خال ها، ضايعات پوستي مسطح يا برجسته اي هستند كه ناشي از به هم خوردن تركيب طبيعي بافت هاي پوست در اثر افزايش يا عملكرد غير طبيعي سلول هاي رنگدانه ساز پوست هستند. در حقيقت خال يك تنوپلاسم خوش خيم سلول هاي رنگدانه ساز است. خال هاي مادرزادي در موقع تولد ممكن است بسيار كمرنگ باشند و به همين دليل ممكن است مورد توجه واقع نشوند.خال ها ضايعه هاي خوش خيم هستند و نياز به اقدام درماني ندارند.
انواع خال ها
به طور كلي خال ها به دو گروه بزرگ تقسيم مي شوند:
الف- خال هاي اكتسابي :
اكثريت خال ها اكتسابي هستند و به طور طبيعي حدود 80 درصد مردم داراي يك يا چند خال ملانوسيتي مي باشند. اين خال ها بيشتر در دوران كودكي و بلوغ ايجاد مي شوند و پس از سن 35 سالگي پيدايش خال جديد كمتر ديده مي شود. يك فرد سفيد پوست در سن ميانسالي داراي حدود 20 تا 40 عدد خال است كه كاملا طبيعي است.
خال ها معمولا ابتدا ضايعات قهوه اي رنگ مسطح و صاف شبيه كك مك است (خال جانكشنال يا JUNCTIONAL NEVUS) و با گذشت زمان بزرگ تر، كم رنگ تر و برجسته مي شود (خال مركب يا COMPOUND NEVUS). همچنين ممكن است در سطح بعضي خال ها موهايي رشد كند. البته بعضي خال ها ممكن است به همان شكل اوليه باقي بمانند و تغييري نكنند. بعضي خال ها در سنين جواني، هنگام حاملگي، در دوران بلوغ يا در اثر تزريق ACTH تيره تر و بزرگ تر مي شوند و برخي اوقات خال هاي جديد ممكن است بروز كند.
ب- خال هاي مادرزادي :
حدود يك درصد نوزادان، در موقع تولد دچار اين نوع خال هستند. اين نوع خال ها مي تواند در اندازه هاي كوچك، متوسط و بزرگ باشد. خال هاي بزرگ، قطري بالاتر از 20 سانتيمتر دارند و ممكن است گاهي به اندازه اي بزرگ باشند كه قسمتي از اندام يا تمام آن را در برگيرند. اين نوع خال ها در قسمت تحتاني پشت و در ناحيه ران ها ديده مي شوند و 4 تا 6 درصد خطر ايجاد "سرطان بدخيم پوست" يا "ملانوم" (MELANOMA) در آنها وجود دارد.خال هاي مادرزادي در موقع تولد ممكن است بسيار كمرنگ باشند و به همين دليل ممكن است مورد توجه واقع نشوند. خال هاي ملانوسيتي مادر زادي كوچك و متوسط معمولا سرعت رشد كمتري نسبت به سرعت رشد شير خواران دارند و بنابراين با گذشت زمان كوچك مي شوند. در موقع بلوغ اين خال ها تيره تر شده و موهاي خشن روي آنها رشد مي كند.
خال هاي ديگري نيز در بدن وجود دارد كه برخي از انواع آنها شامل موارد زير است:
خال هاله دار
اين نوع خال حاشيه اي از پوست سفيد به پهناي 25ميليمتر در اطرافش دارد و بيشتر هنگام بلوغ ديده مي شود. شايع ترين محل اين نوع خال در پشت مي باشد. واكنش هاي ايمونولوژيك مي توانند باعث بي رنگ شدن اطراف خال و حتي باعث كنترل و از بين بردن خال گردند. اگر چه اين نوع خال در افراد جوان نيازي به پيگيري ندارد، ولي در افراد مسن تر بايستي ملانوم بدخيم را در نظر گرفت و در صورت هر گونه شك بايستي از آن نمونه برداري کرد.
خال آبي
برجستگي آبي رنگ با سطح صاف و اندكي برجسته با قطر كمتر از يك سانتيمتر است كه شايع ترين محل آن در اندام ها يا كفل و صورت است. يك نوع آن احتمال بدخيمي دارد. در صورتي كه از نظر زيبايي مسئله ساز باشد مي توان آن را به وسيله جراحي خارج كرد. اين خال ها بايد به صورت عمقي و تا لايه چربي زير جلدي برداشته شوند تا عود نكنند.
