پرسش و پاسخ های هوافضايی و هوانوردی

[CAPTAIN PILOT]

دوست عزیز و گرامی, جناب  [COLOR=#0070C0]salam_2407   [COLOR=#0070C0]
درود بر شما 

سوالات بسیار جالبی را مطرح نمودید که حاکی از دقت بالای شما بر روی مراحل مختلف پرواز هستند.

وقتی که این هواپیما دنده عقب میره یا روی باند تاکسی میکنه همیشه این سوال برام پیش میاد که قدرت ناشی از دنده عقب رفتن رو از موتور میگیره و یا به وسیله یدک کش عقب برده میشه

انجام این عمل و کشیدن هواپیما به سمت عقب بر روی زمین را اصطلاحا" Pushback مینامیم. این عمل صرفا" با استفاده از خودروهای مخصوص و ویژه ای تحت عنوان Tug انجام میشود. Tug ها خود به 2 گروه Conventional (عادی) و Towbarless (بدون رابط بکسل) تقسیم میشوند. در نوع عادی, خودروی کشنده با استفاده از یک رابط فولادی مخصوص به نام Tow Bar به چرخ جلوی هواپیما متصل میگردد و سپس اقدام به کشیدن مینماید. طبیعتا" در این روش برای هر نوع هواپیما با توجه به وزن آن باید از Tow Bar های مختلف استفاده نمود و کنترل مسیر حرکت هواپیما مخصوصا" در هنگام چرخش و دور زدن کمی دشوار است و نیاز به مهارت بالای راننده Tug دارد.

 
[External Link Removed for Guests]
چند نمونه Tow Bar مختلف

[External Link Removed for Guests]
Conventional Tug همراه با Tow Bar در حالت Pushback
 
با اینحال Tug های Tow Bar Less یا همان TBL از یک عرشه مجهز به بازوهای الکتریکی بهره میبرند و میتوانند چرخ دماغه هواپیما را بر روی عرشه خود قرار داده و آنگاه براحتی آن را جابجا نمایند. این روش سرعت و دقت حرکت را بطور چشمگیر افزایش میدهد و با توجه به Universal بودن اکثر آنها, نیازی به تعویض TBL Tug با توجه به نوع هواپیما نیست و اوپراتور تنها با اعمال برخی تنظیمات پیش فرض براحتی میتواند انواع مختلف هواپیما را در اوزان و ابعاد مختلف جابجا نماید. شایان ذکر است نصب و باز نصب Tow Bar در نمونه های Conventional نیازمند زمان است. در روش TBL دور زدن هواپیما بر روی زمین نیز بسیار آسان است و اساسا" خلبانان نیازی به دخالت در امر Pushback یا Pullback ندارند.

 [External Link Removed for Guests]
عرشه و بازوهای TBL در حالت باز

[External Link Removed for Guests]
وضعیت چرخ دماغه در عرشه TBL
 

چطور خلبان سرعت تاکسی رو کنترل میکنه چون دیدم خیلی وقتا دور موتور کم و زیاد میشه و سرعت ثابته !

عملکرد و کارایی موتورهای جت متفاوت با نمونه های پیستونی میباشد. خلبان برای حرکت اولیه هواپیما از حالت سکون به نیروی زیادی نیاز دارد که گاهی ممکن است تا 40% توان موتورها را در بر بگیرد در حالیکه ادامه Taxi و حفظ سرعت استاندارد آن که معمولا" 15 نات است, نیازمند مقدار کمتری توان و دور موتور میباشد. بر همین اساس خلبان دائما" با استفاده از نیروی موتورها, سرعت Taxi را در مقاطع مختلف همچون: حرکت اولیه, دور زدن, ورود به Hold Position و ... تنظیم مینماید.

 [External Link Removed for Guests] 

موفق باشید

[MOHAMMAD_ASEMOONI]

همسایتیهای عزیز , سلام بر همگی . خبر ندارین کجای ایران پرواز با کایت موتوردار (ultra trike ) آموزش میدند ؟
[External Link Removed for Guests]

[shark phantom]

به نام خدای مهربان ...

