نکاتی در مورد مطالعات امکان سنجی طرح های زودبازده

[hedayat.m]

ابتدا مروری کوتاه در مورد امکان سنجی اقتصادی یا طرح توجیهی:
قبل از راه اندازی هر کسب و کاری به بررسی اقتصادی بودن طرح می پردازند. به این بررسی مطالعات امکان سنجی اقتصادی یا طرح توجیهی گفته می شود.
بررسی های اقتصادی قبل از اجرای طرح شامل انواع زیر است:
1- مطالعات شناسایی فرصت یا امکانات (opportunity studies)
به بررسی فرصت های سرمایه گذاری می پردازد.
2- مطالعات امکان سنجی مقدماتی (per feasibility studies)
به بررسی مقدماتی طرح می پردازد.
3- مطالعات امکان سنجی تفصیلی (feasibility studies)
بررسی کامل طرح است که شامل 4 فصل می باشد:
- بررسی بازار محصول؛ بررسی میزان تقاضا برای محصول
- بررسی فنی؛ نحوه تولید یا عرضه محصول
- بررسی مالی؛ بررسی میزان سرمایه گذاری مورد نیاز و جزئیات آن
- تجزیه و تحلیل های اقتصادی؛ تجزیه و تحلیل نسبت های مالی طرح

تفاوت طرح توجیهی اولیه با طرح توجیهی تفصیلی در میزان توجه به جزئیات می باشد. در هر دو مورد سرفصل ها و عناوین یکسان است ولی در طرح توجیهی تفصیلی جزئیات و شرح بیشتری وجود دارد.

برای تهیه طرح توجیهی یا مطالعات امکانسنجی علاوه بر شرکت های که به صورت سفارشی طرح را تهیه می کنند در حال حاضر دو تا سایت رسمی وجود داره که طرح ها رو به صورت رایگان در اختیار مردم قرار میده:
*سایت سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران
[External Link Removed for Guests]
طرح های موجود در این پایگاه دو نوع می باشند. اول؛ طرح توجیهی که شامل بررسی کامل طرح است و دومی؛ طرح تیپ که بمنظور آشنایی با فرایند تولید، پرسنل مورد نیاز، تاسیسات و ماشین آلات است که بصورت خلاصه تهیه شده (در 2 صفحه) فاقد بررسی بازار محصول است.

سایت وزارت تعاون
[External Link Removed for Guests]
در این سایت طرح ها بصورت مطالعات امکانسنجی اولیه (pre feasibility study ) ارائه شده است.
(اکثر تبلیغاتی که در مورد طرح توجیهی وجود داره و تو اینترنت هم زیاده همین طرح ها رو دانلود می کنن و بصورت CD به مردم میفروشند)

در مورد این طرح ها نکته ای که باید بهش توجه کرد این که چون این طرح ها اکثرا توسط یک شرکت پیمانکار آماده شدن دقت زیادی برای ارائه آمار ها و بررسی امکانسنجی نمیشه.
در نتیجه سرمایه گذار باید شخصا طرح رو دوباره بررسی کنه و اصلا نباید به اعداد و آمار های این طرح ها تکیه کنه. در ضمن حتی آمار های ارائه شده توسط وزارت صنایع هم معتبر نیست و سرمایه گذار باید مطالعات میدانی انجام بده.
مثلا وزارت صنایع نمی دونه سال آینده ایران به چه تعداد یخچال احتیاج داره. وزارت خانه برای بدست آوردن این عدد، تولید داخل در سال گذشته رو با واردات سال گذشته جمع می کنه و در یک ضریب ضرب می کنه تا نیاز کشور رو برای سال بعد بدست بیاره. این روش دارای خطای بالایی ولی ساده ترین راهه. ممکنه تولید کننده های داخلی یخچال تولید کنن ولی نتونن بفروشند و همین مطلب برای وارده کننده هم صادقه و این تو آمار دیده نمیشه. تعداد یخچال های قاچاق هم دیده نشده و...
علت هم اینه که کمترین هزینه و تخصص رو می خواد. آمار واردات از گمرک گرفته می شه و میزان تولید داخل هم توسط تولید کنندگان ثبت شده. ضرب در یک عدد تجربی می کنن و برای سال بعد و سال های بعد پیش بینی می کنن.
نکته دیگه ای که باید به اون توجه کرد، در دسترس بودن این طرح ها برای عموم مردم. یعنی سریع ظرفیت خالی بازار برای این محصولات پر میشه. این هم دلیل دیگه که نباید به اعداد این طرح ها تکیه کرد.