اول سرما؛ اول سينوزيت

[ganjineh]

اول سرما؛ اول سينوزيت
همزمان با شروع فصل سرما، به‌خصوص صبح زود و شب- كه سوز سرما بيشتر است- مردمي را مي‌بينيم كه شال‌گردن‌ها را تا جلوي بيني كشيده و پيشاني‌بند به سر بسته رد مي‌شوند، اما حتي اين محافظت‌ها هم نمي‌تواند مانع شيوع بيماري سينوزيت در اين فصل شود.
اگر شما هم سردردها و ترشحات حلقي چسبنده را تجربه كرده باشيد، اقرار مي‌كنيد كه براي خلاصي از شر اين بيماري انواع و اقسام درمان‌ها و توصيه‌ها را امتحان كرده‌ايد.
بد نيست حرف‌ها و توصيه‌هاي دو متخصص اين رشته يعني - دکتر مسعود مرداني-فوق‌تخصص بيماري‌هاي عفوني و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي- و دکتر حميد عمادي- متخصص عفوني و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران- را نيز در اين‌باره بخوانيد.
آنها كه در دبيرستان مثلثات خوانده‌اند، با شنيدن نام اين بيماري، سينوس و كوسينوس مثلثاتي را به ياد مي‌آورند، اما سينوس‌هاي صورت، حفره‌هايي داخل استخوان‌هاي اطراف بيني هستند که هواي استنشاق شده را گرم و مرطوب و تا حدي تصفيه مي‌کنند و هيچ ربطي به مثلثات ندارند.
اين حفره‌هاي استخواني معمولا بايد پر از هوا باشند و اگر به جاي هوا مايع يا چرک در آنها جمع شود، بيمار احساس سنگيني سر و سردرد مي‌کند.
ترشحات از كجا مي‌آيند
بيماري سينوزيت بر اثر ورود ويروس و باکتري يا بروز آلرژي ايجاد مي‌شود.
دکتر مسعود مرداني درباره علت ايجاد بيماري سينوزيت مي‌گويد: «اين بيماري به علت التهاب سينوس‌هاي اطراف صورت بر اثر عفونت‌هاي ميکروبي، باکتريايي و ويروسي به وجود آمده يا به دنبال عفونت فوقاني دستگاه تنفس ايجاد مي‌شود.
ترشحات مخاط سينوس‌ها، باکتري‌ها را به دام مي‌اندازد و مژک‌هايي که در جدار سطح داخلي بيني وجود دارد و سطح سينوس‌ها را پوشانده، با حرکات منظم خود ترشحات مخاط سينوس را به داخل بيني و حلق تخليه مي‌کند.
در صورت ايجاد عفونت ويروسي ناشي از سرماخوردگي، سينوس ملتهب شده و اين التهاب از حرکت ترشحات به داخل بيني و حلق ممانعت مي‌کند.
در نتيجه ترشحات در سينوس باقي مانده و منجر به تکثير ميکروب مي‌شود؛ به همين علت خيلي وقت‌ها سينوزيت باكتريايي به دنبال سينوزيت ويروسي يا آلرژيك سراغ آدم مي‌آيد». اولين علائم اين بيماري- كه بيشتر کودکان و نوجوانان را گرفتار مي‌کند - همان نشانه‌هاي سرماخوردگي مانند آب‌ريزش بيني و سرفه است که بيش از حد معمول طول مي‌كشد.
پس ترشحات زرد متمايل به سبز از بيني، احساس پري و درد در ناحيه گونه‌ها و پيشاني هم به آن اضافه مي‌شود.
گاهي درد شديد در پشت دندان‌هاي فک فوقاني و در بعضي موارد، تب هم وجود دارد.
سلام دكتر
با توجه به اينكه علائم سينوزيت شبيه علائم سرماخوردگي است، ابتدا ممکن است با سرماخوردگي اشتباه گرفته شود، اما اگر علائم طول کشيد (مثلا اگر ترشحات زرد متمايل به سبز بيشتر از 8 روز مشاهده شد) بيمار با شک سينوزيت بايد به پزشک مراجعه کند.
در اين موارد، پزشک با عمل عکس‌برداري از سينوس‌ها يا سي‌تي‌اسکن صورت، بيماري را تشخيص داده و درصورت حاد بودن بيماري، آنتي بيوتيک تجويز مي‌كند.
پس از مصرف دارو التهاب بهبود پيدا كرده و عفونت ميکروبي از بين مي‌رود.
سينوزيت هم انواع و اقسام دارد
سينوزيت در دو نوع حاد و مزمن ديده مي‌شود. هر کسي ممکن است دچار سينوزيت حاد شود.
گرفتگي بيني، تب، سردرد، تشديد درد سينوس هنگام لمس و فشردن و احساس سنگيني سر هنگام خم‌شدن از علائمي است که بيمار را ناراحت مي‌کند.
در اين نوع سينوزيت، سينوس‌ها دچار عفونت مي‌شوند. دکتر حميد عمادي - متخصص عفوني و استاد دانشگاه تهران - درباره انواع سينوزيت مي‌گويد: «در مواردي که سينوزيت کهنه مي‌شود، سينوزيت مزمن ايجاد مي‌شود.
اين نوع بيماران درد يا مشکل خاصي ندارند، اما هميشه از پشت حلق شان ترشحات چرکي پايين مي‌رود و اغلب از اينکه صبح‌ها خلط دارند شکايت مي‌کنند.
