شيعيان عربستان، قرباني تفرقه افكني علماي وهابي

[DANG3R]

با توجه به جنگ سرد به وجود آمده بين شيعيان و سنيان در خاورميانه، عربستان نيز به نظر مواضع سخت‌تري ‌نسبت به درگيري‌هاي قومي و مذهبي خود در پيش گرفته است.

به گزارش سرويس بين‌الملل «بازتاب» به نقل از «كريستين ساينس مانيتور»، «صادق‌ا‌لجبران» مي‌گويد، با فتواهايي كه او را يك كافر و بي‌دين مي‌‌خواند، كاملا آشناست.

او به عنوان عضوي از يك اقليت شيعه در كشوري كه آزادي مذهبي ندارد، با تبعيض‌هاي فراواني بزرگ شد؛ امري كه بيشتر شيعه‌ها در اين كشور محافظه‌كار تحت پادشاهي وهابي‌‌ها در خيابان‌ها، ‌مدارس، دادگاه‌ها و ادارات با آن روبه‌رو بوده و هستند.

با اين حال در دهه گذشته، شيعيان تلاش كرده‌اند نقش بيشتري در جامعه عربستان سعودي ايفا كنند: آنها شاهد اصلاحات كيفري بوده، در شوراهاي محلي انتخاب شده و به آنان اجازه داده شده تا به نحوي تعطيلات مذهبي خود را برگزار كنند.

اما هم‌اكنون بسياري نگرانند كه پيشرفت آنان تحت كنترل قرار گرفته است و با توجه به چالش مذهبي كه در منطقه ايجاد شده، گويا عربستان نيز مواضعش را عليه خطوط درگيري موجود سخت‌تر كرده است كه به نظر كارشناسان، باز هم به معني مورد توجه قرار دادن آنها به معناي تنها دشمنان اين كشور است؛ شيعياني كه بيشتر در شرق اين كشور جمعند.
تحركات اخير روحانيون و سياستمداران عربستاني مانند روزهايي است كه اين پادشاهي عليه نفوذ انقلاب اسلامي 1979 ايران به مبارزه پرداخت. امروز هم عربستان با جنگ داخلي شديدي در عراق و يک ايران اتمي روبه‌روست.

«توني جونز»، استاديار کالج «سوارشامور»، که نوشته‌هاي بسياري درباره شيعيان شرق عربستان دارد، مي‌گويد: فلاش بک به سال‌هاي دهه ۱۹۸۰ خيلي سريع بوده است و حتي ملک عبدالله هم ديگر کاري به رواج الفاظ و احساسات ضد شيعي در جامعه ندارد که شايد اين نشان‌دهنده تمايل خود وي نيز به اين کار باشد.

ماه گذشته، سي روحاني ارشد سعودي در بيانيه‌اي، از اهل تسنن منطقه خواستند تا در برابر شيعيان از شورش‌هاي سنيان عراق حمايت كنند. «عبدالرحمن البراک»، از روحانيان برجسته نيز فتوايي براي حمله به شيعيان صادر کرد.
«جبران»، حقوقدان و وکيل از شهر شيعه «الهفوف» مي‌گويد: در خلأ کنوني به سختي مي‌شود فتواهايي را که قابل تغيير نيستند، مهار و کنترل کرد.

بنا بر گزارش گروه بحران‌هاي بين‌المللي (FCG)، شيعيان حدود 10تا 15 درصد جمعيت شانزده ميليوني عربستان را تشکيل مي‌دهند که بيشتر در شرق اين کشور زندگي مي‌کنند؛ جايي که نفت براي نخستين بار کشف شد و هنوز هم پايگاه عمده نفت اين کشور است.

آنها از زمان شکل‌گيري عربستان سعودي در سال ۱۹۳۲ تحت آزار و اذيت بودند، اما تا زماني که اشتراک مذهبي آنها با سقوط محمدرضا پهلوي با ايراني‌ها پر رنگ شد، درصدد مخالفت با سلطنت سعودي‌ها برنيامدند.

«علي المرزوق»، فعال شيعي ديگر که از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۳ زنداني بوده، مي‌گويد: پس از انقلاب، شيعيان تظاهرات کردند تا بتوانند روزهاي تولد امامان خود را جشن بگيرند كه در همين حين، بسياري از آنان دستگير شدند.
اين مسائل منجر به دستگيري و مهاجرت عده بسياري شد. به اين ترتيب كه آنان به ايران پناهنده شدند.

در سال ۱۹۹۳ پس از ديدار تاريخي رهبران شيعه عربستان، از جمله «جبران» با ملک فهد، او تبعيديان را دعوت کرد که به کشور بازگردند و زندانيان سياسي را در ازاي وفاداري و بيعت آزاد کرد. بر پايه گزارش FCG، او به آنان قول رسيدگي به مشکلاتشان را هم داد.

«رابرت ليسي»، نويسنده کتاب «پادشاهي، عربستان و عمارت سعود» مي‌گويد: شيعيان از اين امر استقبال کردند، ولي در آن زمان، اصطکاک زيادي بين آنها و حساسيت‌هاي وهابيون به وجود نيامد. او مي‌گويد: وهابيت سني بيشترين نقش را در موضعگيري عليه شيعيان و صدور فتواها داشتند.

آنها که از سال ۱۹۷۹ متشکل‌تر شده بودند، هم‌اکنون مي‌گويند با همکاري با سيستم شوراهاي محلي به دنبال تغييرات بيشتري هستند و رد پاي حضور پر قدرت‌تر اقتصادي آنان نيز در ساختارهاي اقتصاد شهري و ساخت‌وساز پر رنگ‌تر شده است.

بسياري از کارشناسان بر اين باورند كه در صورتي که دولت فشار خود را بر آنها کمتر کند، شيعيان آرام‌تر خواهند شد. شيعيان شهر «قطيف»، چند سال پيش، حق عزاداري در روز عاشورا براي امام حسين ـ عليه‌السلام ـ را به دست آوردند.