«قالي سخن‌گو» را از شاهنامه كشف كردم

[Leila]

بهرام بيضايي كارگردان فيلم «قالي سخنگو» گفت: اين فيلم را براي كساني ساخته‌ام كه نسبت به مقولات اسطوره‌اي مطرح شده در آن، آگاهي ندارند.
به گزارش خبرنگار سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)،‌ بيضايي كه عصر روز گذشته ـ بيست‌و هشتم بهمن ماه ـ به دعوت آسيفاي ايران براي نمايش فيلم كوتاه‌اش درباره‌ي فرش ايراني در خانه هنرمندان ايران حضور يافته بود، با بيان اين مطلب گفت: اميدوارم تماشاگران فيلم با ديدن آن به دنبال مسايل مطرح شده‌ در آن بروند و اگر اين فيلم بتواند دريچه‌اي را به جهاني باز كند كه آن را فراموش كرده‌ايم، كاركردي بيش از يك فيلم خواهد داشت.
وي ادامه داد: بهترين تعبير از فرش ايران در پايان فيلم «كمال‌الملك» مرحوم علي حاتمي وجود دارد، جايي كه فردي به كمال‌الملك قاليچه‌اي مي‌دهد و او مي‌گويد سال‌ها دور دنيا گشتيم و زير پاي خود را نديديم.
بيضايي در تاييد اين سخن گفت: ما زير پاي خود را نديديم، در حالي كه تمام فرهنگ از ميان رفته ما در فرش سخن گو وجود دارد.
كارگردان آثاري چون «سگ كشي» و «مسافران» در پاسخ به پرسشي درباره‌ي رابطه‌اش با شاهنامه گفت: شاهنامه، اولين معلم من در تئاتر است و با اين اثر رابطه عقلي و عاطفي دارم به گونه‌اي كه شاهنامه براي من تنها يك اثر ملي نيست، بلكه اثر زنده‌اي است كه با آن كار مي‌كنم.
بيضايي توضيح داد: مي‌توان تنها شاهنامه را جزو افتخارات شمرد، در حاليكه مي‌توان آن را از نو دريافت كرد، چرا كه شاهنامه منبع كشف است وتمام عناصر فيلم «قالي سخنگو» ‌را از شاهنامه‌ كشف كردم.
وي در عين حال خاطرنشان كرد: براي رسيدن به اين كشف بايد كنجكاوي وجود داشته باشد تا از راه آن به پژوهش و كشف رسيد. اگر اين كشف صورت بگيرد، به فرهنگي مي‌رسيد كه شاهنامه تنها بخشي از آن است.
كارگردان «شب هزار و يكم» درباره‌ي برخواني «قالي سخنگو» گفت: عملا مي‌خواستم برخواني آن با دو صداي زنانه و مردانه انجام شود، اما نمي‌خواستم با ديدن فيلم، صداي راديو يا تلويزيون يادآوري شود.
وي با تاكيد بر لزوم خلاقيت در رشته‌هايي مانند برخواني گفت: در حال حاضر برخواني ما دچار تكرار و ركود شده است، در صورتي كه نيازمند خلاقيت در اين زمينه هستيم، زيرا هر پديده‌اي كه خلاقيت خود را از دست بدهد، تبديل به پديده‌اي موزه‌اي مي‌شود.
اين پژوهشگر گفت: درخت سخن گو و قالي با نقش «درخت سخن‌گو» در ايران خيلي كم شناخته شده و متاسفانه حدود 70 سال است كه فرشي كه نقش «درخت سخنگو» را دارد، ديگر بافته نمي‌شود.
وي در توضيح درخت سخن گو گفت: درخت واق يا واك يا واج به معناي ايزد بانوي باروري و سخن است كه بعدها تبديل به ايزد بانوي آبها يا آناهيتا مي‌شود.
به گفته وي، درخت سخن گو كه در شاهنامه و هزار و يك شب به آن اشاره شده،‌ درختي است كه آينده را در دو نوبت از شبانه روز و به زبان مردانه و زنانه پيش بيني مي‌كند.
بيضايي با ارائه توضيحاتي درباره‌ي نقش‌هاي مختلفي كه در فيلم قالي سخنگو استفاده كرده گفت: بسياري از اين فرش‌ها ديگر وجود ندارند و ما آنها را از كتابهاي قديمي فرش پيدا و اسكن كرديم.
وي درباره‌ي سمبليك بودن درخت سخنگو گفت: در جهان كهن براي پيدايش هرچيزي، اسطوره‌اي وجود دارد و در قديمي‌ترين كتابهاي اسطوره‌اي كه همان «ريگ ودا» و «اوستا» است،‌ مهمترين اتفاق باروري است كه اگر نباشد حيات نيست به اين ترتيب ايزد بانوي آناهيتا، ايزد بانوي باروري و خرد است و هرجا كه فرد وجود داشته باشد، كلام رهايي بخش وجود دارد.
بيضايي درباره‌ي اولين تصوير فيلم «قالي سخن‌گو» گفت: اين تصوير مربوط به درخت زندگي است كه در تمام كشورها بسيار مهم است، به طوري كه وظيفه اول هر پادشاه نگهباني از درخت زندگي و آبادي بوده است و بعدها كه شاهان قدرت پيدا مي‌كنند، ‌اين كلمه معناي ديگري پيدا مي‌كند.
به گزارش (ايسنا)،‌ در اين برنامه نورالدين زرين كلك، رئيس هيات مديره اين تشكل با اظهار تاسف از تخريب آثار ملي گفت: تخت جمشيد در ده بيست سال گذشته،‌نصف شده و اگر اعتراض نكنيم به موسسه‌اي كه نامش ميراث فرهنگي است وهيچ دلسوزي نمي كند، بعيد نيست نسل آينده ديگر هيچ چيزي از تخت جمشيد نبيند.
وي ادامه داد: تخت جمشيد كه بعد از حمله اسكندر، هزاران سال سر پا ايستاده، در اين سال‌ها مورد بي‌مهري‌هاي زيادي قرار گرفته است.
وي سپس به جوانان انيماتور حاضر در برنامه توصيه كرد: براي ساخت آثارخود از گنجينه‌هاي غني ايران به ويژه شاهنامه‌ كه معماري زبان فارسي است، استفاده كنند.
زرين كلك گفت: اگر مي‌خواهيم فيلم بسازيم خوب است در درياي ادبيات غوطه‌ بخوريم، در حالي كه متاسفانه در دوره حاضر، نسل جوان ما از ادبيات فاصله بسياري گرفته است.
اين انيماتور ادبيات، گرافيك و جامعه شناسي رواني را سه ركن اصلي هنر انيميشن داشت و گفت: شاهنامه‌ ما حاصل گنجينه‌هاي فراواني است كه منبع بسيار خوبي براي سينماي انيميشن است و با پرداختن به آن مي‌توان فرهنگ‌سازي انجام دهيم و تماشاگران را به بهترين شكل، جذب كنيم.
همچنين نقالي «گرد آفريد» و پخش قطعاتي از فيلم تئاتر‌هاي«رستم و سهراب» ‌از ديگر بخش‌هاي اين برنامه بود.

ksabz