خال ديس پلاستيك
اين خال هاي غير عادي و بدشكل در 2 تا 5 درصد جوانان و بالغين ديده مي شوند. اين خال ها، قطري بيش از 5 ميليمتر دارند و داراي حاشيه اي نامنظم هستند و درجاتي از التهاب و تغيير رنگ در آنها ديده مي شود. اهميت اين خال ها از لحاظ استعداد بيشتر آنها براي تبديل به ملانوم بدخيم است و به محض مشاهده ي هر گونه تغييري بايد اين خال ها را برداشت.
ساير ضايعات رنگي پوست كه در تشخيص افتراقي خال مورد توجه هستند:
كك و مك :
شبيه خال اكتسابي جانكشنال است، ولي برخلاف خال به ندرت اندازه ي آنها بيشتر از چند ميليمتر مي شود و بعضي مواقع ممكن است به هم متصل شوند. اين ضايعات در اثر تماس با نور خورشيد تيره تر شده و ممكن است در زمستان ها پاك شوند و برخلاف خال كه ممكن است در تمام نقاط بدن باشد، كك و مك فقط در نواحي رو باز بدن كه در معرض آفتاب هستند، مانند صورت و گردن ديده مي شوند.
گاهي ضايعاتي به صورت لكه هاي قهوه اي روي مچ دست ها، پشت دست ها، ساعد و صورت ظاهر مي شوند كه به آنها لكه هاي آفتابي يا لكه هاي سني مي گويند.
همچنين ضايعات برجسته ي زگيلي شكل روي صورت يا تنه ممكن است ديده شود كه اينها خال نيستند و توسط متخصص پوست تشخيص داده مي شوند.
آيا خال ها خطرناك هستند؟
مدیران انجمن: رونین, Thunderclap, Dr.Akhavan, شوراي نظارت
-
- پست: 1086
- تاریخ عضویت: دوشنبه ۸ آبان ۱۳۸۵, ۱۲:۳۸ ق.ظ
- محل اقامت: هرکجا هستم باشم آسمان مال من است ! ! !
- سپاسهای ارسالی: 103 بار
- سپاسهای دریافتی: 117 بار
-
- پست: 1086
- تاریخ عضویت: دوشنبه ۸ آبان ۱۳۸۵, ۱۲:۳۸ ق.ظ
- محل اقامت: هرکجا هستم باشم آسمان مال من است ! ! !
- سپاسهای ارسالی: 103 بار
- سپاسهای دریافتی: 117 بار
آيا خال ها را بايد برداشت؟
حقيقت اين است كه اكثريت خال ها و لكه هاي پوستي خوش خيم هستند و خطر ابتلا به سرطان پوست در آنها بسيار كم است.
هر خالي كه داراي يك يا چند نماي غير معمول باشد، بايد برداشته شود؛ مانند عدم تقارن ضايعه، نامنظم بودن حاشيه، يكنواخت نبودن رنگ خال و يا اندازه ي بيش از 7 ميليمتر.
خال هايي كه در سنين بالا به رشد خود ادامه مي دهند يا دچار تيرگي رنگ و تغيير شكل مي شوند را بايد برداشت.
قبلا بعضي از پزشكان توصيه مي كردند كه خال هايي كه در معرض اصطكاك يا تحريك مداوم هستند، مثل خال هايي كه در ناحيه ريش آقايان هستند يا خال هايي كه در ناحيه كمربند يا آرنج قرار دارند به علت اينكه احتمال بدخيم شدن را دارند بايد برداشته شوند كه امروزه چنين اعتقادي وجود ندارد.
بعضي خال ها بدمنظره و ناخوشايند هستند و بيمار از لحاظ زيبايي يا به اصرار اطرافيان جهت عمل جراحي خال صورت مراجعه مي كنند كه برداشتن خال در اين موارد بايد با دقت و رعايت اصول جراحي جهت باقي نماندن يا به حداقل رساندن خطر جوشگاه عمل انجام شود.
هر لكه، خال يا ضايعه پوستي كه به طور ناگهاني دچار تغيير در اندازه، شكل يا رنگ شود يا دچار خونريزي، خارش، درد يا زخم شود، بايستي توسط پزشك مورد بررسي قرار گيرد.
