به گزارش فرارو؛ در حال حاضر دختران 65درصد از صندلی دانشگاه ها را به خود اختصاص می دهند و پیش بینی می شود که با روند رو به رشدی که در این زمینه پیش گرفته اند در سال های آینده تقریباً تمام فضای دانشگاه ها متعلق به دختران شود. موفقيت تحصيلی دختران و تأثيرات اساسی آن در تغيير الگوهای رفتاری و مناسبات اجتماعی يكی از تحولات كليدی ايران در سالهای اخير بوده است. زنانی كه در دهههای گذشته بيشتر در نقش همسر و مادر ظاهر مي شدند و فردی شبه اجتماعی به شمار میرفتند به كنشگران فضای امروز ايران بدل شده اند. جامعه ايران از در ژرفای خود دچار تغييرات جامعه شناسانه اساسی شده است و نهادهای رسمی اهمیت آنچه که اتفاق افتاده و می افتد را جدی نمی گیرند.
دانشگاه تنها گزینه آن هاست
بسیاری از دختران ایرانی خصوصاً در شهرستان ها و روستاهای و حتی ایلات و عشایر کشور که همچنان در فضایی سنتی زندگی می کنند تنها راه دست یابی به استقلال نسبی و خارج شدن از محیط بسته خانواده را، ورود به دانشگاه در شهری دیگر می دانند.
از سوی دیگر فضاهای ورزشی، تفریحی و دیگر فعالیت های اجتماعی برای دختران به اندازه ای محدود است که درس خواندن تنها راه سرگرمی و در نهایت مسئله مورد علاقه این افراد می گردد.
رقابتی دیرینه و واکنشی ناخودآگاه به جامعه مردسالار، از انگیزه های پنهان دختران برای ایستادن در سکوهای موفقیت تحصیل محسوب می شود و ربودن فضای فعالیت های اجتماعی از دست مردان،پاسخی اعتراض آمیز به محدودیت هایی است که در طول تاریخ بر این قشر اعمال شده است.
به دست آوردن بازار کار در سطح خرد یا کلان، در زمره اندیشه هایی قرار دارد که همواره دختران را برای ادامه تحصیل ترغیب می نماید؛ چرا که با توجه به محدودیت فضای فعالیت های اقتصادی، زنان برای حضور برابر در جامعه مجهز شدن به سلاح تحصیل شرط عقل می پندارند.
محمد رضا مخبر، دبير شورای عالی انقلاب فرهنگی: «مصوبه بومی گزينی کنکور صحيح است و نبايد راضی شويم استعدادهای خوب و نخبگان، مناطق بومی خود را خالی کنند.»
دختران نباید درس بخوانند
به اعتقاد بسياري از کارشناسان نبود زمينه هاي اجتماعي و قانوني كافي براي جذب زنان تحصيلكرده در پست هاي مديريتي و مشاغلي كه شايستگي آن را دارند، موجب بالا رفتن سطح مطالبات زنان در جامعه شده است. هنوز هم بسیاری از مردان بر این باورند که وقتی دختران بدون اجازه پدر و همسر خود نمي توانند کار کنند و به شهرهای دور بروند، تخصص آنها به حال مملکت هيچ تاثيری ندارد.
با در نظر گرفتن حضور بیشتر دختران در آموزشگاه های عالی، سنتی اندیشان قداست خانواده را در خطر می دانند و بر این باورند که برای حفظ کیان خانواده باید دختران را در تحصیل یا محدود ساخت و یا به طور کامل منع کرد.
از سمتی دیگر تحصیل در مقاطع بالای دانشگاهی سن ازدواج را افزایش می دهد و حتی ازدواج زنان تحصیل کرده با مردانی که دانشگاه نرفته اند یا در سطوح پایین تری مدرک گرفته اند، با مشکل مواجه می شود.
دریافت دستمزدهای پايين در قبال کارهای پر دقت و وقت گیر و خسته کننده در ميان دختران تحصيل كردهای که به سختی شغلی برای خود پیدا می کنند نوعی زيان اقتصادی برای مردان است. اعتقاد نیز بر این است که باید جلوی این پدیده گرفته شود و فضای کار چنان برای مردان خالی شود تا راحت تر جذب بازار کار گردند.
قانون گزاران چه کرده اند؟
بر اساس آمار ارائه شده سالانه حدود يک ميليون ششصد هزار تومان سالانه به ازاي هر دانشجو در دانشگاه هاي دولتي، هزینه می شود، بر این مبنا عده ای از مسؤولان معتقدند که دختران هر چه اندازه هم تحصيلكرده باشند، با توجه به شرايط فرهنگي و اجتماعي، نميتوانند در همه جاي اين كشور خدمت كرده و مشغول به كار شوند و اين امر را به نوعی هدر رفتن بیت المال می دانند.
