كه آیا شما در عمل به آن نیاز دارید یا نه، را به تفصیل و به زبان انگلیسی ساده توضیح داده است:
[External Link Removed for Guests]
servicecfg.htm
او حتی توصیههای خود را به گروههای تنظیم مطمئن، تنظیمها برای كاربران پیشرفته، و حداقل تعداد سرویسهای موردنیاز ویندوز برای درستكاركردن تقسیمبندی كرده است. منطبقكردن تنظیمهای سرویسها براساس گروه Safe این پایگاه وب میتواند در دهها مگابایت از حافظه صرفهجویی به عمل آورد و سیستم شما را بسیار سریعتر كند. اختلاف همچون اختلاف شب و روز خواهد بود.
ترفند Page file
ویندوز میتواند ۲۵۶ مگابایت حافظه را كاری كند كه ۲ گیگابایت به نظر برسد. ویندوز این شعبدهبازی را با استفاده از page file انجام میدهد. اساساً، پیجفایل (page file) یك فایل كاری بزرگ بر روی دیسك سخت است. ویندوز میتواند دادهها و فایلهای كماستفاده را از حافظه را بگیرد و در این فایل به طور موقت ذخیره كند و در موقع لزوم از آن فراخوانی كند. در نتیجه، فضای حافظه سریع برای امور ضروریتر آزاد میشود. این جابجایی فضای حافظه برای نرمافزار شما پنهان میماند (یعنی نرمافزار شما فكر میكند كه در حال استفاده از RAM است، به همین دلیل به این فایل، حافظه مجازی نیز میگویند). برای نرمافزار این تصور به وجود میآید كه كامپیوتر مقدار زیادی حافظه دارد. (در حقیقت، در ویندوزهای 3.1 تا میلنیم به پیجفایل، swap file یا فایل جابجایی گفته میشد.) در حالت عادی، ویندوز به طور خودكار اندازه و مكان پیجفایل را میزان میكند، و وقتی شما فقط یك دیسك سخت داشته باشید و خواست خیلی زیادی از سیستم خود نداشته باشید، این تنظیمهای پیشگزیده كاملاً خوب هستند. اگر به دنبال بهتركردن كارایی هستید و دو یا چند دیسك سخت دارید (و نه چند پارتیشن بر روی یك دیسك سخت)، یك روش جدی برای تقویت كارایی سیستم خود دارید: پیجفایل را از درایو ویندوز خود به جایی دیگر انتقال بدهید.
انتقال پیجفایل از دیسك سخت ویندوز ساده است زیرا ۱ ویندوز اكسپی همیشه برای بهدستآوردن فایلهای ویندوز و برنامهای به دیسك سخت رجوع میكند؛ و ۲) ویندوز اكسپی همواره برای دستیابی پیجفایل به دیسك سخت رجوع میكند. در نتیجه، مرحله ۱ پیش از آن كه بتواند عمل كند باید همیشه منتظر تكمیلشدن مرحله ۲ باشد، و برعكس. با قراردادن پیجفایل بر روی یك دیسك سخت مجزا، كامپیوتر شما میتواند ویندوز، فایلهای برنامهای، و پیجفایل را به طور همزمان دستیابی كند.
یك مزیت دیگر آن است كه پیجفایل قطعهقطعه (fragmented) نمیشود و به اندازه كافی میتواند بزرگ باشد.
برای بررسی این كه آیا پیجفایل شما قطعهقطعه شده است یا نه، روی My Computer
كلیك - راست و Properties را انتخاب كنید. صفحه Advanced، دكمه Settings تحت Performance، صفحه Advanced، و سپس دكمه Change تحت Virtual Memory را انتخاب كنید. پنجره Virtual Memory كاملاً ساده است: روی یك حرف نماینده دیسك كلیك كنید، دادههای paging file را میزان كنید، روی Set كلیك كنید، و كامپیوتر را بازراهاندازی كنید. در نتیجه، به عنوان مثال، فرض كنیم دیسك ویندوز شما E:
باشد، و یك دیسك دادهای به نام D: دارید.
نماد D: را انتخاب كنید، مقادیری برای Initial Size (MB) و Maximum Size (MB) پیجفایل تایپ كنید (برای اندازه بعداً توضیح خواهیم داد)، و سپس روی Set كلیك كنید. آنگاه E: را انتخاب كنید و گزینه No Paging File را انتخاب كنید. روی OK در پیام هشدار كلیك كنید، و سپس روی Set كلیك كنید. روی OK در همه پنجرههای باز كلیك كنید و كامپیوتر را بازراهاندازی كنید.
