ارتش عراق یکی از مهمترین و بزرگترین کاربران تانک های تی 55 و تی 54 ساخت شوروی بود و اولین بار در سال 1985 سفارشی جهت خرید 250 دستگاه تی 54 را به شوروی ارائه داد. دومین سفارش جهت خرید این تانک ها به سال 1965 و به تعداد 50 دستگاه منعقد گردید.
دوستان مخالف به روز رسانی یه نگاهی به این تانک بیاندازند
به دنبال جنگ اعراب و اسرائیل در سال 1973 که به جنگ یوم کیپور مشهور است ، عراق تعداد قابل توجهی از تانک های تی 54 خود را از دست داد.به دنبال این مسئله و جهت تقویت واحد های زرهی ، عراق تعداد 300 دستگاه تانک تی 55 را به شوروی سفارش داد. در طول دهه هشتاد و جنگ با ایران نیز عراق در حدود 50 دستگاه تی 55 از آلمان شرقی ، 400 دستگاه از لهستان ، 250 دستگاه از مصر ، 400 دستگاه از شوروی و احتمالا 150 دستگاه از رومانی دریافت کرد. در کنار خرید تی 54/55 ، عراق در دهه هشتاد میلادی در حدود 1500 دستگاه تانک تایپ 59 و 69 (تانک هایی که براساس تی 55.54 ساخته شدند) نیز از چین خریداری کرد.
تانک های تی 55/54 ساخت شوروی در کنار تانک های چینی تایپ 59 و 69 در طول جنگ ایران با عراق ، ستون فقرات زرهی عراق را تشکیل میدادند و البته تعداد قابل توجهی از آن ها در طول جنگ نابرابر هشت ساله با ایران یا منهدم گردید یا به غنیمت رزمندگان ایرانی درآمد. در اواخر جنگ با ایران (سال های 1987 الی 88 میلادی) ارتش عراق دریافت که تانک های تی 55 مورد استفاده خود فاقد قابلیت های لازم جهت تامین الزامات جنگ هستند بدین جهت برنامه های به روزرسانی را برای آن ها تدارک که البته مهمترین آن ها از جمله تانک انیگما در نهایت به جنگ با ایران نرسید و بعد ها در تهاجم به کویت و در نبرد با نیروهای ائتلاف مورد استفاده قرار گرفت.
تی 55
اولین پروژه ارتقای تی 55 های عراقی M-77 (اختصاری از Modification 77) نام داشت که پروژه به روزرسانی گشترده شامل ارتقای تانک تی 55 در همه زمینه های حفاظت ، تحرک و قدرت آتش بود. در این پروژه با نصب تجهیزات و سیستم های تانک تی 72 ، تانک های تی 55 عراقی به روزرسانی میشدند. با انجام این پروژه ارتش عراق تانک های تی 55 ای را در اختیار میداشت که از نظر برخی قابلیت ها از جمله قدرت آتش با تانک های تی 72 برابری میکردند. این پروژه در نهایت به جهت هزینه بالا تعدیل شده و به صورت دیگریبا تمرکز برافزایش حفاظت تانک ادامه یافت که در نهایت به ساخت تانک انیگما ختم گردید.
تانک انیگما در عراق تحت پروژه M-77 شناخته میشود و انیگما همانطور که در ابتدای مطلب نیز عنوان شد ، در حقیقت نامی است که نیروهای ائتلاف در جریان نبرد کویت و پس از رویت این تانک ناشناخته و رمز آلود عراقی به آن دادند. از تعداد تانک های تی 55 عراقی که به این استاندارد ارتقا یافتند ، اطلاع دقیقی در دست نیست و صرفا میتوان گفت که تانک های انیگما به صورت محدود و کم تعداد به ساخت رسیدند. تانک های انیگما به جهت قابلیت های حفاظتی و البته با توجه به محدودیت تعداد تولیدی ، به عنوان تانک فرماندهی جهت فرماندهی واحد های زرهی مجهز به تانک های تی 55/54 عراقی مورد استفاده قرار گرفتند.
