عناصر اولیه بصری

[hani1459]

 

 
  دارای یک سری ویژه گی هاست، از جمله این که: 
  مرکزیت یا ایستایی ست، یعنی حس مرکز بودن و ثابت بودنرا القا می کند. خصوصا اگر یک نقطه در فضا یا سطح باشد. 
  انرژی بسیار متراکم و نهفته در درون خود است. وقتی به یک نقطه ی سیاه و پر نگاه می کنیم، حستراکم انرژی نهفته در آن را به خوبی درک می کنیم.  جلوه های گوناگونی ست، مثلا اگر یک نقطه چندین بار دریک جهت تکرار شود، شکل خط را به خود می گیرد، حتی دو نقطه هنگامی که با فاصله امامرتبط با هم قرار گرفته باشند، فاصله ی بین آن دو به صورت خط دیده می شود. اگر چندنقطه را به صورت منظم یا نامنظم در کنار هم قرار دهیم، فاصله ی بین آن ها به صورتیک سطح به نظر می رسد.
  در محل تجمع و تراکم خود مفهوم تاکید را القا می کند.همان طور که از برخورد دو خط با هم، یک نقطه ی تاکید به وجود می آید.  ها در یک ترکیب می توانند عنصر تصویری مثبت و منفی* رابه وجود آورند. خصوصا اگر به صورت سیاه و سفید در کنار هم باشند.
  نقطه در یک ترکیب چندین بار تکرار شود، مفهوم ریتم* رابه وجود می آورد. همچنین با تجمع و تفرق نقطه در یک ترکیب حالت انقباض و انبساط نمایشداده می شود. 
  همانطور که می بینیم، نقطه در شرایط گوناگون،با اندازه، شکل، تنوع، جهت، حرکت، تکرار، تاکید، فضا و حتی بافت و رنگ، کیفیت هایبصری و بیان تصویری خاص خودش را به نمایش درمی آورد. 
 [External Link Removed for Guests] 

[hani1459]

عناصر اولیه بصری : خط

طبیعت سرشار از نمونه های خطی مختلف است مانند سیم های برق،نرده های پنجره، خطوط شاخه های درختان، لبه ی دیوارها و ستون ها، پل ها، خط کشی خیابان ها و جاده ها. گاهی خط محیط شکل ها و حجم ها را نشان می دهد. گاهی محل ارتباط بین عنصرها را مشخص می کند، گاهی اطراف و سطوح هر شی را مشخص کرده و فضای سطح و حجم را از هم جدا می کند.

خط با کیفیت های مختلف آن مثل نازک و کلفت، نرم و خشن، ضعیف و قوی و ... مفاهیم گوناگونی را بیان می کند. انواع خط عبارتند از خط راست که به صورت افقی ، عمودی و مایل دیده می شود و خط منحنی، خط مواج، خط مارپیچ، خط شکسته، دندانه دار و زاویه دار.

به همان اندازه که قوه ی لامسه انسان سختی و نرمی را تشخیص می دهد، قوه ی بینایی نیز به تاثیر روانی خط و ارزش های هنری آن حساسیت به خرج می دهد. مثلا از مشاهده ی خطوط عمودی حالت ایستایی، نیرومندی و توازن و تعادل ایجاد می شود. برعکس آن، خطوط افقی معرف آرامش، سکون و تعادل است و در مقابل آن خطوط مورب حالت بی ثباتی و حرکت و هیجان را القا می کنند. آثاری که با خطوط منحنی به وجود آمده اند با نرمی و لغزندگی خود بیان نرمش و ملایمت را دارا هستند و خطوط مواج و مارپیچ، زاویه دار، کج و دندانه دار هم بیان های تصویری متفاوت خود را دارند. به این وسیله است که یک هنرمند حالات درونی و مفاهیم حسی خود را با استفاده از کیفیت های گوناگون خط نمایش می دهند.





[External Link Removed for Guests]

[hani1459]

عناصر اولیه بصری : حجم

حجم عبارتست از یک عنصر تصویری که دارای سه بعد طول، عرض و عمق می باشد. حجم تشکیل شده از سه عامل اولیه یعنی نقطه، خط و سطح، که ممکن است دارای نظم هندسی باشد و یا از فرم نامنظم تشکیل شده باشد. حجم هایی که دارای نظم هندسی هستند از توسعه شکل ها و سطوح اصلی مثلث، مربع و دایره تشکیل شده اند مانند مکعب، مخروط، کره و ... . حجم های دیگر که از نظم هندسی برخوردار نیستند از سطوح نامشخص و فرم های نامنظم به وجود آمده اند مثل یک قطعه سنگ یا صخره ی کوه.

