سياره عجيب فراخورشيدي

[sohrab_poet]

اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ فضايي اسپيتزر توانستند اختلاف دما در سياره مشتري مانند آپسيلون آندرومدابي را در فراسوي خورشيد تعيين کنند.
داده هاي ارسالي از اين رصدخانه فروسرخ حاکي از آنند که اختلاف دما در سياره آپسيلن آندرومدابي بسيار شديد است. به طوري که بخشي از سياره که روبه ستاره مادر است پيوسته گداخته بوده و بخش ديگر آن همواره در انجماد کامل به سر مي برد.
دکتر جو هرينگتون از دانشگاه اورلاندو واقع در ايالت فلوريدا در اين باره مي افزايد: در نيم کره روبه ستاره مادر اين سياره نقطه داغي وجود دارد. اختلاف بسيار زياد دما در طول شبانه روز اين سياره ، ناشي از رانش انرژي در بخشهاي مختلف آن است. ما هم اکنون با سياره اي عجيب روبه رو هستيم.اين براي نخستين بار است که به بررسي سطح يک سياره فرا خورشيدي و اتمسفر آن پرداخته مي شود. پيش از اين تحقيقات فقط درباره اندازه گيري ويژگي هاي عمومي مانند اندازه و جرم اين سيارات صورت مي گرفت.
دکتر مايکل ورنر، متخصص طرح تلسکوپ فضايي اسپيتزر از آزمايشگاه موتورهاي پيشران سازمان فضايي ناسا مي گويد: کشف جديد بسيار فوق العاده است. زماني که ما تلسکوپ اسپيتزر را مي ساختيم واقعا فکر نمي کرديم که روزي به وسيله آن ، انقلابي در دانش ما درباره سيارات فراخورشيدي به وجود آيد.در فاصله 40 سال نوري از زمين ، اين سياره با ابعادي برابر سياره مشتري در مداري بسيار نزديک به دوره ستاره آپسيلن آندرومدا در گردش است. مدت زمان گردش انتقالي آن نيز به دور ستاره مادر برابر 4.6روز زميني است.
به عقيده دانشمندان ، اين سياره بر اثر گرانش ستاره مادر دچار قفل مداري شده است. به عبارت ديگر، سرعت گردش وضعي و انتقالي آن تقريبا با هم برابرند و همين عامل باعث شده تا همواره يک روي آن در مقابل ستاره و روي ديگر پشت به آن باشد. درست همانند ماه که به دليلي مشابه ، پيوسته يک روي آن از زمين قابل رويت است ؛ البته از آنجا که سياره آپسيلن آندرومدابي گازي است ، بخشهاي خارجي اتمسفر آن نسبت به بخشهاي داخلي از سرعت چرخش بيشتري برخوردارند.
در بررسي هايي که درباره اختلاف دما در سياره آپسيلن آندرومدابي صورت گرفت ، اخترشناسان به اين نتيجه رسيدند که اين اختلاف در دو نيم کره اين سياره (شبانه روز) به طور باورنکردني بالا بوده و برابر با 1400 درجه سانتي گراد است.
تغييرات شديد دمايي حاکي از اين حقيقت است که اتمسفر سياره چنان سريع به جذب و بازتاب پرتوهاي نوري گسيل شده از ستاره مادر مي پردازد که گازهاي چرخان جو آن بسرعت خنک مي شوند. به بيان ديگر گازهاي چرخان جو سياره که پيوسته در نقاط مختلف در گردشند، گرما را ميان بخشهاي ديگر توزيع مي کنند ؛ در حالي که سياره مشتري همواره داراي دمايي ثابت است.
دکتر براد هنسن ، کارشناس اصلي طرح تلسکوپ فضايي اسپيتزر از دانشگاه ايالتي کاليفرنيا در اين باره مي افزايد: اگر شما قادر بوديد در طول يک شبانه روز در اين سياره گردش کنيد، اختلاف دما چنان روي شما تاثير مي گذاشت که گويي ناگهان وارد يک کوه آتشفشان فعال شده ايد.