چهره زن در فيلمها، آموزنده يا گمراه‌كننده

[Leila]

در حالي كه برخي از مردم و مسوولان از نحوه پردازش شخصيت زنان و روابط خانوادگي در فيلم‌ها و سريال‌هاي تلويزيوني گلايه دارند گروه ديگري اين نوع پردازش را بر اساس واقعيت‌هاي موجود جامعه مي‌دانند.
منتقدان ، نشان دادن بيش از حد مردان دو زنه، روابط نامشروع و دوستانه مردان و زنان،رابطه بين كارفرما و منشي، ازدواج نامتناسب زنان، نشان دادن چهره خشن از زنان و مشاركت بيش از حد آنها در جرايم را از جمله مشكلات در اين زمينه ذكر مي‌كنند.
تصاوير زنان در حال آرايش، رقابت و ستيز براي جلب‌نظر جنس مخالف، ناموفق جلوه دادن زنان در عرصه‌هاي گوناگون،كوچك شمردن و ناتوان نشان‌دادن زنان در برنامه‌ريزي و نگاه مردسالارانه از ديگر نكاتي‌است كه برخي بينندگان،آنها را نماد بي‌توجهي به‌شخصيت بانوان درفيلمها و سريال‌هاي تلويزيوني تلقي مي‌كنند.
"حسين نوروزي" دانشجوي رشته هنر با اشاره به برخي سريالهاي تلويزيوني در سالهاي اخير گفت:اين گونه فيلمها بدون توجه به‌جايگاه واقعي،ارزشي، فرهنگي و علمي زن ساخته مي‌شود و روزبه‌روز نيز ساخت آنها افزايش مي‌يابد.
به گفته وي،اين فيلمها نه‌تنها نشانگر تصوير مناسبي از زنان جامعه كه در زمينه علم و فرهنگ روبه‌رشد هستند، نيست بلكه نگاه ابزاري به زنان دارد.
"آزاده شاهزيدي"كه در زمينه‌هاي فرهنگي فعاليت مي‌كند،گفت:برخي فيلم نامه- نويسان پرداختن به سوژه مادر نشدن زن و بدنبال زن ديگر گشتن و رها كردن زن پير توسط همسرش و يافتن زن جوان را دستمايه فيلمهاي خود قرار داده‌اند.
وي افزود: در اين فيملها اينگونه القا مي‌شود كه زنان يا بايد مادر شوند يا نبايد پير شوند در غيراين صورت حق زندگي و حضور موفق در جامعه و داشتن همسر را ندارند.

وي بااشاره به اين كه چنين نگرشي، اثر نامطلوبي در برخورد با اين موضوع برجاي گذاشته است،افزود: دست‌اندركاران فيلم و سينما نبايد براي جذب مخاطب از زنان و اين موضوعات به شكل نامناسب استفاده كنند.

"مريم اختريان" مهندس رشته شيمي گفت:اكثر دست‌اندركاران سينما با پرداختن به ناسازگاري نقش مادري و تقويت خانواده با نقش اجتماعي سعي در كسب سود كلان و تبليغات تجاري دارند.

