مهمات شيميايي و جنگ افزارهاي پرتاپ كننده عوامل شيميايي

[ali nuri]

مهمات شيميايي و جنگ افزارهاي پرتاپ كننده عوامل شيميايي

[External Link Removed for Guests]

مقدمه:

مهمات شيميايي عبارت از مقداري مواد شيميايي (سمي يا غير سمي) يا احتراقي است كه درون ظرف يا محفظه اي (درون گلوله توپ، درون بمب يا موشك، داخل مخزن يا نارنجك و ياسطل و...) ريخته مي شود و به وسيله انواع وسايل پرتاب (پرتاب دستي مانند نارنجك و يا پرتاب ابزاري مانند توپ و...)
پرتاب شده و در نهايت به وسيله يك يا چند ابزار منفجر كننده در رزم يا آموزش به كار مي رود.
مهمات شيميايي (Chemical Munition) در مقايسه با مهارت غير شيميايي از نظر نوع انفجار و نحوه پخش، شكل و علايم ظاهري و شيوه هاي حمل ونفل و انبارداري متفاوتند كه در ادامه هر يك از موارد به صورت خلاصه بررسي مي شود، همچنين برخي از مهمترين جنگ افزارهاي پرتاب كننده عوامل شيميايي سمي آورده شده است.[1]

نوع انفجار و نحوه پخش مهمات شيميايي

انفجار مهمات شيميايي بر خلاف مهمات غير شيميايي نسبتا خفيف است. پس از انفجار مهمات غير شيميايي فقط بوي باروت به مشام مي رسد در حالي كه بوي حاصل از مهمات شيميايي بسته به نوع عامل بويي غير از باروت است.
مهمات غير شيميايي پس از انفجار توليد دود نسبتا تيره رنگ مي نمايد كه به سرعت از بين مي رود، ولي مهمات شيميايي با توجه به نوف عامل بعد از انفجار بخارات رنگي ايجاد مي نمايد كه مدت پايداري آنها در فضا بيشتر است و به علت سنگين تر بودن نسبت به هوا در سطح زمين باقي مي ماند.(1)
شكل و علايم ظاهري مهمات شيميايي:
برخلاف مهمات غير شيميايي، اغلب بر روي بدنه مهمات شيميايي نوارهاي رنگي به اضافه علامت اختصاري نظامي مانند( CS,CG,CK,...)كه مشخص كننده نوع و كيفيت عومل موجود است مشاهده مي گردد.(2)

شيوه هاي حمل ونقل و انبارداري مهمات شيميايي:

حساسيت مهمات شيميايي نسبت به عوامل چون گرما، سرما، فشار، رطوبت و...
بيشتر است همچنين امكان نشست عوامل از درون اين گونه مهمات نيز موجود است، بنابراين حمل ونقل انبارداري آنها نيازمند دستور كارها و مراقبتهاي ويژه اي است.
4-5 جنگ افزارهاي پرتاب كننده شيميايي( ChemicaIMunition )
بجز سلاح هاي انفرادي، تقريبا هر نوع سلاح ديگري را مي توان به مهمات شيميايي مجهز نمود و در حال حاضر كشورهاي قدرتمند بيشتر سلاح هاي موجود از قبيل خمپاره، توپ، سيستم هاي مشابه كاتيوشا ( راكت هاي چند پرتابه) ، موشك هاي زمين به زمين، بمب و مخازن پاشنده (spray) را به صورت جنگ افزارهاي شيميايي توليد مي كنند. به عنوان مثال مقدار ماده شيميايي لازم (مثلا سارين) به منظور ايجاد حداكثر آلودگي در يك فضاي باز k m2 5/2( حدود1 مايل مربع) بسته به شرايط منطقه ( نظير شرايط آب و هوايي، عوارض زمين و...) نيازمند حدود 3/0تا 10 تن مي باشد كه براي پخش اين ميزان مواد با توپخانه 155 ميلي متري حدود 100 تا 3000 گلوله توپ مورد نياز خواهد بود.

در پايان خاطر نشان مي گردد كه مقدار تسليحات شيميايي در زراد خانه هاي ابر قدرت ها به حدي است كه هر كدام از اين كشورها را در ذخيره سازي و نگهداري آنها دچار مشكل كرده است. در جدول زير خلاصه اي از نواع جنگ افزارهاي پرتاب كننده مهمات شيميايي، برد و مقدار عامل شيميايي قابل حمل به وسيله آنها آمده است.[1 ]

[External Link Removed for Guests]
جدول انواع جنگ افزارهاي پرتاب كننده مهمات شيميايي و برد تقريبي آنها
نوع سلاح برد برحسب كيلومتر مقدار عامل شيميايي بر حسب كيلوگرم

( بطور مثال خمپاره 10-5 3-2 يعني : برد 5 تا 10 كيلومتر و وزن مواد شيميايي 2 تا 3 كيلوگرم)