با عرض سلام خدمت دوستان دانشمند و عزیز این انجمن... اولین ارسالم در این انجمن...

1- خواستم در مورد formation landing جنگنده ها بدانم...
2-هوای فشرده شده چطور در فرایند استارت موتور جنگنده ها به کار گرفته میشوند ؟

سپاس ...

[CAPTAIN PILOT]

دوست عزیز و گرامی, جناب [COLOR=#0070C0]shark phantom 
درود بر شما

1- خواستم در مورد formation landing جنگنده ها بدانم...

Formation Landing یکی از مانورهای بسیار معدود پروازی میباشد که معمولا" توسط گروه های آکروجت مورد استفاده قرار میگیرد. همانطور که از نامش پیداست, در این روش کلیه جنگنده های پروازی بصورت هم زمان یا هماهنگ باهم بر روی باند فرود می آیند. برای این منظور تبحر بالای خلبانان بسیار مهم است و البته برخی شرایط محیطی همچون عرض بالای باند نیز از جمله الزامات اولیه تلقی میشوند. با توجه به ریسک بالای این مانور, کمتر شاهد اجرایش هستیم و همانطور که گروه های آکروجت معمولا" یک به یک بلند شده و در آسمان به هم میپیوندند, یک به یک نیز فرود می آیند. البته مانور Formation Take Off نیز در زمره اقدامات عملی این مبحث قابل اجرا میباشد. برخی از الزامات Formation Landing به شرح زیر هستند:

1- طول باند بطور کامل در دسترس باشد
2- باد مخالف بیشتر از 10 نات نباشد
3- سطح باند باید کاملا" خشک باشد
4- حداقل عرض باند 100 فوت باشد

 [External Link Removed for Guests]
2 فروند جنگنده F-18 در حالت Formation Landing
 

2-هوای فشرده شده چطور در فرایند استارت موتور جنگنده ها به کار گرفته میشوند ؟

برخی موتورهای جت همچون J-79 مورد استفاده بر روی F-4 Phantom از سیستم استارت بادی بهره میبرند. در این روش یک بخش مولد هوای فشرده متشکل از توربین های Inward Flow یا Axial Flow وظیفه تامین نیرو جهت چرخش اولیه کمپرسورهای فشار بالا (High Pressure) را بر عهده دارد. مولد باد با استفاده از یک جعبه دنده به محور مرکزی کمپرسور متصل میشود و با استفاده از هوای فشرده میتواند آن را به حرکت درآورد. منبع انرژی این روش میتواند ژنراتورهای زمینی یا APU هواپیما باشد.

 
[External Link Removed for Guests]
نمای برش خورده از استارتر بادی موتور J-79
 

موفق باشید

[MOHAMMAD_ASEMOONI]

با عرض سلام و احوالپرسی خدمت جناب کاپتن پایلوت و سایر استادان و دوستان .
چند کلیپ در نت دیدم که هواپیماها بخاطر سرعت کم و مایل شدنِ زیاد هنگام دور زدن , توی پیچ spin افتاد و از کنترل خارج شد و سقوط کرد .
سوال :
اصلاً چرا باید برای دور زدن بالا رو کج کرد ؟ ( اندکی چرخش حول محور طولی )
اگر فقط رادِر ruder ( سکان عمودی ) به کار گرفته بشه هواپیما دور نمیزنه ؟ البته منظورم در سرعتهای کم هست که نیروی بَرا lift ( نیروی بالا بَرنده ) که توسط بال تولید میشه به حداقل میرسه .
با تشکر

[MOHAMMAD_ASEMOONI]

سلام دوستان
قابل توجه علاقمندان :
کانال ناشنال جغرافیکِ عربی روزهای یکشنبه ساعت 11:30 شب به وقت ایران , فیلم مستندِ سوانح هوائی رو پخش میکنه .

فرکانس :
نایلسات 12226
27500
H
اسمش در لیستِ کانالها :
AD Nat Geo
همین الان هم تازه شروع شده .

