آرتروز

[gigi64]

عوامل بروز آرتروز
میزان بروز آرتروز با مسائل ژنتیکی و نژادی ارتباط دارد. بررسیها نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به این بیماری در خانمها بیشتر است.
سن بالا: بزرگترین عامل خطرساز برای استئوآرتریت سن می‌باشد. بطوریکه در زنان با سن کمتر از 45 سال فقط 2% و در سنین بین 64-45 سال میزان شیوع 30% بوده است. و بالای 65 سال این میزان 68% بوده است.


ضربه: ضربه‌های شدید و استفاده مکرر ازمفصل نیز از عوامل خطر ساز مهم جهت آرتروز هستند بی‌کفایتی رباط متقاطع قدامی و آسیب منیسک منجر به استئوآرتریت زانو می‌شود. اگرچه آسیب غضروف مفصل ممکن است در هر زمان طی آسیب یا بعد از آن بوجود آید، در صورت استفاده از مفصل مبتلا (مثلا از قبل شکسته) حتی غضروف طبیعی نیز در صورت ناپایدار بودن مفصل از بین می‌رود.


چاقی: چاقی از عوامل خطر آرتروز در زانو و دست است. تحقیقات نشان داده که کاهش وزن به میزان 5 کیلوگرم احتمال بوجود آمدن آرتروز علامتدار زانو را 50% کاهش می‌دهد.
علت آرتروز
ویژگی اصلی پاتولوژی آرتروز از بین رفتن پیشرونده غضروف مفصلی است. با وجود این آرتروز تنها بیماری بافت غضروفی نیست بلکه بیماری یک عضو (مفصل) است که درآن همه بافتها شامل استخوان زیر غضروف ، منیسک ، رباطها و قسمت عصبی- عضلانی و غضروف گرفتار می‌شوند.

علایم آرتروز
استئوآرتریت غالبا به صورت دردی عمقی در مفصل مبتلا توصیف می‌شود که این درد با کارکرد مفصل تشدید می‌یابد و با استراحت برطرف می‌شود، اما با پیشرفت بیماری ممکن است درد دائمی باشد. سفتی و خشکی مفصل مبتلا در هنگام بیدار شدن از خواب یا بعد از مدتی دوره بی‌فعالیتی و بی‌تحرکی ممکن است بارز باشد. اما پس از تقریبا 30 دقیقه تسکین پیدا می‌کند. بیمار ممکن است برای حرکت مفاصل خود با مشکل مواجه شود و قادر نباشد آنها را خم و راست کند.

آرتروز در مفاصل غیر معمول
الگوی گرفتاری مفاصل دیگر که به ندرت دچار آرتروز می‌شوند، تحت تاثیر پرکاری شغلی یا غیر شغلی قبلی قرار دارد. بنابراین ، آرتروز مچ پا در رقاصان باله ، آرتروز آرنج در پرتاپ کنندگان بیس‌بال و مفصل انگشتان دست در مشت‌زنان شایع است. با اینکه آرتروز در هریک از این مفاصل ، در میان جمعیت عمومی چندان شایع نیست. ولی با این حال ثابت نشده است که دویدن یا پیاده‌روی با مسافت طولانی ، سبب آرتروز شود. ولی در مقابل ، افراد شاغل در برخی از فعالیتهای شغلی مانند افراد به کار برنده مته دستی ، کارگران نخ ریسی و کشتی سازی و ... ممکن است دچار آرتروز در مفاصلی شوند که مورد استفاده مکر شغلی قرار می‌گیرند.

تشخیص
تشخیص آرتروز معمولا بر اساس ویژگیهای بالینی (علایم) و رادیوگرافی (عکس) صورت می‌گیرد در مراحل اولیه ، رادیوگرافی ممکن است طبیعی باشد، اما با از بین رفتن غضروف مفصل ، تنگ شدگی فضای مفصل و سایر تغییرات آشکار می‌گردد.

پیشگیری
از خوردن غذاهای چرب پرهیز کنید و به جای آن مصرف فراوان میوه و سبزی را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
از اضطراب و استرس دوری کنید.


هنگام کار با کامپیوتر سعی کنید گردن خود را راست نگهداشته و شانه را عقب بدهید. قوز کردن هنگام کار طولانی با کامپیوتر سبب دردهای گردن و شانه ها می شود. کاملا پشت خود را به صندلی بچسبانید. همچنین ارتفاع صندلی خود را طوری تنظیم کنید که کف پاها روی زمین قرار داشته و زانوی شما در زاویه ۹۰ درجه قرار داشته باشد. Keybآرتروزrd و Mouse باید پایینتر از آرنج و نزدیک دستان شما قرار داشته باشد.
درمان
درمان آرتروز در جهت کاهش درد ، حفظ تحرک و به حداقل رساندن ناتوانی بیمار صورت می‌گیرد.