پیجفایل چقدر باید بزرگ باشد؟ چندین نظریه شنیدهایم، اما نظریهای كه بیشترین فایده را برای ما دارد آن است كه Initial Size (MB) را روی سه برابر مقدار RAM كه در كامپیوتر خود دارید تنظیم كنید (مثال ۵۱۲: مگابایت RAM معادل ۱۵۰۰ مگابایت اندازه پیجفایل اولیه است). همچنین، Maximum Size (MB) باید دو تا سه برابر Initial Size (MB) باشد. آیا میتوانید بدون یك پیجفایل امور خود را بگذرانید، حتی اگر یك گیگابایت یا ۲ گیگابایت RAM داشته باشید؟ بله، كار میكند، اما بعضی از برنامههای كاربردی و بازیها بدون وجود نوعی پیجفایل كار نخواهند كرد، در نتیجه، آن را لازم است در بهترین حالت ممكن تنظیم كنید.
تكهتكهزدایی (defragment) دیسك سخت و ترفندهای پیجفایل در حالت یك دیسك سختی FAT32، سیستم فایل قدیمی مایكروسافت، به ویژه مستعد تكهتكهشدگی فایلها در دیسك سخت به مرور زمان بود - در نتیجه، تعداد زیادی برنامه تكهتكهزدایی در بازار عرضه شده بود. از لحاظ كلی، هر چه فایلهای شما تكهتكهشدگی بیشتری داشته باشند، كامپیوتر آهستهتر كار میكند، به ویژه به هنگام بوتشدن سیستم.
NTFS، با آن كه بهتر از FAT32 است، نیز میتواند فایلها، شامل پیجفایل، را تكهتكه كند. از این روی، مایكروسافت یك برنامه تكهتكهزدایی را در ویندوز اكسپی گنجانده است. هرچند، آن را نمیتوان بهترین برنامه تكهتكهزدایی دانست. برای اجرای این برنامه، به منوی Start بروید، All Programs، Accessories، System Tools، و Disk Defragmenter را انتخاب كنید. برای تكهتكهزدایی یك دیسك سخت، كه باید دستكم ماهی یك یا دوبار انجام دهید، در بخش بالایی یك دیسك را انتخاب كنید و روی Defragment كلیك كنید. اگر به گزارشی در مورد نحوه تكهتكهشدگی نیاز دارید، ابتدا روی Analyze كلیك كنید.
متأسفانه، برنامه تكهتكهزدایی ویندوز در مورد پیجفایلهای تكهتكهشده كار زیادی نمیتواند انجام دهد، كه به صورت یك بخش سبز تقسیمشده دیده خواهد شد. افزون بر این، ما متوجه شدهایم كه این برنامه كار تكهتكهزدایی را روی فایلهای معمولی نیز به طور كامل انجام نمیدهد، اما خوشبختانه چند راه وجود دارد.
یك راه خرید یك برنامه تكهتكهزدایی مانند برنامه Diskeeper 9 Professional
است كه میتواند پیجفایل را نیز تكهتكهزدایی، و دیسك سخت را بهینه كند.
تكهتكهزدایی پایه آسان است: روی دیسك سخت موردنظر خود كلیك كنید، روی Analyze Selected Volume كلیك كنید، و سپس روی Start كلیك كنید. پس از آن كه Diskeeper 9 عملیات خود را تمام كرد، روی Defragment Selected Volume و سپس دوباره روی Start كلیك كنید. برای تكهتكهزدایی پیجفایل، روی Change A Setting، بعد Set A Boot-Time Defragmentation كلیك كنید، دیسك سخت ویندوز اكسپی را انتخاب كنید، و سپس مربع كنار عبارات زیر را تیكدار كنید:
Defragment The Paging File
Defragment The Master File Table
سرانجام، روی OK كلیك و كامپیوتر را بازراهاندازی كنید.
اگر به برنامه Diskeeper 9 دسترسی ندارید، میتوانید به طور دستی خودتان یك پیجفایل بدون تكهتكهشدگی جدید بسازید. به پنجره Virtual Memory بروید، كه پیشتر توضیح داده شد، و دیسكی را كه پیجفایل شما در آنجاست انتخاب كنید، گزینه No Paging File را انتخاب كنید، روی Set، و بعد OK كلیك و كامپیوتر را بازراهاندازی كنید. پس از بوتشدن كامپیوتر، برنامه Disk Defragmenter ویندوز را به منظور یككاسهكردن فایلهای خود بر روی دیسك سخت، و ساخت یك بلوك بزرگ از فضای آزاد به اجرا درآورید. سرانجام، به پنجره Virtual Memory بازگردید، و یك پیجفایل جدید، همچنان كه پیشتر توضیح داده شد بسازید. فایل جدید را به صورت یك بلوك پیوسته بسازید. نوسازی Prefetch یكی از مزایای ویندوز اكسپی نسبت به نگارشهای دیگر ویندوز، بوت سریع آن است.