طرح اعمال سهیمه بندی جنسیتی کنکور در چندین دوره از مجلس مطرح شده است که تقریباً هیچ کدام از آن ها به نتیجه نرسیدند. نمایندگان مجلس ششم این طرح را به منظور ایجاد محدودیت برای ورود دختران به دانشگاه، به مجلس ارائه کردند که با مخالفت های گسترده ای روبرو شد. دامنه این اعتراضات از فعالان جنبش زنان تا نمايندگان مجلس را در بر مي گرفت تا جايي که 156 نماينده مجلس ششم در نامه اي از محمد خاتمی، خواستند تا سهميه بندي جنسيتي در کنکور را که تا حدودی به تصویب رسیده بود را لغو کند. به دنبال تدوام اين اعتراضات رييس جمهور وقت دستور لغو سهميه بندي جنسيتي در کنکور را صادر و اعمال احتمالي آن را مشروط به انجام بررسي هاي کارشناسانه بيشتر کرد.
پس از آن بار دیگر در مجلس هشتم لایحه بومی سازی دانشگاه ها مطرح شد که با تصويب این طرح دانشگاه ها، مراکز و موسسات آموزش عالی ملزم خواهند بود که برای پذيرش دانشجويان دختر در دانشگاهی غیر از شهر محل سکونت آن ها، موافقت نامه کتبی از پدر يا همسر پذیرفته شدگان بگيرند.
راهکار، از سر باز کردن نیست
سياست گزاران عرصه های مختلف فرهنگي و آموزشي هيچ توجهي به توانايي ها، ظرفيت ها و محدوديت هاي فيزيکي، اجتماعي و فرهنگي دانشجویان نکرده و نمي کنند و برنامه مشخصي براي هر يک از دو جنس زن و مرد در محتواي آموزشي و حرفه پس از آن ندارند.
هم اكنون سهم زنان شاغل تحصيلكرده از كل اشتغال بیش از 22 درصد است كه در مقايسه با سهم 9/7 درصدي مردان تحصيلكرده بسيار بالاست. با این حال سهم مردان مدير بسیار بيشتر از زنان است. به این معنی كه در حدود 97 درصد پست هاي مديريت كشور در اختيار مردان قرار دارد.
اين مشكل در وهله نخست به بیتوجهی و بیبرنامگی دولت و مسؤولان باز می گردد. چگونه مسؤولانی كه از چندین سال پيش شاهد افزايش حضور دختران در آموزش عالی بودند به فكر اين نيفتادند كه همزمان زمينههای مساعدتری برای جذب دختران به بازار كار فراهم آورند. زنان از بسياری از حوزهها كنار گذاشته شدهاند و يا شرايط اشتغال آن ها بسيار دشوار شده است. امروز محدود كردن دختران به بهانه بازار كار در حقيقت تداوم همين هنجارها و فرهنگ مرد سالارانه در حوزه اقتصاد است كه متناسب با تحول ذهنی جامعه ما پيش نرفته و در اين زمينه هم چارچوبهای نهادی و قانونی موجود، رو به گذشته دارند و از درك نيازها و ضروريتهای امروز و آينده باز مانده اند. به عبارت ديگر اگر چيزی بايد تغيير كند نه نظام آموزشی و نه حق برخوداری از آموزش برای دختران است بلكه قوانين و فرهنگ و ساختارهايی باید تغییر یابند كه متعلق به شرايط و زمان ديگری هستند در برابر تحول جامعه ايران جان سختی میكنند.
مانوئل کاستلز يکي از دانشمندان علوم اجتماعي معتقد است: «وقتي زنان تحصيل کرده در جامعه زياد شود، به تبع آن برخورداري از درآمد و استقلال اقتصادي براي خود فراهم مي کنند که اين درآمد و استقلال اقتصادي، باعث تغيير ساختار اقتدار در خانواده هسته اي مي شود و هم زمان با افزايش اين امکانات ساختار اقتدار در خانواده هم تغيير مي کند که اين اقتدار کاهش تعهد و مديريت مردان را به دنبال دارد.»
نكته مهم اينكه هر تلاشی برای محدود كردن دختران در دستيابی به آموزش عالی و محروم كردن غير عادلانه آنها از رقابت برابر با پسران مغاير با همه ميثاقهای بين المللی در زمينههای حق برخورداری از آموزش يكسان برای زنان و مردان است.
در نگاه کلی محدود كردن دختران برای تحصیل يك اقدام ضد آموزشی است كه شايستگی و توانايی تحصيلی را فدای مصلحتهای سياسی و ايدئولوژيك میكند.
[External Link Removed for Guests]