ممكن است متخصص پوست به بيمار اطمينان بدهد كه خال مورد نظر خطرناك نيست و نيازي به عمل يا نمونه برداري ندارد و يا اين كه پزشك اقدام به نمونه برداري يا برداشتن ضايعه كند و در صورتي كه مشخص شود كه خال تغييرات بدخيمي دارد، بر حسب عمق و پيشرفت ضايعه بايستي با حاشيه ي مشخصي ضايعه به طور كامل برداشته شود و جهت پاتولوژي فرستاده شود.
اگر بعد از برداشتن، خال مجددا عود كرد حتما بايستي به پزشك مراجعه كرد. احتمالا اسكار(باقي ماندن جاي خال) بعد از عمل خال، بستگي به مهارت پزشك و نوع ترميم پوست بيمار دارد.
بعضي از افراد مستعد تشكيل پوست اضافه در محل عمل جراحي هستند و در بعضي نقاط بدن خطر تشكيل جوشگاه محل عمل زيادتر است.
در مورد خال هاي بزرگ روش هايي وجود دارد كه باعث محو كردن كامل خال نمي شود، ولي از نظر ظاهري وضعيت بهتري به وجود مي آورد؛ مثل لايه برداري (پيلينگ)، درم ابرژن و ليزر كه باعث كم رنگ تر شدن خال مي شوند، ولي معمولا موقتي بوده و خطر ابتلا به سرطان پوست (ملانوما) را كم نمي كند.
ملانوم بدخيم
اين سرطان بدخيم ترين سرطان پوست است. اگر چه ملانوم بدخيم فقط 5 درصد سرطان هاي پوستي را تشكيل مي دهد، اما شايع ترين علت مرگ در اثر بيماري هاي پوستي است.
شيوع ملانوما در دهه هاي اخير رو به افزايش است، به طوري كه در دنياي صنعتي به عنوان يك سرطان شايع مطرح مي باشد و در زنان پس از سرطان ريه مرتبه ي دوم را كسب كرده است. ملانوم در دوران كودكي و نوجواني نادر بوده و سن شايع آن 60 سالگي است.
در حال حاضر علت اصلي ملانوم ناشناخته است، ولي فاكتورهاي متعددي از قبيل فاكتورهاي ژنتيكي، تابش اشعه ي ماوراء بتفش و تماس هاي محيطي در بيماري دخيل است. استفاده از منابع مصنوعي توليد اشعه ماوراء بنفش و لامپ هاي نوساني نيز به عنوان فاكتورهاي مساعد كننده محسوب مي شوند.
اشعه آفتاب نقش عمده اي در ايجاد ملانوم دارد. بهترين فاكتور محيطي در علل ايجاد ملانوم، اشعه آفتاب است. نوع اشعه بيشتر از نوع اشعه ي ماوراء بنفش نوع B است. تابش متناوب و شديد آفتاب به ويژه در كودكي كه منجر به آفتاب سوختگي مي شود، فرد را مستعد ابتلا به ملانوم مي كند.
ارتباط خال ملانوستيك و ملانوم بدخيم
درباره سرطاني شدن خال هاي ملانوستيك مطالعاتي در سراسر جهان انجام شده است. حدود 25 تا 50 درصد ملانوم ها روي خال هاي ملانوستيك اكتسابي ايجاد مي شود، ولي از آنجا كه هر انسان بالغ 30-20 خال اكتسابي دارد، در مقايسه با شيوع ملانوم بدخيم مي توان گفت كه اغلب خال هاي اكتسابي در شرايط معمولي، سرطاني نمي شوند.
دو گروه از خال هاي ملانوستيك بيشتر خطر سرطاني شدن دارند كه خال هاي مادرزادي يا خال هايي كه در موقع تولد وجود دارد از اين دسته اند. هر خال مادرزادي اعم از كوچك و بزرگ مي تواند به سرطان تبديل شود، اما اين خطر در خال هاي خيلي بزرگ مادرزادي به خصوص خال هايي كه قسمت وسيعي از تنه را پوشانده اند بيشتر است. گروه دوم نيز خال هاي ديس پلاستيك است كه در مطلب " آيا خال ها خطرناک هستند؟" در مورد آنها توضيح داده شده است (لينک اين مطلب در پايين صفحه است).
