آیا در آسمان‌ها موجود زنده، به ویژه عاقل وجود دارد؟ نظر قرآن

[کفير]

اگر چه علوم روز هنور به طور قطعی در مورد وجود موجودات زنده در آسمان، خبر نداده و منتظریم تا كه بشر چه از آسمان به ارمغان می‌آورد ولی قرآن نیز در این باره ساكت نمانده و با نوعی تئوری پردازی در 15 قرن پیش، پنجره‌ی جدیدی را به روی دانشمندان گشوده است.
بنابر آنچه از برخی آیات بدست می‌آید به نظر می‌رسد قرآن كریم بر بودن موجودات زنده در آسمان اشاراتی دارد كه برخی از آن آیات را در اینجا می‌آوریم:
1. به عنوان مثال در آیه‌ی 29 سوره‌ی شوری می‌فرماید:
«وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِیهِمَا مِن دَابَّةٍ وَهُوَ عَلَى‏ جَمْعِهِمْ إِذَا یَشَاءُ قَدِیرٌ»
«و از آیات اوست آفرینش آسمان‌ها و زمین و آنچه از جنبندگان در آنها منتشر نموده؛ و او هر گاه بخواهد بر جمع آنها تواناست.»
برخی صاحب نظران می‌نویسند: «دابة» از نظر لغوی، مشتق از «دب» و به معنای راه رفتن و حركت كردن می‌باشد و آن شامل حشرات و پرندگان و انسان‌ها می‌باشد.1
علامه طباطبایی(ره) ‌در مورد دلالت آیه می‌فرماید: ظاهر آیه این است كه در آسمان موجوداتی از جنبندگان (دواب) مثل روی زمین وجود دارد، و اگر كسی بگوید: منظور از جنبندگان آسمان ملائكه هستند مردود است؛ زیرا «دواب» بر ملائكه اطلاق نمی‌شود.2
البته باید توجه داشت كه هر چند طبق آیه‌ی 30 سوره‌ی انبیاء، هر موجود زنده‌ای از آب آفریده شده است3 ولی همانگونه كه در روی زمین شرایط حیات موجودات زنده متفاوت است و گروهی آب زی، گروهی خاك‌زی و جمعی نیز هوازی هستند با مقیاس وسیع‌تری شرایط حیات در كرات دیگر براساس ساختمان مختلف جانداران متفاوت است و نباید انتظار داشت، ‌موجودات دیگر همان سازمان وجودی ما را داشته باشند.4
از حضرت علی(ع) روایت جالبی در این زمینه نقل شده است، ‌ایشان می‌فرمایند:
«این ستارگانی كه در آسمان است، شهرهایی همچون شهرهای زمین هستند كه هر شهری با شهر دیگر با ستونی از نور مرتبط است.»5
از این روایت می‌توان چنین برداشت كرد كه: همانگونه كه در شهرهای زمین انسان‌ها زندگی می‌كنند، در آنجا نیز موجودات هوشمندی شبیه انسان زندگی می‌كنند.
در ادامه‌ی، آیه می‌فرماید: او بر جمع كردن آنها هنگامی كه بخواهد ـ قادر است. برخی صاحب نظران بر این باورند كه: احتمال دارد منظور «جمع در آخرت» باشد و ممكن است «جمع در دنیا» باشد ولی احتمال دوم قوی‌تر است. چرا كه اگر منظور آخرت بود تناسب داشت آنرا با تاكید بیان كند نه اینكه با مشیت ـ اذا یشاء ـ همراهش نماید.
بنابراین می‌فرماید: هنگامی كه خداوند بخواهد ساكنین زمین و آسمان با همدیگر ملاقات می‌كنند.6
2. آیه‌ی دیگری كه در این باره دلالت دارد آیه‌ی 15 سوره‌ی رعد است؛ كه می‌فرماید:
«وَلِلَّهِ یَسْجُدُ مَن فِی السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَظِلاَلُهُم بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ»
«تمام كسانی كه در آسمان‌ها و زمین هستند ـ از روی اطاعت یا اكراه ـ ‌و همچنین سایه‌هایشان، هر صبح و عصر برای خدا سجده می‌كنند.»
واژه‌ی «من» در عربی برای صاحبان عقل به كار می‌رود پس مقصود موجودات دارای شعور مثل انسان و فرشتگان هستند كه در آسمان‌ها و زمین برای خدا سجده می‌كنند و از آنجایی كه ملائكه و جن، سایه ندارند پس مقصود از «كسانی كه در آسمان‌ها و زمین هستند» بشر و مخلوقاتی شبیه بشر هستند كه سجده از روی اطاعت، مربوط به مومنین، و سجده از روی اكراه، مربوط به كافرین است ـ البته سجده در اینجا به معنای خضوع است ـ 7
آنچه تا اینجا گفتیم در جهت اثبات وجود موجودات زنده در كرات دیگر بود كه امروزه اصطلاحاً «تئوری‌پردازی از دیدگاه قرآن» گفته می‌شود و در صورتی كه علوم تجربی نیز به همین نتیجه برسند اعجاز علمی آن اثبات می‌شود.
اما از آنجا كه در تفسیر آیات و احادیث باید جنبه‌های مختلف را در نظر گرفت و با دید وسیع‌تری به آیات نگاه كرد تا به واقع نزدیك‌تر شویم. در پایان احتمال دیگری را در مورد آیه‌ی اول ـ 29 / شوری ـ مطرح می‌كنیم كه با معنای ذكر شده متفاوت است.
بررسی:
«واژه سماء و سموات در قرآن، به چند معنا به كار رفته است؛ از قبیل جهت بالا، كرات آسمانی، جو زمین...
تفسیر آیه فوق به وجود موجود زنده در كرات دیگر، وقتی صحیح است كه ثابت شود واژه‌ی «سموات» در این آیه، به معنای كرات آسمانی است؛ در حالی كه ممكن است منظور «جو اطراف زمین» ‌باشد.
و منظور از «دابّة» موجودات ذره بینی مثل باكتری‌ها و یا موجودات درشت مثل پرندگان می‌باشد.
حال اگر معنای دوم ـ جو زمین ـ‌ را بپذیریم آیه در قسمت موجودات درشت، یك واقعیت خارجی را بیان می‌كند، كه یكی از نشانه‌های الهی است؛ و در قسمت موجودات ریز، نوعی رازگویی علمی است كه علوم جدید بدان دست یافته است.8
بنابراین به طور قطع نمی‌توان نظریه‌ی «وجود موجودات زنده در كرات دیگر» را به قرآن نسبت داد هر چند طبق تفسیر اول احتمال آن وجود دارد.
معرفی كتاب:
برای مطالعه‌ی بیشتر به منابع پاورقی‌ها یا به كتب زیر مراجعه فرمایید:
1. پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، محمدعلی رضایی اصفهانی، ج 1، انتشارات كتاب مبین، (چاپ دوم / 1381)، ص 195 ـ 206.
2. قطراتی از دریای قرآن، بهمن نیك بین، نشر نیریز، چاپ اول، 1376.
3. اثبات آسمانی بودن قرآن مجید، شهاب فهیم، ناشر موحدین، 1380.
4. قرآن و علوم روز،‌ عبدالغنی الخطیب، ترجمه: دكتر اسد الله مبشری، (چاپ اول، 1362)، موسسه مطبوعاتی عطایی.
5. الاعجاز القرآن و التقدم العلمی، محمد عللوه، ناشر، دار الاشراق، 1997 م.
6. من دلائل الاعجاز العلمی، فی القرآن الكریم و السنة النبویة، دكتر موسی الخطیب، مؤسسة الخلیج ]المجعول[

