كشف منظومه‌ای فراخورشيدی و ستاره‌ای عجيب!

[Shahryar]

اختر شناسان با استفاده از تلسكوﭖ ۲/۹ متری «هابی-ایبرلی» (HET) منظومه‌ای را متشكل از دو سياره مشتری مانند كشف كردند كه به دور ستاره‌ مادر خود می‌گردند و به‌نظر می‌رسد ساختار ستاره مادر از قاعده‌ای كه در نظريه تكامل سياره‌ای آمده ‌است ﭘيروی نمی‌كند. «كوچران» (Cochran) و «اندل» (Endl) با استفاده از طيف ‌نگار HET از سال ۲۰۰۱ بر روی طيف ستاره ۱۵۵٣۵۸ HD مطالعه ‌كرده‌اند. اندازه‌گيری سرعت شعاعی آن نشان داد كه ستاره لرزش‌هايی را علاوه بر حركت عادی‌اش دارد كه احتمالا به دليل وجود نيروی كشش از سوی همدم آن است.

 [External Link Removed for Guests] 

۱۵۵٣۵۸ HD كمی داغ‌تر از خورشيد است و جرم آن كمی از خورشيد كمتر است. نكته مهم در مقايسه ساختار اين دو ستاره مقدار آهن ذخيره‌ شده در آن‌هاست؛ اين ستاره فقط ۲۰ درصد از آهن خورشيد را دارد. منظور از آهن موادی است كه از هيدروژن و هليم سنگين‌تر هستند. يکی از سياره‌ها با دوره تناوبی در حدود ۱۹۵ روز حدود ۹۰ درصد جرم مشتری را داراست. اين سياره در فاصله ۶/۰ واحد نجومی از ستاره مادر به دور آن می‌گردد. دوره تناوب سياره ديگر در حدود ۵۳۰ روز است. جرم آن در كم‌ترين حالت نصف جرم مشتری است و در فاصله ۲/۱ واحد نجومی از ستاره مادر قرار دارد.

«ويتن‌ماير» (Wittenmyer) با استفاده از تجهيزات دانشگاه تگزاس برای محاسبه مدار اين دو سياره در صد ميليون سال آينده تلاش می‌کند. او می‌گوید:"مدار آن‌ها در حال حاضر دايره‌ای نيست، در آينده نيز مدار آن‌ها به‌تدريج به هم نزديک می‌شود و در نهايت يكديگر را دفع خواهند كرد".

اندل می‌گويد:"آينده آن‌ها مانند الگوی رقص است، در ابتدا به صورت غير هم‌ مركز است. ﺳﭙﺲ به صورت دايره در می‌آيد و در نهايت دفع شدن از طرف يكديگر. با استفاده از محاسبات می‌توان گفت كه اين الگو هر ۳۰۰۰ سال تكرار می‌شود". گردش دو سياره سنگين به دور ستاره‌ای با مقدار بسيار كم آهن بر روی نظريه تكامل سياره‌ای تاثير گذار است. به گفته اندل دو مدل در اين نظريه وجود دارد كه هنوز بر روی نقض يكی از آن‌ها رقابتی برﭘاست. اين دو مدل عبارت‌اند از: «مدل رشد هسته‌ای» و «مدل ديسک ناﭘايدار».

هر دو مدل با گردش ابرها در هنگام تولد ستاره‌ها آغاز می‌شود. در هنگام چرخيدن، ابرها به صورت يک ديسک ﭘهن می‌شوند. با گذشت زمان غبارها دسته دسته جمع می‌شوند و به صورت ﭘيش‌سياره در‌می‌‌آيند و در نهايت سياره خواهند‌شد. تفاوت دو مدل در مقياس زمانی آن‌هاست. اما در هيچ مدلی شرايط ستاره مادر مانند آن‌چه در اين منظومه ديده شد، نبود.

اندل می‌گويد:"نتيجه كلی از اين كشف اين است كه ديسک لازم برای تشكيل سياره‌ها بسيار بزرگتر و ﭘرجرم‌تر از آن است كه ما در مدل‌های قبلی تصور می‌كرديم".
[External Link Removed for Guests]