از خصوصیات اولیه حجم این است که قسمتی از فضا را تصرف می کند. حجم به دو صورت تصور می شود:

1- حجم توو پر که قسمت داخلی آن را ماده ای اشغال کرده است.

2- حجم توو خالی که فقط سطوح جانبی آن پوشیده شده است.

می توان حجم های توو پر را حجم مثبت و حجم های توو خالی را حجم و فضای منفی به حساب آورد.

همان طور که شکل، بیشتر وابسته به سطح است و مثلا می گوییم شکل مثلث یا شکل دایره، فرم نیز وابسته به حجم است، به طوری که می گوییم فرم مکعب، فرم مخروط یا فرم بدن انسان.


[External Link Removed for Guests]

[hani1459]

عناصر اولیه بصری : سطح

تعریف ریاضی و هندسی سطح، عبارتست از حرکت خط در فضا و در جهتی مخالف حرکت اصلی خود. سطح دارای واقعیت دو بعدی طول و عرض است. وقتی نقطه را به صورت هسته و نیروی متمرکز تصویری در نظر بگیریم اگر از یک جهت رشد و حرکت کند، ایجاد خط می نماید اما وقتی در تمام جهات رشد و حرکت کند، ایجاد سطح می نماید. همچنین فضای خالی بین دو خط موازی، سطح را القا می کند، یا حرکت دورانی زمین دور خورشید با شروع از یک نقطه و بازگشت دوباره به آن، سطح مدور بسیار بزرگی را ایجاد می کند.

دو نقطه که در فاصله ای مرتبط با هم مطرح شوند، خطی نامرئی را القا می کنند، حال اگر سه نقطه در فاصله ای مرتبط با هم مطرح شوند، فضایی به صورت سطحی نامریی را القا می کنند. سطح مانند نقطه و خط یک عنصر تصویری فاقد عمق است و به صورت مثبت و منفی*قابل ادراک می باشد. سطح مثبت وابسته به حجم ها و اشیایی است که دارای واقعیت سه بعدی هستند مانند سیب، میز، کوزه و غیره. این گونه سطوح با دست قابل لمس و با چشم قابل دیدن هستند. سطح منفی هم پدیده ای قابل درک است که به فاصله ی میان دو حجم یا دو شی گفته می شود، مانند حد فاصل میان یک پارچ و لیوان کنارش و همچنین فضایی که این دو شی را در برگرفته است.


* فضای مثبت آن قسمت از تصویر است که برای ما الویت اول را دارد، چه از نظر موضوع و چه از نظر تصویر. فضای منفی در الویت بعدی و دست دومی ست و کمک می کند تا فضای مثبت بهتر دیده شود.

[External Link Removed for Guests]

[hani1459]

عناصر اولیه بصری : بافت

بافت یکی دیگر از عناصر هنرهای تجسمی است که معمولا آن را با حس لامسه مرتبط می دانند در حالی که اهمیت آن بیشتر در ارتباط با نیروی خاص قوه ی بینایی است. بنابراین بهتر است بافت را از دو نظر مورد توجه قرار دهیم:

1- از نظر شکل و فرم که به وسیله ی قوه ی بینایی درک می شود.

2- از نظر خاصیت فیزیکی و جنسیت بافت که توسط قوه ی لامسه درک می شود.

مواد صاف و نرم، زبر و خشن، براق و کدر مانند چوب، شیشه، سنگ، پارچه، فلز، پنبه و غیره، هر کدام از نظر بصری و نیز در رابطه با نیروی لامسه دارای جلوه و نمود خاصی است. این گونه است که بافت را مرتبا در طبیعت مشاهده و لمس می کنیم و در نتیجه برای ما سابقه ی ذهنی ایجاد می کند.

عنصر بافت برای چشم شکل بیرونی اشیا و مواد را نشان می دهد و برای حس لامسه چگونگی سطح خارجی اجسام را مشخص می کند. می توان به استفاده از سطوح کاغذ روزنامه، تخته، دانه های شن و غیره در ترکیبات رنگی روی بوم، به عنوان کاربردهای ابتدایی بافت در نقاشی اشاره کرد. هر چند که با گذشت زمان و گسترش ابزار و مواد، تکنیک های بسیار متنوعی در استفاده از این گونه بافت ها ارائه شده و در حال حاضر نیز تجربه های جدیدی پیش روی هنرمندان است.


[External Link Removed for Guests]