[CAPTAIN PILOT]

دوست عزیز و گرامی, جناب MOHAMMAD_ASEMOONI
درود بر شما

در ابتدا بابت تاخیر در ارسال پاسخ عذرخواهی مینمایم.

هواپیماها بخاطر سرعت کم و مایل شدنِ زیاد هنگام دور زدن, توی پیچ spin افتاد و از کنترل خارج شد

البته آغاز و پایان مانور Spin ارتباطی با زاویه Bank و تمایل هواپیما به طرفین از جانب خلبان ندارد و صرفا" Stall عامل اصلی ایجاد آن میباشد. نقش 2 بال اصلی هواپیما در طول Stall متفاوت است و هریک محتمل فشار بیشتری باشد, هواپیما را به همان سمت خود مایل مینماید و اینگونه Spin آغاز میشود. بنابراین چرخش هواپیما مطلقا" تاثیری بر روی آن ندارد.

 [External Link Removed for Guests] 

چرا باید برای دور زدن بالا رو کج کرد ؟

چرخش هواپیما صرفا" متکی به تحرک Aileron ها و تمایل بال ها به جهات مخالف میباشد. شما برای انجام یک Turn/Bank استاندارد و Coordinate شده, ابتدا نیازمند تمایل هواپیما به همان سمت میباشد. تا زمانیکه هواپیما حول محور طولی خود دوران ننماید, نیروی گریز از مرکز و گرانش زمین اجازه چرخش کنترل شده را به آن نمیدهند. البته افزایش و کاهش نیروی Lift بر روی سطوح بال های پایین و بالا در طول Bank نیز تاثیر بسزایی در این امر دارد. در طول Bank و چرخش, Rudder صرفا" میتواند دم و دماغه هواپیما را در یک موازا نگاه دارد و اصطلاحا" چرخش را Coordinate نماید. چنانچه از Rudder در طول گردش استفاده نشود, احتمال Slip یا Skid شدن چرخش افزایش میابد. به عبارتی Rudder با تنظیم Yaw, هواپیما را درون دایره استاندارد چرخش نگه میدارد و نمیگذارد شعاع این دایره کمتر یا بیشتر از میزان استاندارد شود.

 [External Link Removed for Guests] 

اگر فقط رادِر ruder (سکان عمودی ) به کار گرفته بشه هواپیما دور نمیزنه ؟

در صورت استفاده از Rudder بدون Aileron نیز هواپیما به همان سمت چرخش مینماید اما توجه داشته باشید این چرخش Flat Turn است و صرفا" شما با توجه به سرعت و نوع هواپیمای خود, بر روی هوا غلطیده اید و در حقیقت گردشی وجود ندارد! در تعریف علمی Rudder میخوانیم: "Just for control Yawing" و این بدان معناست که این بخش نقش محوری در Rolling و چرخش هواپیما ندارد. شما هرچه دم و سکان عمودی را حول محور عمودی مایل تر نمائید, مقاومت هوا و Induce Drag را نیز افزایش داده اید, زیرا ساختار عظیم Empennage در مقابل Stream Line و Relative Wind هوا قرار میگیرد و عملا" به مقاومت در برابر آن میپردازد. بنابراین شما برای انجام Turn نیازمند زاویه Bank میباشد و Aileron ها با ایجاد این زاویه, سکان عمودی را نیز به حالت مایل در می آورند و از مقاومت آن با هوا جلوگیری مینمایند. البته در طول Bank ما همیشه شاهد کاهش محسوس Lift ناشی از کم شدن سطح مقطع موثر بال ها میباشیم که نتیجه آن کاهش ارتفاع است و به همین دلیل در طول Bank باید این Lift را با استفاده از قدرت بیشتر موتور و افزایش Thrust یا Back Pressure و افزایش زاویه حمله جبران نمائیم.

