حمل و نقل فرسوده، يارانه سوخت را می بلعد

[Don Corleone]

کم اهمیتی، بی توجهی، عدم مدیریت مطلوب و نبود برنامه ریزی دقیق از سوی مسوولین، ایران را به عنوان یکی از بزرگترین وارد کنندگان بنزین و در ادامه گازوئیل در جهان معرفی کرده است.

با توجه به قیمت واقعی سوخت وارداتی (حدود 600 تومان) یارانه بنزین کشور بیش از 4773 میلیارد تومان در سال بوده که این رقم خود معادل قیمت 360 تن طلا است. البته این را باید دانست بروز مشکلات و معضلات گوناگون بیشتر از ناحیه عدم تحقق مدیریت صحیح نشات می گیرد، چرا که دست نیافتن به اهداف، پیاده نشدن برنامه ها و در کل مهمتر از همه عمل نشدن به تمهیدات در هر وجهی نمونه بارز آن است.

همه این را می دانیم که دولت نهم اواخر سال گذشته نسبت به کاهش هزینه بنزین از بودجه عملیاتی دولت تصمیماتی اتخاذ نمود که طبق مصوبه مجلس قرار شد از مهرماه امسال بطور رسمی واردات بنزین قطع شود. این در حالی است که دولت قبل از تصمیم فوق بنا به مشکلات و محدودیت های پیش بینی نشده جامعه خود را مکلف دانست تا طبق تبصره 13 زمینه های کاهش مصرف سوخت را با بهینه کردن مصرف، کاهش ترافیک، خروج خودروهای پرمصرف فرسوده از چرخه فعالیت، توسعه حمل و نقل عمومی، ریلی، دو نرخی کردن قیمت بنزین، گاز سوز شدن خودروها و غیره اقداماتی را از سر گیرد تا جامعه در صورت کاهش سوخت با مشکلات عدیده و ناملایمات مواجهه نشود.

هر چند در تبصره 13 (خروج خودروهای پر مصرف فرسوده) نامی از ناوگان حمل و نقل جاده ای (خودروهای سنگین باری) برده نشده که شاید بانی بیشتر معضلات و مشکلات جامعه شبکه فوق است اما با گذشت یکسال اهداف تحقق نیافت و دولت تا حدودی در عمل به عهد خود موفق نشد و برای تامین نیازهای عمومی دست به دامن مجلس و حساب ذخیره ارزی جهت واردات بنزین شد.

اما این همه سوخت چرا فقط باید در ایران مصرف شود، بالا بودن عمر ناوگان حمل و نقل جاده ای (خودروهای سنگین باری ـ سواری ـ کامیون ـ اتوبوس ـ مینی بوس و غیره) عدم تجهیزات ایمنی و نبود تکنولوژی مدرن بکارگرفته در آنها، فرسودگی و ناکارآمدی این شبکه مشکلات وخیمی را ببار آورده است.

1ـ وجود بیش از 300 هزار دستگاه خودرو سنگین در جاده های کشور که نیمی از آنها عمر مفید خود را سال های قبل سپری کرده اند، همچنین 24 هزار دستگاه مینی بوس درون شهری و برون شهری، اتوبوس های فرسوده فراوان که 7 هزار دستگاه از آنها در تهران و حومه ناچارا در چرخه حمل و نقل شهری و کشور فعالیت می نمایند نه فقط مسبب بسیاری از معضلات و مشکلات هستند بلکه با خدمات دهی نامطلوب خود، همچنان محیط زیست را آلوده، ترافیک را تشدید و مصرف سوخت را به شدت بالا می برند.

2ـ عدم برخورداری از ایمنی خاص، نبود تکنولوژی مدرن ناشی از فرسودگی کامیون ها، همچنین دارا نبودن استانداردهای بین المللی ضریب امنیت، استحکام و غیره باعث شده است تا آمار تلفات و تصادفات جانی ایران بخصوص در جاده ها به مرز 30 هزار نفر در سال برسد این در حالی است که این رقم با آمار تلفات مقایسه کل کشورهای اروپائی طبق آخرین گزارشات 42 هزار نفر است جای تاسف دارد ایران به تنهایی توانسته است بخاطر فرسودگی خودروها، نبود امنیت جانی در آنها و وجود مکان های حادثه خیز جاده ای به لحاظ تلفات جانی در حوادث رانندگی در جهان نمایان و مشهور شود.

3ـ معمولا سری خودروهای فرسوده باری و سواری در جاده های کشور چون از سیستم مدرن و پیشرفته فنی خاصی برخوردار نیستند دارای خدمات دهی نامطلوبی بوده که داد مسافران را در مسافت های طولانی در می آورند و همچنین کامیون ها یا تانکرهای قدیمی با حرکت لاک پشتی و تند در جاده ها صدمات اقتصادی و اجتماعی فراوانی به بار می آورند.

البته وزارت راه و ترابری در دولت های پیشین نوسازی و بهبود این شبکه را مدنظر قرار داده ولی بنا به دلایل نامعلومی به نتیجه ای دست نیافته، حال امید است دولت نهم اصلاحات، مسوولین امر (وزارت راه و ترابری) در مسیری مطلوب نسبت به تجهیز، احیاء و نوسازی و ساماندهی شبکه حمل و نقل جاده ای به ویژه کامیون های فرسوده اقداماتی را به عمل آورد تا با خروج خودروهای فرسوده پرمصرف مشکل آفرین، بار تلفات جانی، معضلات اجتماعی، ترافیک، آلودگی هوا و غیره کاهش و شکوفائی و رونق به شبکه ناوگان حمل و نقل عمومی جاده های هدیه داده شود.