خمپاره 10-5 3-2
توپ هويتزر 40-10 7-1
راكت هاي چند پرتابه 30-10 20-2
موشك هاي كوتا ه برد 60-50 200
موشك هاي زمين به زمين 13-120 750-250
بمب - 150-50
مخازن پاشنده - 600-300

همچنين وسايل پرتاب جنگ افزاهاي شيميايي آمريكا و شوروي سابق به عنوان بزرگترين ابر قدرت هاي نظامي در جداول زير آورده شده است. تعميم و يا احتمال وجود برخي از اين جنگ افزارها در كشور هاي هم پيمان يا طرفدار هر يك از دو قطب نظامي بزرگ دنيا امري دور از ذهن نمي باشد.
جداول مذكور به وسيله مولفين مرجع [ 2] از گزارش شماره7 انيستيتوي جهاني پژوهش صلح استكهلم ( SIPRI ) تهيه گرديده و به طور قطع ادوات و آمار مذكور در حال حاضر متحول گرديده است.
( RaIF TraPP, ChemicaI g BioIogicaI warfare Studies. SIPRI, No.7)

جدول، وسايل پرتاب جنگ افزارهاي شيميايي آمريكا

( به طور مثال : هويتزر 105 م. م، M102 تعداد موجود 40-5 عدد)

وسايل و ادوات پرتاب تعداد
خمپاره انداز 2/4 اينچي، M20 -
هويتزر 105 م. م، M102 40-5
گلوله هويتزر 155 م. م، M114 و M198 و هويتزر خود كششي 50-5
هويتزر 8 اينچي خودكشي M110 -
پرتاب كننده راكت چند گانه 115 م. م، M-91 -
پرتاب كننده راكت 12 گانه 227 م. م 500
توپ 155 م. م M59
موشك هاي هانست جان 762 م. م 220
موشك زمين به زمين (ATACMS) -
هواپيماي هاري ير AV-8 1000
هواپيماي فانتوم –11 (F-4) 1400
هواپيماي جنگنده (A-6) 1000
بمب افكن F-111 1800

جدول، وسايل پرتاب جنگ افزارهاي شيميايي شوروي سابق

وسايل و ادوات پرتاب تعداد
خمپاره انداز 122 م. م 10-5
خمپاره انداز 240 م. م خود كششي 80-5
هويتزر 122م. م كششي و يا خود كششي 40-5
هويتزر 152 م. م و هويتزر خودكششي، M109 50-5
هويتزر 203 م. م خود كششي -
پرتاب كننده راكت 12 گانه 122 م. م 40
پرتاب كننده راكت 16 گانه خودكششي 22 م. م BM-27 70
پرتاب كننده راكت 36 گانه 122 م. م -
پرتاب كننده راكت 40 گانه خود كششي BM-21 (برد25-150Km ) 130
توپ 130 م. م M46 -
توپ 152 م. م و توپ خود كششي 225 م. م -
موشك فراك 550 م. م با برد km 75 (فراك7 ) 180
موشك زمين به زمين (S-SMSkarp) برد km 500-150 -
موشك زمين به زمين (اسكاد- بي) 360
موشك زمين به زمين (اسپيدر-23 ) -
موشك زمين به زمين (S-S-2ScaIebord) بردkm 1000-550 320
موشك زمين به زمين (R.S-20) برد بيش از km 5500 250
موشك زمين به زمين (R.S.11Sego) برد km 500-150 500
موشك زمين به زمين (R.S.18gS.S19Sego) برد km 500-150 1500
موشك سطح به سطح دريايي (شادوك) 450
بالگرد تهاجمي [ HIp] M-8 650
بالگرد تهاجمي [ HIND] M.I-24 650
هواپيماي جنگنده ياك-36 (Forger) 350
هواپيماي پشتيباني، نزديك هوايي سوخوي –25
حداكثربردkm 1000-500 1600
هواپيماي سوخوي –17 (Fitter) 2000
هواپيماي بمب افكن سوخوي-24 (Fencer) 1500
هواپيماي ميگ-27 (Fiogger) 1500

پایان

نویسنده: عليرضا نوري آشتياني

منابع:
1-كاوياني نيا، فرهاد(سروان ش.م.هـ )؛ مهمات شيميايي، انهدام و نوسازي آن، ( دوره عالي تهران، چاپخانه مركز آموزش پشتيباني نيروي زميني ارتش، 1379 ، صص1و22-21)
2- علايي، حسين (سرهنگ ستاد)؛ خواجه كاوسي، بابك؛ صنايع، تسليحات و خلع شيميايي، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،‌چاپ دوم، 74 صص 123-121
3- سرهنگ عقلمند، احمد؛ مروري بر تاريخ تحولات فناوري سلاح هاي نظامي، موسسه انتشارات امير كبير، چاپ يكم، 1380 ، ص219