اقدامات غیر دارویی
کاهش بار مفصل: آرتروز ممکن است به علت وضعیت نادرست بدن بوجود آمده یا تشدید یابد. اصلاح وضعیت غلط بدن و تصحیح انحنای بیش از حد کمر (لوردوز) ، ممکن است مفید باشد. باید از تحمیل بار اضافی به مفصل مبتلا ، خودداری شود. بیماران مبتلا به آرتروز زانو یا مفصل ران ، باید از ایستادن طولانی ، زانو زدن و چمباتمه زدن خودداری کنند. بیماران چاق باید وزن خود را کاهش دهند. استفاده از کف گوه‌ای در بعضی انواع آرتروز زانو ممکن است درد را کاهش دهد. رعایت دوره‌هایی از استراحت در طول روز ممکن است مفید باشد. اما بی‌حرکت کردن کامل مفصل دردناک لازم نیست. در بیماران مبتلا به آرتروز یک طرفه مفصل ران یا زانو گرفتن عصا در دست طرف مقابل و در بیماری دو طرفه استفاده از چوب زیر بغل (یا Walker) کمک کننده است.


فیزیوتراپی و ورزش: گرم کردن مفصل ممکن است درد و سفتی را کاهش دهد. در بیماران باید برنامه ورزشی در جهت حفظ دامنه حرکت مفصل ، تقویت عضلات دور مفصل و بهبود وضعیت فیزیکی باید طراحی گردد. استفاده نادرست از مفصل مبتلا به علت ترس از ایجاد درد منجر به آتروفی (از بین رفتن و تحلیل) عضله می‌شود. چون عضلات اطراف مفصل نقش مهمی در حفاظت از غضروف مفصلی در برابر استرس فیزیکی دارند، تقویت آنها حائز اهمیت است.

در افراد مبتلا به آرتروز زانو ، تقویت عضلات دور مفصل در عرض چند هفته ، ممکن است به اندازه داروهای مسکن منجر به کاهش درد شود. ناتوانی در افراد مبتلا به آرتروز زانو با ضعف عضله چهار سر ران ارتباط خیلی زیادی دارد و افراد فعال درد خیلی کمتری نسبت به افراد بازنشسته دارند.

بطور خلاصه اقدامات غیر دارویی که زیر بنای درمان آرتروز هستند عبارتند از: آموزش اصول مراقبت از مفصل ، روشهای حرارتی ، تمرینهایی برای تقویت عضلات اطراف مفصل ، کاهش وزن در افراد چاق ، پرهیز از اعمال بار اضافی به مفصل ران یا زانو با استفاده از کفهایی که بالشتک دارند و نیز با کمک عصا یا Walker.



همچنینی عوامل روانی- اجتماعی به عنوان تعیین کننده‌های درد از اهمیت زیادی برخوردار هستند. بطوری که در افراد مبتلا که حمایت اجتماعی اندکی دارند، مشاوره دوره‌ای توسط مصاحبه‌گران ماهر به اندازه داروهای مسکن ضد التهابی در کاهش درد مفصل موثر است.
درمان دارویی
امروزه درمان آرتروز جنبه تسکینی دارد و داروها سبب پیشگیری یا به تاخیر افتادن تخریب غضروف و ... نمی‌شود. برای درمان درد آرتروز ، عوامل دارویی باید به عنوان روشی کمکی برای اقدامات غیر دارویی مورد استفاده قرار گیرند.


داروهایی مانند استامینوفن ، ایبوپروفن و ناپروکسن و سایر NSAIDها برای کاهش التهاب و کاهش درد استفاده می‌شوند. البته داروهای مسکن به علت خطر خونریزی معده باید با احتیاط مصرف شوند. استفاده از این داروها همراه یک ماده محافظ معده مانند امپرازول و همچنین مصرف وسط غذا می‌تواند خطر این عوارض را کم کند.


تزریق کورتون داخل مفصلی می‌تواند سبب تسکین درد به مدت چند هفته شود (در موارد درد حاد شدید). ولی نباید در فواصل کمتر از 6-4 ماه یک بار تکرار شود.
جراحی ارتوپدی
جراحی جایگزین مفصل در آن دسته از بیماران که مبتلا به آرتروز پیشرفته هستند و درمان دارویی فراگیر با شکست مواجه شده است، انجام می شود. همچنین جراحیهای ساده‌تر در بعضی بیماران می‌تواند سبب تسکین درد شود.

منبع ها:1.دانشنامه رشد
2.کتاب پزشکی نوین

[Hesam - 1994]

چگونگی مقابله با شایع‌ترین آرتروز در ایران


سلامت نیوز: یک فوق تخصص جراحی زانو و لگن با بیان این مطلب که آرتروز زانو و مفصل ران، شایع‌ترین آرتروز در ایران است، گفت: بنا به دلایل نامشخصی در ایران آرتروز زانو در زنان بیشتر دیده می‌شود و آرتروز مفصل ران در مردان شایع‌تر است.