وي با استناد به برخي از فيلمها افزود: كارگردانان سعي دارند نشان دهند كه زنان تحصيلكرده به دليل حضورشان در فعاليتهاي سياسي و اجتماعي، زندگي توام با آشوب و در حال فنا و طلاق دارند.
وي بااشاره به پخش چندسريال در ماههاي اخير گفت:نكته قابل توجه اين بود كه همه از اين فيلم‌ها تنها به‌خاطر اين كه وقت مردم را پر كرده بود تعريف و تمجيد مي‌كردند، در حالي كه اين فيلم‌ها جاي انتقاد هم داشت.
"منيژه مالكي"يك زن خانه دار گفت: در فيلمهاي تلويزيوني و سينمايي هميشه زنان خانه‌دار را به‌گونه‌اي جلوه مي‌دهند كه انگار وظيفه آنها تنها به انجام امور خانه و ازدواج فرزندان محدود مي‌شود.
وي افزود: اين درحالي است كه بسياري از زنان خانه دار با انجام كارهاي مختلف مولد،سرپرستي خانه را در غياب شوهر و يا شوهر معتاد و عليل خود به عهده دارند.
وي از عدم ثبات شخصيتي برخي مجريان سيما گلايه كرد و گفت: يك مجري گاه در يك برنامه حجابي كامل دارد و دربرنامه ديگر با چهره‌اي آرايش كرده و حركات جلف ظاهر مي‌شود كه اين رفتار به منزله ترويج ريا و نفاق در جامعه است و اينگونه‌تداعي مي‌كند كه به‌اقتضاي كار ومكان مي‌توان حدودشرعي را تغيير داد.
"شهين تابنده" يك بانوي خانه‌دار ديگر گفت: بسياري از كارگردانان حضور زن در فيلم و يا هر صحنه‌اي را منوط به حضور مرد مي‌دانند درغيراين صورت زن نمي‌تواند نقشي را حتي براي نشان دادن توانايي خود داشته باشد.
وي افزود:در بعضي از فيلمها نيز كه به زن بها داده شده است اين بها دادن در قالب زني با روحيه يا شغلهاي مردانه است تا بتواند با مشكلات روزمره كنار بيايد.
وي ضمن انتقاد از ديدگاه دست‌اندركاران سينما به زن گفت:درزمان حاضر آنچه كه براي خود كارگردان وحتي بازيگر زن سودآور است اين‌است كه در فيلمنامه‌ها به جايگاه زن از ديد جنسيت و كالايي براي لذت مردان بنگرند.
مشاور استاندار اصفهان در امور بانوان و جوانان در گفتگو نيز به خبرنگار ايرنا گفت: سوژه بسياري از فيلمهاي مورد انتقاد جامعه درباره مشكلات موجود زنان است و نمي‌شود اين سوژه‌ها را ساختگي و يا داستان پنداشت.
"مريم فاتحي زاده" گفت:وجود "زنان صيغه‌اي"،"زندگي پنهان مردان"، "روابط نامشروع مردان با زنان خياباني و دختران جوان"،"درگيربودن زنان تحصيلكرده با تعصبات برخي مردان و خانواده‌ها" جزو واقعيت‌هاي اجتماعي است كه نبايد آنها را كتمان كرد.
وي با اشاره به اين كه اين فيلم وسيله‌اي براي كالبد شكافي و انعكاس مشكلات موجود بين زنان و مردان است، افزود: پخش فيلم‌ها زنگ خطر و هشداري براي مسوولان و خانواده‌هاست تا در مورد مشكلات موجود اقدام كنند، نه اين كه صورت مساله را از بين ببرند.
وي افزود: نبود بحث‌هاي كارشناسي و لحاظ نكردن حمايت‌ها و موانع در اين دسته فيلمها باعث بوجود آمدن اين تفكر شده است كه رسانه‌ها به"تعدد زوجات مردان"،"ازدواج موقت" و"رابطه پنهاني مردان با دختران مجرد و زنان متاهل" دامن مي‌زنند و آن را تاييد مي‌كنند.
وي عنوان كرد: در بسياري از فيلم‌ها هميشه به بهانه اين كه آمار دختران دم بخت بيش از پسران است، دختران تحصيلكرده را به دليل نبود شوهر مناسب، همتراز ازدواج با مردان داراي جايگاه شغلي و تحصيلات پايين درمي‌آورند و به عبارتي موقعيت زن تحصيلكرده با اين فيلمنامه‌ها پائين آورده مي‌شود.
مشاوراستاندار اصفهان گفت: در كشور ما عرف نمي‌تواند بپذيرد كه هنرپيشه‌اي كه در يك نقش مذهبي و يا مقدس بازي كرده است،در چهره يك زن آرايش كرده يا خياباني ظاهر شود.
مشاور استاندار و دبير كار گروه زنان و جوانان افزود:در اين زمينه بايد هنرپيشه‌هاي فيلم‌هاي مذهبي بخصوص بانوان، مخصوص باشند.
وي اظهار داشت: با پخش اين دسته فيلم‌ها با اين چهره‌هاي رنگاوارنگ نبايد اين توقع را از جوانان خود داشته باشيم كه بدنبال الگوهاي غربي نروند.
وي گفت:مديران برنامه‌ساز هميشه در توليدات خود بخصوص برنامه‌هاي اجتماعي خواسته‌اند، ورزشكاران و هنرپيشه‌ها راكه درصد زيادي از آنها سرو وضع ظاهري غرب زده دارند به عنوان الگو به مردم معرفي كنند.
"علي كلباسي" رئيس سازمان صدا و سيما مركز اصفهان نيز گفت: موضوعات مطرح شده در فيلم‌ها بخصوص در زمينه "زن دوم" و "ازدواج موقت"كه دست مايه فيلم نامه نويس‌ها شده ، جزو مشكلات جامعه است.
وي با اشاره به استقبال از اين فيلم‌ها افزود: هر چند ظاهر فيلم ، بسياري را جذب مي‌كند ولي درواقع اين آثار تا مدتها فكر مردم را به‌بودن و يانبودن اين معضلات و موضوع فيلم درگير مي‌كند.

وي گفت: در بسياري از فيلم‌ها اين موضوع نشان داده‌شده است كه زنان دوم با فريب به‌دنبال ثروت و موقعيت مرد هستند و اين نبايد براي‌زنان ما نقطه منفي و براي مردان ما نقطه مثبت باشد بلكه بايد به بطن فيلم كه هشدار است توجه شود.
وي افزود:فيلم‌نامه نويس، واقعيت‌هاي جامعه را مي‌بينند و حتي بسياري از آنان و كارگردانها آسيبهاي اجتماعي را براي پخش فيلم خود كمرنگتر نشان مي دهند. كلباسي گفت: يكي از رسالت‌هاي صدا و سيما انعكاس مشكلات و خواسته‌هاي مردم است، تا مسوولان براي حل مشكلات تدابيري بينديشند.
وي با اشاره به اين كه هزينه توليد فيلم بخصوص در سينما بسيار بالاست، افزود:اين باعث شده است كه اكثر فيلم سازان اقدام به گرفتن كارشناس براي توليد فيلم و فيلم نامه نويسي نكنند.
وي گفت: در حالي كه فيلم‌نامه نويسي و كارگرداني با هر موضوعي نياز به كارشناس مسايل مردم شناسي، روان شناسي ، جامعه شناسي و حقوقي دارد.