1 . كهكشان‌ها در قرآن، لطفعلی سمیعی، ص 104، انتشارات انصاری، 1/1/81. به نقل از: صاحب قاموس قرآن و المیزان و نمونه.
2 . برگرفته از المیزان، علامه طباطبایی، ج 18، ص 58.
3 . وجعلنا من الماء كل شی حی.
4 . برگرفته از : دانش عصر فضا، حسین نوری، ص 170، انتشارات جهان.
5 . سفینه البحار، ج 2، ص 574؛ مادة نجم؛ از علی بن ابراهیم نقل شده است.
6 . الاعجاز العلمی فی القرآن، د. لبیب بیضون، ص 69، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1424 هـ. 2003 م.
7 . برگرفته از: الاعجاز العلمی فی القرآن، د. لبیب بیضون، موسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت، 1424 هـ ، 2003 م، چاپ اول.
8 . برگرفته از «پژوهشی در اعجاز علمی قرآن» دكتر محمدعلی رضایی اصفهانی، ج 1، ص 200 ـ 201.
[External Link Removed for Guests]

[mohtasham]

کفير, جان
بسيار سپاسگذارم چه خوبه كه دوستان ديگه هم به اين مطالب توجه كنند و وقت دوستان رو براي چيزهاي كم ارزش يا بي ارزش تلف نكنند.