ذرات ريز به کمک پزشکان مي آيند

[Dr.Akhavan]

  ريز به کمک پزشکان مي  



نويسنده : عاصفه اله وردي

براي آزمايش کامل به بيمارستان مراجعه کرده ايد و در نهايت جواب همه آزمايش ها سلامت شما را تاييد مي کند ؛ اما هنوز چيزي انتهاي دهان شما را مي آزارد، وقتي مشغول دادن انواع و اقسام آزمايش ها براي تاييد سلامتي خود بوديد با يک زوج جوان مواجه شديد که به خاطر بيماري سرطان سينه به پزشک مراجعه کرده و حالا مشغول دادن آزمايش ها و انواع نمونه برداري هاي دردناک بودند. وقتي با اين زوج جوان به گفتگو نشستيد متوجه شديد که هيچ يک از آزمايش هايي که در گذشته از خانم به عمل آمده بود وجود سرطان سينه را به درستي اطلاع نداده و متاسفانه آنها وقتي از ماجرا باخبر شدند که دير شده بود. اين پرسش ذهن شما را آزار مي دهد که نکند در پشت پرده بسياري از افراد که الان در اوج آرامش و با خيالي راحت از سلامت خود به زندگي ادامه مي دهند، سلولهاي سرطاني مشغول فعاليت هستند؛ اما پزشکان و محققان هم بيکار ننشسته اند. آنها مي کوشند تا با روشهاي جديد پرده از راز سرطاني شدن آهسته سلولها بردارند. آنها مي خواهند به جمله پيشگيري بهتر از درمان است واقعيت ببخشند و اين بار علم نانو به کمک آنها آمده است. طبق مطالعات جديد انجام شده ، فناوري نانو ممکن است روزي به کمک پزشکان بيايد و به آنها کمک کند تا بيماري هاي بدخيمي مانند سرطان را در مراحل بسيار اوليه تشخيص دهند. انجام اين کار با بهبود کيفيت تصاوير توليد شده ، يکي از معمولي ترين ابزارهاي تشخيص مورد استفاده پزشکان ، يعني دستگاه سونوگرافي امکان پذير است. دانشمندان در بررسي هايي که روي موشهاي آزمايشگاهي انجام دادند، دريافتند که نانو ذرات تزريق شده به اين حيوانات باعث بهبود کيفيت تصاوير به دست آمده مي شود و اين يعني چند قدم به هدف نزديک تر شدن.


روش مافوق صوت

استفاده از روش مافوق صوت مي تواند به آشکارسازي اين ذرات بسيار ريز در بدن کمک کند و اين نکته اي است که با توجه به اندازه بسيار کوچک آن ذرات ، هيچ کس تصور آن را نمي کرد. فکرش را بکنيد، ذراتي که وارد بدن شما مي شود آنقدر کوچکند که ديده نمي شوند؛ اما قدرت آن را دارند که به سمت هدفهاي تعيين شده حرکت کنند و پس از استقرار به کمک سونوگرافي دنبال شوند. نه تنها امواج مافوق صوت نانو ذرات را حس مي کنند ؛ بلکه حتي وجود اين ذرات مي توانند به درخشان تر شدن وضوح بيشتر تصاوير حاصله کمک کنند و در آخر اين نقاط روشن مي توانند نشان دهند که تعداد محدودي سلول در يک ناحيه معين در آستانه دگرگوني و جهش و از کنترل خارج شدن - سرطاني شدن - قرار دارند. از اين رو با اين بررسي ها دانشمندان قصد دارند از فناوري نانو براي ايجاد راه حل هايي براي تشخيص به موقع سرطان و ديگر بيماري ها در مراحل بسيار اوليه شکل گيري آنها بهره ببرند.


