زخم معده و زخم اثني عشر (زخم پتپيك)

[osilatoria]

ده درصد افراد جامعه در طول عمر خود حداقل يكبار به به زخم معده يا اثني عشر مبتلا مي شوند. علت زخم اثني عشر يكي از سه مورد زير است:

1- هليوكوباكتربيلوري
2- داروهاي ضد التهابي غير استروئيد.
3- استرس

البته در موارد نادر بعلت افزايش ترشح هورمون گاسترين به داخل خون نيز، زخم اثني عشر بوجود مي آيد. در حالت طبيعي اين هورمون از مخاط معده ترشح شده و وارد خون شده و موجب ترشح اسيد معده مي شود. بعضي از تومورهاي سرطاني لوزوالمعده هورمون گاسترين ترشح مي كنند و با اين كار سبب ايجاد زخم اثني عشر مي شوند.

◄ علائم زخم پتپيك چيست؟
◄ زخم معده يا زخم اثني عشر را چگونه تشخيص مي دهند؟
◄ آيا زخم اثني عشر و معده قابل معالجه است؟
◄ عوارض زخم معده يا اثني عشر چيست؟
◄ در چه مواردي بيمار مبتلا به زخم پتپيك را عمل جراحي مي كنند؟
◄ براي پيشگيري از ابتلا به زخم پتپيك چه كاري بايد كرد؟
◄ رژيم غذايي مناسب براي زخم پتپيك چيست؟
◄ آيا زخم اثني عشر عود مي كند؟
◄ آيا زخم پتپيك سرطاني مي شود؟



◄ علائم زخم اثني عشر چيست؟
از هر پنجاه نفر در جامعه يك نفر زخم اثني عشر دارد. تعدادي از مبتلايان به زخم اثني عشر هيچ علامتي ندارند و از بيماري خود بي خبرند و در صد مبتلايان به زخم معده بدون علامت بيشترند.
بيشتر بيماران مبتلا به زخم اثني عشر از درد و سوزش قسمت بالاي شكم (بين ناف و قفسه صدري) رنج مي برند. اين درد با غذا خوردن بهتر يا بدتر مي شود. گاهي احساس پري بالاي شكم و نفخ بعد از غذا وجود دارد. گاهي بيمار تهوع دارد. بعضي بيماران مبتلا به زخم اثني عشر نيمه شب به علت درد سر دل از خواب بيدار مي شوند. از روي علائم نمي توان زخم معده را از زخم اثني عشر تشخيص داد.

◄ زخم معده يا اثني عشر را چگونه تشخيص مي دهند؟
شرح حال بيمار پزشك را مشكوك به زخم مي كند و براي اثبات تشخيص بهترين راه اندوسكوپي است. در مواردي كه اندوسكوپي در دسترس نباشد يا اينكه بيمار حاضر به اندوسكوپي نيست گرفتن عكس رنگي از معده كمك مي كند. با آزمايش خون نمي توان زخم پتپيك را تشخيص داد.

◄ آيا زخم اثني عشر قابل معالجه است؟
امروزه زخم اثني عشر و زخم معده، هر دو درمان پذيرند. براي معالجه ايندو بيماري از داروهاي مهار كننده ترشح اسيد معده مانند سايمتدين، راني تيدين، فاموتيدين و يا امپرازول استفاده مي كنند. دوره درمان زخم اثني عشر حدود يك ماه و براي زخم معده اين مدت حدود 5/1 تا دو ماه است.
از آنجائيكه عامل بسياري از زخمهاي اثني عشر ميكروب هليوكوباكتر پيلوري است، لذا امروزه تجويز آنتي بيوتيكهاي مناسب براي از بين بردن اين باكتري يكي از اركان اصلي درمان زخم اثني عشر و معده است.
براي ريشه كن كردن هليكوباكترپيلوري از معده بيمار معمولا چندين نوع آنتي بيوتيك همراه با قرصهاي بيسموت به مدت دو هفته تجويز مي شود.

◄ عوارض زخم اثني عشر و زخم معده چيست؟
شايعترين عارضه خونريزي است كه بصورت مدفوع سياه قيري (ملنا) همراه يا بدون استفراغ خوني (قهوه اي) رنگ تظاهر مي كند.
ازعوارض زخم اثني عشر تنگي دهانه خروجي معده را مي توان نام برد.
از عوارض ديگر گستردگي و نفوذ زخم به لوزالمعده است كه بصورت تشديد درد و عدم پپاسخ درد با تجويز داروهاي معمولي تظاهر مي كند.
گاهي زخم معده و اثني عشر جدار دستگاه گوارش را سوراخ مي كند و بيمار ناگهان احساس درد بسيار شديدي مي كند و شكم او صفت مي شود. اين يك اورژانس جراحي است و در اسرع وقت بيمار بايد عمل جراحي شود تا از مرگ نجات يابد.

◄ در چه مواردي بيمار مبتلا به زخم پپتيك را عمل جراحي مي كنند؟
1- سوراخ شدن زخم 2- خونريزي شديد و تكرار شونده 3- تنگي دهانه خروجي معده
در موارد سوراخ شدن زخم پتپيك، اندوسكوپي ممنوع است ولي در موارد ديگر حتما قبل از عمل جراحي اندوسكوپي و آزمايشهاي خون از نظر گاسترين ضروري است.

◄ براي پيشگيري از ابتلا به زخم پتپيك چه بايد كرد؟
از مصرف خودسرانه آسپرين و داروهاي ضد التهابي غير استروئيدي خودداري كنيد.
در مواردي كه پزشك اين داروها را تجويز كرده، حتما آنها را پس از غذا و به اصطلاح با معده پر مصرف كنيد.
با رعايت موازين بهداشت خورا كيها و نوشيدنيها احتمال ابتلا به باكتري هليكوباكترپيلوري كمتر خواهد شد.
زخم اثني عشر و زخم معده واكسن ندارد و يك بار ابتلا به آنها ايجاد مصونيت نمي كند و لذا يك فرد ممكن است چندين بار در طول زندگي دچار زخم پتپيك شود.

◄ رژيم غذايي مناسب براي زخم پتپيك چيست؟
رژيم خاصي براي بيماران مبتلا به زخم پتپيك وجود ندارد. همه افراد بهتر است ترشي و فلفل تند مصرف نكنند. مشروبات الكلي براي همه افراد زيان آور است. بيمار مبتلا به زخم پتپيك چنانچه از غذاي خاصي احساس ناراحتي كند بهتر است آن ماده غذايي را مصرف نكند. مصرف سالاد و ميوه هم بلا مانع است. در گذشته رژيمهاي سخت و شير براي اين بيماران توصيه مي شد كه امروزه اين كار مردود است. نوشيدن شير زياد ممكن است آسيب كليوي و سنگ كليه ايجاد نمايد و توصيه نمي شود ولي مصرف شير به مقدار معمولي اشكال ندارد. سيگار براي همه افراد جامعه زيان آور است و بيماران مبتلا به زخم پتپيك حتما سيگار را ترك كنند.