دکتر سید محمد جواد مرتضوی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه آرتروز شایع‌ترین بیماری از دسته التهاب مفاصل است، گفت: آرتروز یک بیماری است که مفاصل را درگیر می‌کند و در این بیماری غضروف مفصل صدمه دیده و کم کم از بین می‌رود. همچنین آرتروز ممکن است هر مفصلی را درگیر کند اما مفاصل بزرگ که وزن بدن را تحمل می‌کنند مثل مفاصل زانو و ران بیشتر آسیب می‌بینند.

وی گفت: از بین رفتن غضروف مفصل به معنی نازک شدن آن است. در زمینه شیوع آرتروز هیچ آمار مشخصی وجود ندارد، اما این بیماری است که در سنین بالا بیشتر اتفاق می‌افتد؛ چراکه پروسه تخریب مفصل در سنین بالا شروع می‌شود.

این متخصص ارتوپدی با تاکید بر اینکه کاهش در حرکت بیمار، مهم‌ترین عارضه این بیماری است، افزود: مهم‌ترین نشانه آرتروز دردی است که در حالت استراحت وجود ندارد، با حرکت کردن بیمار به وجود می‌آید و حتی راه رفتن را برای بیمار سخت می‌کند. این محدودیت در حرکت معضلی است که به دلیل تورم مفصل ایجاد می‌شود.

وی چاقی را در بروز این بیماری بسیار موثر دانست و گفت: هر چه وزن بالاتر باشد همه مفاصل و بخصوص مفاصل بزرگ مانند زانو باید بار و فشار بیشتری را تحمل کنند و خطر ابتلا به آرتروز در آنها بیشتر می‌شود. همچنین چاقی ممکن است احتمال بروز آرتروز در دست‌ها را افزایش ‌دهد.

مرتضوی خاطرنشان کرد: برخی عفونت‌ها، بیماری‌های رماتیسمی، افزایش وزن، تغذیه نامناسب، عوامل ژنتیکی، وراثت، دیابت، کم کاری تیروئید و در برخی از افراد به صورت مادرزادی دچار مشکلات استخوانی مانند پرانتز بودن پاها خطر ابتلا به آرتروز را افزایش می‌دهد.

وی ادامه داد: انجام برخی از ورزش‌ها مانند کوهنوردی که ممکن است باعث تخریب مفاصل شود ابتلا به آرتروز را افزایش می‌دهد. همچنین اگر شغل افراد طوری است که فشار مداوم بر روی مفاصل را به دنبال دارد، خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

این فوق تخصص جراحی زانو و لگن خشکی مفاصل را از مشکلات این بیماری دانست و اظهار کرد: بیماران مبتلا به آرتروز زانو صبح‌ها که از خواب بیدار می‌شوند به سختی راه می‌روند، اما پس از مدتی بتدریج راه رفتن‌شان به حالت عادی باز می‌گردد. این خشکی مفاصل پس از استراحت است؛ به این معنی که وقتی مفصل به‌ مدت طولانی بی‌حرکت مانده باشد و بخواهد فعالیت کند، درد خواهد داشت.

وی با تاکید بر اینکه برای درمان این بیماری هنوز روش مناسبی پیدا نشده است، گفت: با وجود تمام تلاش‌هایی که برای درمان این بیماری انجام می‌شود، اما متاسفانه آرتروز یک بیماری پیشرونده و غیرقابل برگشت است و تنها با یک سری فعالیت‌های حمایت کننده می‌توان روند پیشرفت آن را کند کرد.

مرتضوی مصرف داروهای ضد التهاب و مسکن، پیاده‌روی و ورزش‌های سبک، کاهش وزن و تغذیه مناسب را در کاهش بروز این بیماری بسیار موثر دانست و افزود: عضلات به عنوان محافظ مفاصل هستند و مهم‌ترین عامل کنترل در این بیماری تقویت عضلات مفاصل است. هرچه بیمار بیشتر از عضلات بدن خود کار بکشد و فعالیت داشته باشد، عضلات بسیار مقاوم‌تر می‌شوند و آسیب کمتری به مفاصل می‌رسد.

وی تعویض مفصل را موفق‌ترین جراحی در زمینه آرتروز دانست و بیان کرد: تعویض مفصل در آرتروز زانو و لگن بیشتر انجام می‌شود و در این عمل غضروف مفصل آسیب دیده را برداشته و به جای آن پروتزهای پلاستیکی و آهنی جایگزین می‌شود که این عمل باعث درست شدن کجی اندام و کاهش درد بیمار می‌شود.

این متخصص ارتوپدی در پایان اظهار کرد: توصیه می‌شود برای جلوگیری از بروز آرتروز و کنترل آن همه افراد و به خصوص بیمارانی که آرتروز دارند، ویتامین دی و کلسیم که خطر ابتلا به پوکی استخوان را هم کاهش می‌دهد، جدی بگیرند.