همانگونه که پیشتر ذکر شد ، پروژه انیگما با تمرکز بر افزایش سطح حفاظت تانک های تی 55 عراقی اجرا گردید. بدین منظور متخصصین عراقی ، زرهی ترکیبی (کامپوزیتی) از نوع واکنشگر غیر فعال انفجاری را برای این تانک توسعه دادند که شامل سه لایه فولادی ، آلومینیومی و لاستیکی بود.زره واکنشگر غیر فعال یا غیر انفجاری (Non-explosive and non-energetic) که اختصارا به آن NERA یا NxRA گفته میشود ، نوعی از زره واکنشگر فاقد عناصر انفجاری است. این زره ها دارای یک لایه ضربه گیر و واکنشگر میانی (به صورت ساندویچی با لایه های دیگر) از عناصر منعطف همچون لاستیک هستند.
نمای برش خورده از زره
در اصابت پرتابه به این نوع از زره ، انرژی ناشی از اصابت توسط لایه ضربه گیر جذب شده و عمل پس زنی صفحه فوقانی زره و ایضا پرتابه تهدید به سمت بیرون توسط لایه منعطف ضربه گیرصورت میگیرد.(در حقیقت این لایه ضربه گیر به صورت یک عنصر واکنشگر عمل میکند). علاوه بر انتخاب ویژگی ترکیبی و واکنشگر غیر انفجاری زره، متخصصین عراقی از سه ویژگی دیگر نیز جهت افزایش سطح حفاظت تانک انیگما بهره گرفتند که این ویژگی ها زره فاصله دار یا Spaced Armor ، زره شیب دار یا Sloped Armor و زره قابل نصب و جداسازی (ماژولار) نام دارند.
زره شیب دار و تاثیر آن در افزایش
در زره شیب دار با اعمال زاویه و به تبع آن افزایش مقطع صفحه زره ، حفاظت افزایش میابد. بدین ترتیب میتوان با حفظ وزن و قطر صفحات زره به سطح بالاتری از حفاظت دست یافت. به عنوان مثال حفاظت یک صفحه زرهی با زاویه 45 درجه در حدود دو برابر بیشتر از حفاظت همان صفحه زرهی با زاویه 90 درجه است. در زره فاصله دار نیز با ایجاد فاصله میان صفحات زره ، سطح حفاظت افزایش میابد که البته این افزایش به مواردی بستگی دارد. در اصابت پرتابه های شکافنده (انرژی جنبشی) چنانچه صفحات فاصله دار زره به صورت شیب دار نیز قرار گرفته باشند ، پرتابه با عبور از صفحات زره و سپس با قرارگیری در یک فضای خالی یا فاصله هوایی (Air gap) مابین صفحات ، از خط سیر مستقیم منحرف شده و با این انحراف به صورتی نام متعادل و با انحراف از مسیر مستقیم به صفحات زرهی دیگر برخورد میکند که این مسئله باعث فروپاشی یا کاهش قابل توجه نفوذ آن میشود.
در مورد تهدید پرتابه های مجهز به شکافنده خرج گود (یا شکافنده انرژی شیمیایی) تاثیر حفاظتی زره به این صورت است که خرج گود پرتابه تهدید را در صفحات ابتدایی زره فعال میکند و با عبور جریان شکافنده (موسوم به جت خرج گود) از صفحات نخستین و پس از آن قرارگیری در فاصله هوایی مابین صفحات زره ، از تمرکز جریان آن کاسته شده و توانایی کمتری برای نفوذ خواهد داشت. هر چه تعداد صفحات داخلی زره بیشتر بوده و جت خرج گود با فاصله هوایی بیشتری مابین صفحات مواجه شود به همان میزان میتوان به کاهش نفوذ آن امیدوار بود.
ویژگی سوم زره تانک انیگما ، ماژولاریتی یا قابلیت آن در نصب و جداسازی است که امکان ترمیم بخش های آسیب دیده زره تانک را در کمترین زمان ممکن فراهم می آورد. جهت افزودن این ویژگی به زره تانک ، صفحات زره در داخل بلوک هایی جعبه شکل قرار گرفته و این بلوک ها بر روی بدنه تانک نصب گردید. در مجموع 8 بلوک در بخش جلویی و چهار بلوک در بخش عقبی برجک ، 16 بلوک در طرفین و 4 بلوک در جلوی شاسی تانک نصب شده است. برای ساخت این جعبه ها از صفحات زرهی تانک های غیر عملیاتی از رده خارج و ایضا تانک و ادوات زرهی ایرانی به غنیمت درآمده (همچون صفحات جانبی شاسی تانک های چیفتن) استفاده شد که این اقدام به منظور کاهش هزینه تولید صورت میگرفت.
[IMG]http://gallery.military.ir/albums/userpics/10187/p1.jpg[/ ]