 [External Link Removed for Guests] 

موفق باشید

[MOHAMMAD_ASEMOONI]

با سلام خدمت شما استاد بزرگوار کاپتن پایلوت .
بنده مطلب شما رو خوندم و اینطور استنباط کردم که استفاده از aileron برای دور زدن یک ضرورت هست .
حالا فقط دو سوال از شما دارم جسارتاً :
در پرواز با یک هواپیمای مسافربری که داره با سرعت 600km در ساعت به شکل افقی پرواز میکنه , اگر فقط با پا یکی از دو پدالِ سکانِ عمودی رو فشار بدیم آیا هواپیما جهتش عوض میشه و دور میزنه ؟
آیا این کار مشکلی برای هواپیما به وجود میاره ؟

[CAPTAIN PILOT]

دوست عزیز و گرامی, جناب [COLOR=#0070C0]MOHAMMAD_ASEMOONI
درود بر شما
 

در پرواز با یک هواپیمای مسافربری که داره با سرعت 600km در ساعت به شکل افقی پرواز میکنه, اگر فقط با پا یکی از دو پدالِ سکانِ عمودی رو فشار بدیم آیا هواپیما جهتش عوض میشه و دور میزنه ؟

در ابتدا توجه داشته باشید مکانیزم عملکرد پدال ها بصورت هماهنگ معکوس و Link شده با یکدیگر میباشد. بطوریکه اگر شما پدال راست را بفشارید, پدال چپ نیز به سمت بالا متمایل میشود و مشابه این عمل برای پدال دیگر در هر 2 جهت وجود دارد. بنابراین شما در یک زمان واحد نمیتوانید بیشتر از 1 پدال را بفشارید. اما در خصوص قسمت دوم سوال اول شما, بله جهت دماغه تغییر مینماید اما با توجه به شکل و خصوصیات آیرودینامیک هواپیمای شما, ممکن است چرخشی در جهت مطلوب اتفاق نیافتد. البته توجه داشته باشید در اینصورت با توجه به سرعت میتوانیم شاهد Adverse Yaw نیز باشیم که هواپیما را در جهت مخالف پدال وارد Yaw مینماید. البته تمام این موارد در سرعت های بالا دارای ارتباط مستقیم با شکل و Stability هواپیما میباشند و نمیتوان پاسخی مطلق داد.

 [External Link Removed for Guests] 

آیا این کار مشکلی برای هواپیما به وجود میاره ؟

ذکر این نکته در پست پیشین لازم به نظر میرسید که استفاده تنها از Rudder برای دور زدن میتواند هواپیما را دچار Sink و حتی Spin نماید! البته ما در تمام مراحل بر روی هواپیماهای آموزشی احتمال از دست دادن کنترل فرامین و Aileron ها را در نظر میگیریم و به همین دلیل در شرایط Stick Less که خلبان هیچ کنترلی بر روی Aileron و Elevator ها ندارد, تنها با استفاده از Rudder و تنظیم قدرت موتور (Power Setting) میتوان هواپیما را بصورت کاملا" ایمن فرود آورد. یعنی با تبحر خلبان و تنظیم قدرت موتور در جهت پشتیبانی از عدم Sink و کاهش ارتفاع, میتوان تنها با استفاده از Rudder اقدام به Turn زدن نمود. اما این مانور صرفا" در موارد Emergency و آنهم با رعایت زوایای مجاز امکان پذیر است و اساسا" تنظیم نگه داشتن تمام مولفه های فوق, Load فراوانی بر روی خلبان وارد مینماید.

 [External Link Removed for Guests] 

موفق باشید

[MOHAMMAD_ASEMOONI]

وقت همگی بخیر .
جناب کاپتن پایلوت با عرض سلام و احترام .
چند سوال :
از دیوار یا کفِ کابین هواپیمای مسافربری میشه رفت تو بدنه ی هواپیما ؟ یعنی به جائی راه داره ؟
======================================
بنده چند روز پیش با یک شرکت هواپیمائی ایرانی سفر کردم .
درست موقعی که خانومهای مهماندار ترولیهای غذا رو آوردند و داشتند غذا پخش میکردند یکدفعه هواپیما یک حرکتِ بَنکِ بسیار سریع انجام داد یعنی در نیم ثانیه حدود ده پونزده درجه کج شد و صاف شد . حتی بعضی از خانومها ترسیدند گفتند ای وای چی بود ؟