خال اصولا خوش خيم است و به جز خال هاي مادرزادي و خال هاي ديس پلاستيك، ساير خال ها اغلب بدون خطر هستند.
به طور كلي خطر ايجاد ملانوم بدخيم در نژاد سفيد پوست، افرادي كه تماس بيش از حد با نور خورشيد دارند، حساسيت به نور خورشيد، ضعف سيستم ايمني، سابقه ملانوم جلدي يا وجود سابقه ملانوم در خانواده بيشتر از گروه هاي ديگر است.
در خاتمه بايد گفت خال ها داراي انواع گوناگوني هستند و در تشخيص آنها حتما بايد به ملانوم بدخيم توجه داشت.
خال اصولا خوش خيم است و به جز خال هاي مادرزادي و خال هاي ديس پلاستيك، ساير خال ها اغلب بدون خطر هستند. در صورت هر گونه تغييري در اندازه، رنگ، قوام سطحي خال و پيدايش درد، خارش و خونريزي حتما بايد مورد توجه قرار گيرد و در صورت بروز هر يك از تغييرات فوق بايستي به متخصص پوست مراجعه شود كه در صورت شک پزشك به بدخيمي خال، نمونه برداري يا برداشتن ضايعه انجام خواهد شد.
حقيقت اين است كه اكثريت خال ها و لكه هاي پوستي خوش خيم هستند و خطر ابتلا به سرطان پوست در آنها بسيار كم است.
هر خالي كه داراي يك يا چند نماي غير معمول باشد، بايد برداشته شود؛ مانند عدم تقارن ضايعه، نامنظم بودن حاشيه، يكنواخت نبودن رنگ خال و يا اندازه ي بيش از 7 ميليمتر.
خال هايي كه در سنين بالا به رشد خود ادامه مي دهند يا دچار تيرگي رنگ و تغيير شكل مي شوند را بايد برداشت.
قبلا بعضي از پزشكان توصيه مي كردند كه خال هايي كه در معرض اصطكاك يا تحريك مداوم هستند، مثل خال هايي كه در ناحيه ريش آقايان هستند يا خال هايي كه در ناحيه كمربند يا آرنج قرار دارند به علت اينكه احتمال بدخيم شدن را دارند بايد برداشته شوند كه امروزه چنين اعتقادي وجود ندارد.
بعضي خال ها بدمنظره و ناخوشايند هستند و بيمار از لحاظ زيبايي يا به اصرار اطرافيان جهت عمل جراحي خال صورت مراجعه مي كنند كه برداشتن خال در اين موارد بايد با دقت و رعايت اصول جراحي جهت باقي نماندن يا به حداقل رساندن خطر جوشگاه عمل انجام شود.
هر لكه، خال يا ضايعه پوستي كه به طور ناگهاني دچار تغيير در اندازه، شكل يا رنگ شود يا دچار خونريزي، خارش، درد يا زخم شود، بايستي توسط پزشك مورد بررسي قرار گيرد.
ممكن است متخصص پوست به بيمار اطمينان بدهد كه خال مورد نظر خطرناك نيست و نيازي به عمل يا نمونه برداري ندارد و يا اين كه پزشك اقدام به نمونه برداري يا برداشتن ضايعه كند و در صورتي كه مشخص شود كه خال تغييرات بدخيمي دارد، بر حسب عمق و پيشرفت ضايعه بايستي با حاشيه ي مشخصي ضايعه به طور كامل برداشته شود و جهت پاتولوژي فرستاده شود.
اگر بعد از برداشتن، خال مجددا عود كرد حتما بايستي به پزشك مراجعه كرد. احتمالا اسكار(باقي ماندن جاي خال) بعد از عمل خال، بستگي به مهارت پزشك و نوع ترميم پوست بيمار دارد.
بعضي از افراد مستعد تشكيل پوست اضافه در محل عمل جراحي هستند و در بعضي نقاط بدن خطر تشكيل جوشگاه محل عمل زيادتر است.
در مورد خال هاي بزرگ روش هايي وجود دارد كه باعث محو كردن كامل خال نمي شود، ولي از نظر ظاهري وضعيت بهتري به وجود مي آورد؛ مثل لايه برداري (پيلينگ)، درم ابرژن و ليزر كه باعث كم رنگ تر شدن خال مي شوند، ولي معمولا موقتي بوده و خطر ابتلا به سرطان پوست (ملانوما) را كم نمي كند.
