بررسی تقابل دو نگرش در معماری معاصر ایران

[hani1459]

ظاهرا این نوشته از یک سو با پاسخ شدیدی از جانب رضا دانشمیر در قالب جوابیه ای به دفتر مجله مواجه گردیده و از سوی دیگر حمایت گروهی را در پی داشته که اعتقاد به لزوم حضور روح و هویت ملی در معماری دارند و نوع نگاه دانشمیر را رویکردی گرته برداری شده از غرب می دانند؛ رضا دانشمیر که این روزها در کنار مشتریان بخش خصوصی در قالب بناهای مسکونی، طرف قرارداد شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران است، چندین طرح دیگر را نیز از این کارفر در دست کار دارد که از جمله مسجد مقابل پارک شهر پروژه ای است که با توجه به اهمیت ساختاری اسلامی/ایرانی آن، پیش بینی می شود اعتراضات هویت گرایان را با توجه به نوع معماری غرب گرای دانشمیر، در پی داشته باشد....
 

ساناز افتخارزاده سردبیر نشریه "معماری و ساختمان" در مطلبی با عنوان "ساختمان پردیس سینمایی پارک ملت، بهانه ­ای برای نقد جریان معماری امروز ایران" با اشاره به اثر پاپیونی شکل رضا دانشمیر که این روزها موجب شهرت این معمار جوان شده، به نقد جریانی در معماری ایران می پردازد که به اعتقاد وی در حال قوت گیری است؛ وی در بخشی از مقاله خود ضمن ابراز خرسندی از آنچه با کنایه "حضور معماران تحصیل کرده" می خواند می نویسد: "اکنون در وحشت آنیم که این طراحان جدید آخرین نفس­های معماری ایران را بگیرند...".

ظاهرا این نوشته از یک سو با پاسخ شدیدی از جانب رضا دانشمیر در قالب جوابیه ای به دفتر مجله مواجه گردیده و از سوی دیگر حمایت گروهی را در پی داشته که اعتقاد به لزوم حضور روح و هویت ملی در معماری دارند و نوع نگاه دانشمیر را رویکردی گرته برداری شده از غرب می دانند؛ رضا دانشمیر که این روزها در کنار مشتریان بخش خصوصی در قالب بناهای مسکونی، طرف قرارداد شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران است، چندین طرح دیگر را نیز از این کارفر در دست کار دارد که از جمله مسجد مقابل پارک شهر پروژه ای است که با توجه به اهمیت ساختاری اسلامی/ایرانی آن، پیش بینی می شود اعتراضات هویت گرایان را با توجه به نوع معماری غرب گرای دانشمیر، در پی داشته باشد.

در ادامه بخش هایی از مطلب ساناز افتخارزاده سردبیر نشریه "معماری و ساختمان" که در در شماره هجدهم این نشریه به چاپ رسیده است می خوانیم:
"از آنجا که این پروژه تجسم جریان فکری خاصی در زمینه معماری است که شاید بتوان آن را Concept گرایی نامید و امروزه در میان فارغ­التحصیلان و معماران جوان به عنوان رویکردی نوین رایج است، برخود لازم دیدم ضمن نگاهی کل نگر با بررسی نکات منفی و مثبت این بنا به عنوان نمونه­ای واقعی از این جریان، تخمینی از معماری نوین ایران، فرای ساخت و سازهای عمومی و تصویری از آینده­ای که این گرایش می­تواند در این عرصه رقم زند به دست دهیم.

متاسفانه علاوه بر طراحی، اکثرا نقد و قضاوت معماری نیز در کشور ما سلیقه­ای است.
تا زمانی که بخواهیم کارهای معماری را صرفا با سلیقه شخصی طراحی و داوری کنیم و زبان مشترک و معیارهای مشخصی برای آموزش، نقد و قضاوت آن نداشته باشیم هرگز پیشرفتی در این زمینه حاصل نخواهد شد و هرقدر تاکید کنیم که معماری باید پیوند خود را با گذشته این سرزمین و بستر طراحی حفظ کند کسی نخواهد پذیرفت.

معماری پدیده­ای میان علم و هنر است و هردوی این عرصه­ها بر مبنای زبان مشترک و شناخت، تسری و ارتقاء می­یابند پس معماری نیز باید در جستجوی زبان مشترک برای رساندن پیام خود و خالقش به مخاطبانش باشد. الفبای این زبان مشترک با مخاطبان در هنر معماری ایران می­تواند مفاهیم شکلی و درونی معماری گذشته ایران، سمبل­ها و نشانه­ها، کیفیت فضایی و الگوبرداری از فرهنگ بومی باشد و دستور علمی این زبان مشترک که به عنوان پایه باید در معماری نوین ما محفوظ گردد ارتباط بنا با بستر طرح، اقلیم، ملاحظات زیست محیطی و همسایگی­های آن است. با این محدودیت­ها، معماری که بتواند اندک واژه­ای بر این زبان مشترک بیافزاید معمار خلاق است و همگان از متخصص و عوام منتظر ادراک این سخن نوین خواهند بود تا بدان بیاندیشند و برای همیشه آن را در تاریخ شکوهمند معماری ایران به یادگار نگه دارند.

برکسی پوشیده نیست که خواسته یا ناخواسته به سوی جهانی شدن می­رویم و در دهکده جهانی فردا ملتی که حرفی برای گفتن نداشته باشد جایی ندارد. جای پرسش است که چرا درحالیکه کانون توجه ارزش یابی جهانی متمرکز بر فرهنگ و تاریخ تمدن و چگونگی تبلور امروزی آن در کشورهای گوناگون شده است معماران جوان ایران به جای آشکار نمودن ارزش­های والا و برکشیدن قابلیت­های شایسته فرهنگی و هنری این سرزمین، استعداد و عمر خود را صرف پرورش Concept های بیگانه­ای می­کنند که کمتر فرصت تجربه فضایی آن را دارند و حتی با شدت و تعصب از آنها دفاع می­کنند.

در حالی که در انتظار پاگرفتن معماری ایرانی اسلامی بودیم، سالها با طرد معماران از صحنه ساخت و ساز و واگذار شدن این عرصه به عده­ای نوکیسه شاهد ساختمان­های کریه و تابوت­های طبقاتی خاکستری بودیم که چون سرطان شهرهای ایران را درنوردیدند. بسیار شاد شدیم که فضای اندکی برای حضور معماران تحصیل کرده گشوده شد. اکنون در وحشت آنیم که این طراحان جدید آخرین نفس­های معماری ایران را بگیرند." 


[External Link Removed for Guests]