اما یکی از مهماندارها رو دیدم که یه نگاهی به سمت کابین خلبان انداخت و لبخندی زد .
بنده یقین داشتم که هواپیما امکان نداره خودش این حرکت رو انجام بده و یکی از دو خلبان عمداً این حرکت رو انجام داد برای شوخی با یکی از مهماندارها یا همه ی مهماندارها .
کاری که انجام دادند بسیار ناعاقلانه و خلاف همه ی قوانین بود .
وقتی داشتم پیاده میشدم به خلبان که دم در هواپیما وایساده بود گفتم کاری که انجام دادین اصلاً درست نبود و بسیار خطرناک بود و خلاف همه ی قوانین و دستورالعملها .
گفت کدوم کار ؟
گفتم همون حرکت بنکِ سریع .
اول خودش رو زد به اون راه بعدش وقتی گفتم همه شاهد بودند و حتی چند نفر از خانومها با ترس و نگرانی گفتند ای وای چی بود , خلبان گفت :
آها اون چاله ی هوائی بود , چیزی نبود .
بهش گفتم شما خیال کردین کسائی که روی صندلی مسافرها میشینند از علم پرواز و هواپیما چیزی سرشون نمیشه اصلاً ؟ من ساعت و دقیقه و ثانیه اش رو هم یادداشت کردم و همه ی اطلاعاتِ اون بنک در سیستم ضبط اطلاعات پرواز ثبت شده . شما نمیتونید انکار کنید , من ازتون شکایت میکنم . شما با جان این همه مسافر بازی میکنین و میگین چیزی نبود ؟
ساکت شد و دیگه چیزی نگفت .
بنده شماره پنج شش تا از مسافرها رو هم گرفتم تا به وقتش شهادت بندند که خلبان چه رفتار نابخردانه ای انجام داد .
حالا سوالم اینه که بنده به کجا مراجعه کنم و شکایت کنم تا موضوع با جدیت پیگیری بشه ؟ چون این مسائل شوخی بردار نیست .
ارادتمندِ شما

[MOHAMMAD_ASEMOONI]

جناب کاپتن با عرض سلام مجدد .
در سوالِ اول منظور بنده از دیوار و کفِ کابین خلبان هست .
اردتمند

[CAPTAIN PILOT]

دوست عزیز و گرامی, جناب [COLOR=#0070C0]MOHAMMAD_ASEMOONI
درود بر شما

از دیوار یا کفِ کابین هواپیمای مسافربری میشه رفت تو بدنه ی هواپیما ؟ یعنی به جائی راه داره ؟

بله محفظه Cargo در تمام هواپیماهای مسافربری دارای ورودی جداگانه به بخش مسافری و عرشه فوقانی میباشد. این ورودی با توجه به نوع هواپیما میتواند در بخش های مختلفی از سالن قرار داشته باشد. عموم موارد در داخل یا پشت کابین خلبان و یا انتهای بدنه تعبیه میگردند.

   [External Link Removed for Guests] 

در نیم ثانیه حدود ده پونزده درجه کج شد و صاف شد / به کجا مراجعه کنم و شکایت کنم تا موضوع با جدیت پیگیری بشه ؟

موردی که فرمودید میتواند دلایل متعددی داشته باشد. بنده صلاحیت اظهار نظر در خصوص دلایل آن و تائید یا رد نظریه شما را ندارم. با اینحال گمان نمیکنم شکایت شما کاری از پیش برد زیرا کاپیتان هواپیما بنابر تشخیص خود و دلایل بسیار زیادی که میتوانند بر روی تصمیمات وی تاثیرگذار باشند, این اجازه را دارد تا هرگونه مانور و حرکت ناگهانی حتی در زمان توزیع وعده غذایی را اعمال نماید. با اینحال واحد حراست سازمان هواپیمایی کشوری میتواند بخش مناسبی برای طرح شکایت در این زمینه باشد.


موفق باشید