"فرشته ولي مراد"تهيه‌كننده صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران گفت: در برخي سريالها بخصوص از سال ‪ ۸۳‬به بعد شخصيت زن "اهرميني" معرفي شده است.
وي با نام بردن برخي از سريالهاي تلويزيوني‌مانند"خواب و بيدار"،" آخرين گناه"،"او يك فرشته بود"،"بانوي ديگر" و...افزود:در اين سريالها زنان شر را مبادي آداب، شيك و قوي و زنان خير را شلخته و درگير زندگي و ضعيف نشان داده‌ايم.
وي گفت : در سالهاي اخير داشتن دو زن و رابطه نامشروع مردان با زنان و دختران در فيلمها براي جذب تماشاگر فراگير شده به طوري كه در جامعه به آن دامن زده شده است.
وي كه خود تهيه‌كننده برنامه‌هايي با موضوع" زنان"است،بااشاره به اين كه بسياري مدعي‌اند هدف از پخش اين فيلمها نشان دادن مشكلات است، گفت: با پخش اين سريالهاي بدون كارشناس نه تنها مشكلي را حل نكرده‌ايم، بلكه قبح برخي اعمال ناپسند را هم از بين برده‌ايم.
وي تصريح كرد: بحث‌هاي كارشناسي حقوقي و روانشناسي هم در فيلم‌ها هميشه به نفع مردان بوده بطوريكه هميشه در فيلم‌ها نشان داده‌ايم چون زن مريض يا بچه‌دار نمي‌شود و يا پيرشده، مرد حق دارد زن ديگري آن هم زن جوان بگيرد.
ولي مراد گفت: در اين فيلمها به زحمات همين زنان كه بسياري از مردان از سايه زحمات آنها به جايگاهي رسيده‌اند، خالي است و هميشه با داير كردن يك گفتگوي بدون كارشناسي بين بازيگران،قوانين اسلامي را به ضرر زنان و به نفع مردان نشان داده‌اند.
وي افزود:دربسياري از سريالها به‌مرد و زن دوم هميشه فرصت دفاع داده شده است، در حالي كه به زن اول حتي اگرهم سالم باشد نه تنها فرصت دفاع داده نمي‌شود و بلكه با عناويني چون پيري، تحقير مي‌شوند.
وي بااشاره به‌اين كه اكثر نقش‌هاي زنان تحصيلكرده در فيلم‌هاي ما كليشه‌اي است، گفت: در اين دسته فيلم‌ها نيز هميشه اين زنان را ناراضي از درگيري با زندگي خانوادگي، بي‌توجه به وظيفه مادري، پرمدعا ، پرتوقع و غرب زده نشان داده مي‌شوند.

ولي مراد كه سابقه مديريت در پخش برنامه كودك و نوجوان شبكه يك سيما را دارد، گفت: اين روش توليد و پخش فيلم‌ها كه زنان را فقط از ديد جنسيت و ابزاري براي مردان نشان مي‌دهد الگوبرداري از غرب است و در انيميشين‌ها نيز اين مساله، مشهود مي‌باشد.
وي افزود:با مقايسه انيميشين‌هاي"شنل قرمزي"و"سفيدبرفي"،"باربي"و" زيباي خفته "با شخصيتهاي داستاني ايراني "رودابه"و"تهمينه" و داستانهاي كودكان مانند "بززنگوله پا"و"كدو قل قلي زن"متوجه مي‌شويم كه الگوهاي غربي هميشه منتظر كمك مردانند ولي شخصيتهاي ايراني هميشه محور مديريت خانواده بودند.
تهيه‌كننده مستند" زنان اهل قلم" اظهارداشت:در پخش اين دسته از سريالها دست‌اندركاران و مديران‌شبكه‌ها نيز بي‌تقصير نيستند،زيرا آنان بايد از فيلم نامه‌نويس و يا كارگردان بخواهند كه فيلم‌ها را با كارشناسي كامل به پايان برسانند نه براي جذب ببيننده هميشه زنان را بدبخت واهريمن صفت نشان دهند.
ولي مراد گفت:دست‌اندركاران كشوري و رسانه‌اي از برخي سريالها تنها به صرف جذب بيننده تقدير و تمجيدهاي كاذبي مي‌كنند،درحالي كه بايد در اين موضوعات بخصوص نمايندگان زن تذكرات و پيشنهاداتي بدهند.
وي پيشنهاد داد: همان گونه كه در فيلم‌هاي مذهبي از كارشناسان استفاده مي‌شود،در فيلم‌هاي خانوادگي بخصوص در بحث حق و حقوق زنان نيز از كارشناس استفاده شود.


ksabz