سيلسيوم در حکم سفير

محققان در اين بررسي ها، محلولي از ذرات سيلسيوم را به رگهاي خوني دم موشها تزريق کردند، سپس اين حيوانات را بيهوش کرده و آنها را به پشت روي ميز تصويربرداري خواباندند. پس از آن دريافتند که قويترين سيگنال هاي مافوق صوت ، سيگنال هاي حاصل بازخورد با يک سطح سخت است. هر چند نانو ذرات مورد استفاده در اين بررسي از نظر زيستي تجزيه پذير نبودند ؛ اما از لحاظ بيولوژيکي خنثي به شمار مي روند. محققان با استفاده از روش سونوگرافي به مدت 90 دقيقه پس از تزريق نانو ذرات در هر 5 دقيقه تصاويري از کبد اين حيوانات تهيه کردند و مشاهده کردند که اين نانوذرات تزريق شده در کبد اين حيوانات جمع شده است. کار بعدي آنها رديابي نانوذرات با انواع نقشه راههاي مولکولي بود. به طوري که مي توانستند آنها را به سمت مواضع معين داخل بدن ، هدايت کنند. همان طور که مي دانيم وظيفه کبد در بدن ، نگهداري مواد خارجي از دستگاه گوارش است به اين ترتيب تجمع نانوذرات در آن تعجب آور نيست ؛ اما کاري که محققان به دنبال آن هستند، اين است که اين نانوذرات را به حرکت به سمت غده هاي پستاني يا ديگر بافتهاي موردنظر در بدن وادار کنند.


پاياني براي سرطان سينه

تصاويري که دانشمندان از اين نانوذرات در بدن دريافت کردند، طي 90 دقيقه تصويربرداري کم کم وضوح بيشتري پيدا کردند ؛ اما محققان موفق شده اند ثابت کنند که هيچ تغييري در وضوح تصاوير مافوق صوت به دست آمده پيش از تزريق و پس از آن ايجاد نشد. اين نتيجه وقتي به دست آمد که آنها به جاي تزريق نانوذرات به بدن موشهاي آزمايشگاهي ، محلول آب نمک تزريق کردند ؛ هرچند اين تحقيقات هنوز هم ادامه دارد و به اعتقاد بسياري هنوز در مراحل اوليه کار خود است ؛ اما پزشکان اميدوارند که بالاخره فناوري نانو بتواند آنها را بموقع نسبت به شروع سرطان و ناراحتي هاي قلبي يا حتي شروع بيماري هاي زنان با سابقه خانوادگي سرطان سينه آگاه کند. پزشک در چنين مواردي مي تواند با تزريق نانوذرات به سينه زنان مبتلا و مشاهده تصاوير سونوگرافي به دست آمده ، اطلاعات لازم از هر نقطه مشکوکي در بافت و حتي در سطح سلول را به دست آورد. اين کار با تلفيق سونوگرافي و فناوري نانو امکان پذير خواهد بود و در صورت تحقق درستي اين آزمايش ها به يک روش تشخيص مناسب به جاي ديگر روشهاي تشخيص مانند نمونه برداري عمل خواهد کرد. استفاده از نانوذرات مزيت ديگري هم بر نمونه برداري دارد که مانند امکان بررسي کامل دقيق و سريع تومورها را براي پزشکان فراهم مي کند، به طوري که نياز به نمونه برداري را به کمترين مقدار مي رساند.


نانو ذرات مهاجر

اما فکر مي کنيد اساس اصلي اين تحقيقات چه باشد؟ نانوذرات در اندازه هاي نانومتري ، از همه سلولهاي بدن کوچکترند و به همين دليل مي توانند به آساني از جداره رگهاي خوني و مويرگ هاي سرطاني عبور کنند و در واقع به داخل تومورها وارد شوند. تاکنون هيچ کس از اين که اين ذرات داخل خون چه تاثيري خواهند داشت ، اطلاعي ندارد ؛ اما به هر حال دانشمندان موفق شده اند اين ذرات را به داخل کبد وارد کنند. البته اين ذرات برخلاف اندازه کوچک خود آنقدر بزرگ هستند که توانايي حمل بارهايي چون دارو را به هر نقطه دلخواهي داخل بدن داشته باشند.


در نهايت

اين که دانشمندان موفق شده اند اين ذرات را وارد کبد کنند، الهام بخش آن است که مي توان از چنين ذراتي در حمل داروهاي سمي شيمي درماني صرفا به نقطه سرطاني بافت استفاده کرد، به طوري که ديگر بافتهاي سالم بدن از اثرات ناخواسته و در غالب موارد زيانبار آنها مصون بمانند. در واقع مشکل شيمي درماني آن است که علاوه بر بافتهاي سرطاني ديگر اعضاي سالم بدن را هم دچار آسيب مي کند و به عوارضي مانند ريزش مو، اسهال و کم خوني دامن مي زند.