مفهوم عرضه و تقاضای پول

[ganjineh]

در بررسی اثر سیاستهای پولی و مالی، تقاضای پول یکی از مولفه­های مهم آن است. منظور از تقاضا برای پول، میزان مانده واقعی پول نزد افراد است. به بیان دیگر تقاضا برای پول به مفهوم آن است که افراد در هر زمان گرایش به نگهداری چه بخشی از دارایی خود به صورت نقد یا پول دارند. به گفته دیگر تقاضا برای پول به مفهوم جریان پول و صرف آن برای هزینه­های جاری روزانه نمی­باشد، بلکه تقاضا برای موجودی پول در هر زمان است. در فرایند کاهش نرخ بهره توسط مقامات پولی، مردم گرایش به افزایش تقاضای پول دارند و در حقیقت گاهی کاهش نرخهای بهره رضایت آنها را تامین نمی کند، چرا که در این حالت هزینه فرصت نگهداری پول کاهش یافته است. معمولا در نرخهای بهره پایین انگیزه برای نگهداری پول به صورت نقد بالا می­رود و گرایش به سمت خرید اوراق بهادار بیشتر می­شود. بنابراین بین نرخ بهره و تقاضا برای پول (تقاضا برای مانده حقیقی پول) رابطه وارونه­ای دیده می­شود. همینطور می­توان زمانی را که نرخهای بهره در حال افزایش هستند، بررسی کرد. در این شرایط هزینه فرصت نگهداری پول بالا می­رود، و تمایل به نگهداری پول به شکل نقد آن کاهش می­یابد. از این رو می­گوییم تقاضا برای پول در هنگام رشد نرخ بهره کاهش می­یابد و برخی مردم سعی می­کنند که سپرده­های پس­انداز بانکی خود را حفظ نمایند.

در ادبیات اقتصادی عرضه پول به وسیله بانک مرکزی و دستگاه بانکی بوجود می­آید و فرض می شود که میزان آن محدود است. بنابراین عرضه پول می­تواند با عملیات بانک مرکزی تغییر نماید. همانطور که در گذشته اشاره شد بانک مرکزی بر سیستم پولی کشور نظارت دارد و حجم پول و میزان نقدینگی را کنترل می کند.

بانک مرکزی سیاست تثبیت خود را در سطح اقتصاد از طریق تغییر در عرضه پول انجام می­دهد که به آن سیاست پولی گفته می شود. به طور مثال بانک مرکزی اروپا برای رسیدن به هدف تثبیت نرخ تورم پایین­تر از سطح 2 درصد، اقدام به تغییر در عرضه پول می­نماید. سیاستهای پولی مهمترین بخش فعالیت بانک مرکزی هر کشوری به شمار می­آید. هر گاه عرضه پول در کشوری افزایش یابد، بانک مرکزی برای کنترل آن و کاهش سطح نقدینگی در جامعه معمولا از ابزار تغییر در نرخ بهره استفاده می­نماید. عدم موفقیت بانک مرکزی در کنترل نقدینگی معمولا فشار بر روی سطح عمومی قیمتها را موجب می­شود. از این رو در هنگام افزایش عرضه پول نرخ بهره در سطح اقتصاد افزایش می­یابد.



منبع: کتاب بنیادهای اقتصادی در بازار ارز، نوشته محمد مساح

تهیه و پالایش: موسسه آموزش و پژوهشهای اقتصادی رهنمون سرمایه