یكی از روشهایی كه ویندوز اكسپی زمان بوت را مدیریت میكند ردیابی فایلهایی است كه كامپیوتر در زمان راهاندازی و زمانهای دیگر دستیابی میكند، و ذخیرهكردن عضوهای این فایلها در كنار هم با این پیشبینی كه بهیكباره دستیابی خواهند شد. به بیان دیگر، ویندوز اكسپی این فایلهای مهم را پیشواكشی (prefetch) میكند تا بعداً بتواند آنها را به سرعت دستیابی كند. فرض است كه ویندوز اكسپی بخشهای پیشواكشیشده را هر چهار روز بررسی و آن را در صورت لزوم نوسازی (refresh) میكند، اما به دلائلی، این اتفاق همیشه رخ نمیدهد. در حقیقت، در بعضی از سیستمها هرگز اتفاق نمیافتد.
مایكروسافت برنامهای بر روی پایگاه وب خود به نام Bootvis داشت كه نهتنها فایلهای Prefetch را وادار به نوسازی میكند بلكه آنها را در تراكهای (track) نزدیك به لبه بیرونی دیسك سخت كپی میكند، كه در عمل سریعترین مكان برای بازیابی فایلهاست. این برنامه همچنین نمودارهایی در مورد مدت زمانی كه كامپیوتر شما بر روی تكالیف مختلف در دوره عملیات بوت صرف میكند میسازد.
مایكروسافت به دلیل گزارشهایی درباره اشكالات Bootvis، این برنامه را از روی خدماتدهندههای (server) خود برداشت، اما آخرین نگارش این برنامه به طور گستردهای بر روی اینترنت توزیع شده است؛ در گوگل، برنامه Bootvis Version 1.3.37.0 را جستجو كنید.
با این حال، امكانات بهینهسازی Bootvis میتواند بسیار عالی باشد. بر روی یك كامپیوتر مورد آزمایش، زمان بوت ۲۵ درصد بهتر شد (از ۳۴ ثانیه به ۲۵ ثانیه رسید)، در حالی كه روی یك كامپیوتر دیگر، بهینهسازی در حد ۲ درصد بود. با وجود این، پیش از استفاده از Bootvis بر روی سیستم خود، قویاً توصیه میكنیم كه با استفاده از برنامه Norton Ghost یا برنامهای مشابه، از سیستم خود یك نسخه پشتیبان تهیه كنید، بالاخره مایكروسافت پس از دریافت گزارشهایی در مورد مشكلاتی كه Bootvis به وجود آورده است آن را كاملاً از پایگاه وب خود خارج كرد. افزون بر این، مشهور است كه برنامه System Restore ویندوز در بازگرداندن سیستم از یك مسئله Bootvis ناموفق است، در نتیجه، در اینجا به آن اتكا نداشته باشید. خوب، با درنظر گرفتن این هشدار، فایل Bootvis را از منبع موردنظر خود دریافت كنید، و روی فایل نصب آن كلیك - دوضرب كنید تا نصب شود. سپس، به Start بروید، All Programs، Microsoft Bootvis، و Bootvis را انتخاب كنید. وقتی Bootvis به اجرا درآمد، روی منوی Trace كلیك و Next Boot را انتخاب كنید، روی OK كلیك كنید، و بعد روی Reboot Now كلیك كنید. Bootvis كامپیوتر شما را بازراهاندازی خواهد كرد و همه فایلهایی را كه در زمان راهاندازی دستیابی میشوند ردیابی میكند. همچنین یك نمودار از عملیات بوت به همراه مدت كل بوت را به نمایش درمیآورد. مدت بوت را یادداشت كنید. سپس، دوباره Bootvis را به اجرا درآورید، گزینه Optimize System در منوی Trace را انتخاب كنید. وقتی پیام Reboot Now آمد روی آن كلیك كنید، و به Bootvis اجازه دهید پس از بازبوت سیستم، كارهای خود را انجام دهد. پس از تمامشدن عملیات، یك بار دیگر Bootvis را به اجرا درآورید، گزینه Next Boot در منوی Trace را دوباره انتخاب كنید، و مانند قبل دوباره كامپیوتر را بوت كنید. وقتی پنجره Bootvis ظاهر شد، میتوانید مدت بوت جدید را با مدت بوت اولیه مقایسه كنید. سیستمها با هم فرق میكنند، در بعضی از سیستمها مدت بوت تفاوت چندانی نخواهد كرد، اما اگر سیستمی عملیات پیشواكشی را انجام نمیداده است، پس از اجرای این برنامه، پیشرفت چشمگیری در مدت بوت به وجود خواهد آمد.
