رادیکالهای آزاد

[CRABSTAR]

بدن به طور طبیعی در طی متابولیسم ،مواد شیمیایی به نام رادیكالهای آزاد تولید می كند .این مواد به عنوان پیام بر ثانویه در مسیرهای انتقال پیام نقش دارند و همچنین به سیستم ایمنی كمك كرده و میكروارگانیزمها را از بین میبرند.از جمله رادیكالهای آزاد، گونه های فعال اكسیژن(ROS)، نیتروژن(RNS) و كلر(RCS) هستندكه اكسید كننده محسوب میشوند.

ROS عمدتا در میتوكندری تولید میشود و در حالت فعالیت بسیار بیشتر از حالت استراحت ایجاد میشود.رادیكالهای آزاد اگرچه در مقادیر معین برای اعمال بدن ضروری هستند ولی در مقادیر بیشتر باعث ایجاد آسیب جبران ناپذیر(اكسیداسیون) به تركیبات كلیدی سلول از جمله لیپیدهای غشاء،اسیدهای نوكلئیك،كربوهیدراتها و پروتئینها میشوند و از این طریق بسیاری از عملكردهای فیزیولوژیك را تحت تاثیر قرار میدهند و باعث میشوند فرد به طور طبیعی نسبت به روند پیری،سرطان ،بیماریهای قلبی عروقی و سایر بیماریها همچون آرتروز آسیب پذیر شود. دوزهای پایین این رادیكالهای اكسید كننده ها باعث میتوژنز،دوز های متوسط باعث توقف رشد و دوزهای بالا باعث مرگ سلول میشود.

با این وجود بدن خود دارای یك مكانیسم طبیعی آنتی اكسیدانی و ضد سرطانی است كه بیشتر سلولها را از آسیب اكسیداتیو محافظت میكند. برای مثال كبد دارای یك سیستم سم زدایی قوی است كه طی 2 فاز، مواد سمی و كارسینوژنها را دفع میكند.

بدن به 3 طریق با رادیكالهای آزاد مقابله میكند:

1-جلوگیری از ساخته شدن رادیكالهای آزاد


2-خنثی سازی رادیكالهای آزاد پس از تشكیل شدن آنها كه این كار را از طریق مجموعه ای از آنزیم های آنتی اكسیدانی مثل سوپراكسید دیس موتاز،كاتالاز ،گلوتاتیون و دیگر پروتئین های حاوی سلنیوم و سولفور انجام میدهد.یك سری تركیبات آنتی اكسیدان خنثی كننده رادیكالهای آزاد هم هستند كه از طریق رژیم غذایی به خصوص با سبزیها و میوه ها وارد بدن میشوند مانند ویتامین C،ویتامینE(آلفا توكوفرول)و كاروتنوئیدها.دریافت ناكافی این مواد آنتی اكسیدان از طریق رزیم غذایی منجر به افزایش بروز بیماریهای مزمن همچون سرطان میگردد.

3- ترمیم و تعمیر مولكولهایی كه آسیب اكسیداتیو دیده اند و یا نهایتا دفع آنها.

آنتی اكسیدانها را در بدن میتوان به 4 دسته تقسیم كرد:


1-پروتئین های غیر آنزیمی كه به یونهای فلزی باند میشوند مثل فریتین،ترانسفرین و
آلبومین
.


2-آنزیمهای داخل سلولی مثل سوپر اكسید دیس موتاز،كاتالاز و پراكسیداز.


3-مولكولهای محلول در آب در پلاسما مثل اورات،ویتامینC،بیلی روبین و گلوتاتیون.


4-مولكولهای محلول در چربی مثل بتاكاروتن،توكوفرول،لیكوپن و كاروتنوئیدها.


این سیستم یكپارچه آنتی اكسیدانی در بدن شرایط مطلوبی را برای مقابله با رادیكالهای آزاد سرطان زا ایجاد میكند ولی با این حال بعضی عوامل محیطی مثل سیگار،اشعه،نور زیاد خورشید،بعضی داروها،استرس،بعضی عفونت ها و بعضی عوامل رژیم غذایی میتوانند تولید رادیكالهای آزاد را افزایش داده و نهایتا به سرطان منجر شوند.

رژیم غذایی از جمله مواردی است كه در بروز یا پیشگیری ازاكسیداسیون و بیماریهای ناشی از آن همچون سرطان نقش دارد.كمبود یك سری مواد مغذی اثر منفی در این رابطه دارد مثلا كمبود فولات،روی،B6 و B12 میتواند باعث تخریب كروموزوم شود و اثر آن مشابه با تاثیر بودن در معرض اشعه است؛كمبود آهن باعث تخریب میتوكندری،افزایش میزان اكسیدكننده ها و تسریع روند پیری میشود؛كمبود فولات باعث آسیب به DNA وكمبود بیوتین باعث افزایش اكسیدكننده ها میشود.البته گاهی و نه همیشه هم،تشكیل ROS به واسطه بعضی مواد مغذی مثل آهن، مس،كروم و نیكل صورت میگیرد.