ملانوم بدخيم
اين سرطان بدخيم ترين سرطان پوست است. اگر چه ملانوم بدخيم فقط 5 درصد سرطان هاي پوستي را تشكيل مي دهد، اما شايع ترين علت مرگ در اثر بيماري هاي پوستي است.
شيوع ملانوما در دهه هاي اخير رو به افزايش است، به طوري كه در دنياي صنعتي به عنوان يك سرطان شايع مطرح مي باشد و در زنان پس از سرطان ريه مرتبه ي دوم را كسب كرده است. ملانوم در دوران كودكي و نوجواني نادر بوده و سن شايع آن 60 سالگي است.
در حال حاضر علت اصلي ملانوم ناشناخته است، ولي فاكتورهاي متعددي از قبيل فاكتورهاي ژنتيكي، تابش اشعه ي ماوراء بتفش و تماس هاي محيطي در بيماري دخيل است. استفاده از منابع مصنوعي توليد اشعه ماوراء بنفش و لامپ هاي نوساني نيز به عنوان فاكتورهاي مساعد كننده محسوب مي شوند.
اشعه آفتاب نقش عمده اي در ايجاد ملانوم دارد. بهترين فاكتور محيطي در علل ايجاد ملانوم، اشعه آفتاب است. نوع اشعه بيشتر از نوع اشعه ي ماوراء بنفش نوع B است. تابش متناوب و شديد آفتاب به ويژه در كودكي كه منجر به آفتاب سوختگي مي شود، فرد را مستعد ابتلا به ملانوم مي كند.
ارتباط خال ملانوستيك و ملانوم بدخيم
درباره سرطاني شدن خال هاي ملانوستيك مطالعاتي در سراسر جهان انجام شده است. حدود 25 تا 50 درصد ملانوم ها روي خال هاي ملانوستيك اكتسابي ايجاد مي شود، ولي از آنجا كه هر انسان بالغ 30-20 خال اكتسابي دارد، در مقايسه با شيوع ملانوم بدخيم مي توان گفت كه اغلب خال هاي اكتسابي در شرايط معمولي، سرطاني نمي شوند.
دو گروه از خال هاي ملانوستيك بيشتر خطر سرطاني شدن دارند كه خال هاي مادرزادي يا خال هايي كه در موقع تولد وجود دارد از اين دسته اند. هر خال مادرزادي اعم از كوچك و بزرگ مي تواند به سرطان تبديل شود، اما اين خطر در خال هاي خيلي بزرگ مادرزادي به خصوص خال هايي كه قسمت وسيعي از تنه را پوشانده اند بيشتر است. گروه دوم نيز خال هاي ديس پلاستيك است كه در مطلب " آيا خال ها خطرناک هستند؟" در مورد آنها توضيح داده شده است (لينک اين مطلب در پايين صفحه است).
خال اصولا خوش خيم است و به جز خال هاي مادرزادي و خال هاي ديس پلاستيك، ساير خال ها اغلب بدون خطر هستند.
به طور كلي خطر ايجاد ملانوم بدخيم در نژاد سفيد پوست، افرادي كه تماس بيش از حد با نور خورشيد دارند، حساسيت به نور خورشيد، ضعف سيستم ايمني، سابقه ملانوم جلدي يا وجود سابقه ملانوم در خانواده بيشتر از گروه هاي ديگر است.
در خاتمه بايد گفت خال ها داراي انواع گوناگوني هستند و در تشخيص آنها حتما بايد به ملانوم بدخيم توجه داشت.
خال اصولا خوش خيم است و به جز خال هاي مادرزادي و خال هاي ديس پلاستيك، ساير خال ها اغلب بدون خطر هستند. در صورت هر گونه تغييري در اندازه، رنگ، قوام سطحي خال و پيدايش درد، خارش و خونريزي حتما بايد مورد توجه قرار گيرد و در صورت بروز هر يك از تغييرات فوق بايستي به متخصص پوست مراجعه شود كه در صورت شک پزشك به بدخيمي خال، نمونه برداري يا برداشتن ضايعه انجام خواهد شد.