ترفند برای جلوههای تصویری
ویندوز اكسپی به یقین زیباترین نگارش ویندوز است، و با انواع سایهها، خط خوش، و جلوههای تصویری تكمیل شده است. اگر یك كامپیوتر قدرتمند داشته باشید، میتوانید همه این امكانات را فعال كنید و متوجه آهستگی كارها نشوید، اما اگر كامپیوتر شما كمی قدیمی باشد، غیرفعالكردن بعضی از این جلوهها میتواند سیستم شما را سریعتر كند.
روی My Computer كلیك - راست و Properties را انتخاب كنید. صفحه Advanced را انتخاب كنید. و سپس روی دكمه Settings تحت Performance كلیك كنید. آنچه ظاهر میشود Visual Effects است، كه در آن میتوانید به طور دستی ۱۶ جلوه ویژه مانند نمایش سایه در زیر مكاننما را فعال یا غیرفعال كنید. برای فعالكردن چنین امكاناتی، یك علامت تیك در مربع كنار امكاناتی كه میخواهید فعال شوند قرار دهید.
بعضی از این تنظیمها پس از بازبوتكردن كامپیوتر مؤثر واقع میشوند.
منوهای پایینآمدنی (pull-down) تأخیری دارند كه در رجیستری مشخص میشود، و میتوانید آنها را با برنامه Regedit تغییر بدهید. برای اجرای Registry Editor، روی Start كلیك كنید، Run را انتخاب كنید، regedit را در كادر Open تایپ كنید، و روی OK كلیك كنید. Regedit شبیه به File Explorer استاندارد ویندوز كار میكند: اگر روی علامت جمع (+) كنار یك پوشه كلیك كنید باز میشود و سپس محتویات پوشه انتخابشده در سمت چپ را در نیمه سمت راست به نمایش درمیآورد. اگر روی یك مورد در سمت راست كلیك - دوضرب كنید، میتوانید تنظیم رجیستری آن را تغییر بدهید.
پس، وقتی Registry Editor باز شد، روی علامت جمع كنار پوشه HKEY_CURRENT_USER، علامت جمع كنار Control Panel كلیك كنید، و سپس روی نماد پوشه Desktop برای نمایش محتویات آن كلیك - دوضرب كنید. در نیمه سمت راست، روی MenuShowDelay برای تغییردادن مقدار آن كلیك - دوضرب كنید. به این مكان رجیستری به صورت زیر اشاره میشود: HKEY_CURRENT_USER
MENUSHOWDELAY \CONTROLPANEL\DESKTOP
Value Data پیشگزیده 400، یا 4/10 ثانیه است. مقدار Value Data را برای كمترین تأخیر به 0 تغییر دهید، و روی OK كلیك كنید.
ترفندهای متفرقه سرعت و قابلیت اعتماد اینترنت پر از ترفندهای رجیستری برای سریعكردن عملیات كامپیوتر است. در زیر دو نمونه دیگر از ترفندهای رجیستری آمده است، با این فرض كه هنوز در برنامه Registry Editor هستیم، پوشه زیر را باز كنید:
HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\
CURRENTCONTROLSET\
CONTROL\FILESYSTEM
روی Filesystem كلیك - راست كنید، New و DWORD Value را انتخاب كنید. به جای 1 # New Value در نیمه سمت راست نام DisableNTFSLast-AccessUpdate را بدهید.
روی این مورد جدید كلیك - دوضرب كنید، كادر Value Data را از 0 به 1 تغییر دهید، و سپس روی OK كلیك كنید. این مقدار به ویندوز اكسپی میگوید كه تغییردادن تاریخ فایل در زمان دستیابی را متوقف سازد، كه مدت بسیار اندكی، صدها بار در ساعت، صرفهجویی میكند.
اجرای File Explorer، Desktop، و Taskbar به صورت یك عمل مجزا سرعت را اندكی بیشتر میكند، ضمن آن كه میتواند پایداری سیستم را افزایش دهد، زیرا اگر یكی از آنها خراب شود، بقیه خراب نخواهند شد. برای این كار به پوشه زیر بروید:
HKEY_CURRENT_USER\SOFTWARE
\MICROSOFT\WINDOWS\
CURRENTVERSION\EXPLORER
یك DWORD Value جدید به نام DesktopProcess بسازید، و Value Data آن را روی 1 میزان كنید. آزمایش
پس از آن كه این تغییرات را انجام دادید، بهترین روش برای ارزیابی تأثیر آنها اجرای آن برنامههای افزارسنجی و مقایسه اختلافات است. به احتمال زیاد، سیستم شما سریعتر بوت خواهد شد، ویندوز را سریعتر و مطمئنتر به اجرا درخواهد آورد، و كار با كامپیوتر لذتبخشتر خواهد شد.