اين افراد بيشتر از سايرين دچار سينوزيت حاد مي‌شوند و در واقع مي‌توان گفت افراد مبتلا به سينوزيت مزمن، مستعد ابتلا به سينوزيت حاد مکرر هستند».
بد نيست بدانيد تشخيص سينوزيت مزمن مشکل‌تر از نوع حاد آن است چون ممکن است بيمار نشانه‌هاي حاد را نداشته باشد و به علت گرفتگي بيني، سردرد يا درد ريشه دندان به پزشك مراجعه کند.
در اين حالت، التهاب باعث مي‌شود مخاط ضخيم شود و ميکروب‌ها در خلل و فرج ايجاد شده قرار بگيرند.
متاسفانه مصرف چرک‌خشک‌کن و آنتي‌بيوتيک نمي‌تواند سلامت را به اين بيماران برگرداند.
قبلا از عمل جراحي براي اين بيماران استفاده مي‌شد اما در حال حاضر با روش‌هاي آندوسکوپي مخاط را مي‌تراشند و خلل و فرج ايجاد شده را از بين مي‌برند که البته کار سخت و مشکلي است و گاهي هم جواب نمي‌دهد.
پس از سينوزيت
دكتر مرداني در پاسخ به اين سؤال که بيماران بعد از ابتلا به سينوزيت چه اقداماتي انجام دهند تا روند بهبودي‌شان تسريع شود، گفت: «بيماران براي تسکين درد مي‌توانند از قرص يا شربت استامينوفن استفاده کنند.
بهتر است از غذاهاي محرک - که باعث گرفتگي بيني مي‌شود - استفاده نکنند.
مصرف زياد آب و مايعات هم مفيد است. بخور آب گرم هم باعث بهبود گرفتگي بيني شده و در تسريع درمان مؤثر است».
البته يادتان باشد كه
نبايد خودسرانه آنتي بيوتيک مصرف کنيد، وگرنه دچار مقاومت نسبت به دارو شده و در درمان هاي بعدي با مشكل مواجه مي‌شويد.
اگر درمان سينوزيت به درستي صورت نگيرد، ممكن است عوارضي هم با خود به دنبال بياورد.
اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي درباره عوارض بيماري سينوزيت گفت: «سينوزيت ممکن است باعث ايجاد آبسه در مغز، تجمع چرک در ناحيه ماستوئيد، عفونت قسمت‌هاي فوقاني دستگاه تنفس، سينه‌پهلو و در موارد نادري مننژيت شود».
بد نيست بدانيد آلودگي هوا بهبود اين بيماري را به تأخير مي‌اندازد و در مواقع حاد بهتر است بيماران در روزهايي که آلودگي هوا زياد است، در مناطق آلوده شهر تردد نکنند تا روند بهبودي شان تسريع شود.
توصيه‌ها را جدي بگيريد
توصيه اغلب پزشكان به بيماراني كه سينوزيت مزمن دارند، اين است كه از محلول آب و نمک استفاده کنند.( البته بهتر است به جاي محلول آب و نمک، از محلول سرم فيزيولوژي استفاده کنيد که در داروخانه ها مي فروشند و از نظر غلظت نمک، استاندارد و مطمئن هستند.)
اما متاسفانه اين توصيه معمولا جدي گرفته نمي‌شود. دكتر عمادي هم معتقد است: «يک راه مؤثر براي درمان و پيشگيري از بروز سينوزيت حاد در افرادي که سينوزيت مزمن دارند، شست‌وشوي حلق و بيني با آب و نمک است.
براي شست‌وشو بهتر است از ترکيب 5/4گرم نمک در نيم ليتر آب، با غلظتي کم و مشابه سرم‌هاي فيزيولوژيک استفاده شود. هنگام شست‌وشو بايد مخلوط آب و نمک مانند هوا از راه بيني عميق تنفس شده و از راه دهان خارج شود، طوري که شوري در حلق و دهان احساس شود».
به گفته اين متخصص عفوني، اگر بيماران مبتلا به سينوزيت مزمن، روزي 2 تا 3 دفعه بيني و حلق‌شان را با محلول آب و نمک شست‌وشو دهند، به ميزان زيادي از ايجاد سينوزيت حاد پيشگيري کرده‌اند. لازم است بدانيد بهتر است محلول آب و نمک استريل باشد.
دكتر عمادي مي‌گويد: «بيماران بهتر است براي تهيه محلول شست‌وشوي آب و نمک از بسته‌هاي 5/4گرمي نمک استريل - که در داروخانه‌ها به قيمت ارزان موجود است - و بطري‌هاي نيم ليتري آب معدني استفاده کنند».
آن شال و كلاه بستن‌ها كه در خيابان‌هاي شهر مي‌بينيم هم بي‌حكمت نيست. پزشكان هم اين روش را براي پيشگيري توصيه مي‌كنند.
با توجه به اينکه بيماران مبتلا به سينوزيت مزمن حساس‌ترند و بيشتر از ديگران در معرض ابتلا به سينوزيت حاد قرار دارند، بهتر است بيشتر مراقب باشند و وقتي بيرون مي‌روند يا روي موتور مي‌نشينند، با استفاده از شال و کلاه، سر و صورت خود را بپوشانند و سينوس‌هاي‌شان را گرم نگه دارند.

گنجینه دانش