ارتودنسي

[Dr.Akhavan]

  



ارتودنسي (orthodontics) از دو كلمه ارتو (ortho) به معني رديف و منظم و دنسي (Dons) به معني دندان تشكيل شده است كه اين دو كلمه داراي ريشه يوناني مي باشد، بنابراين ارتودنسي به دندانهاي رديف و مرتب اشاره دارد.

چرا به درمان ارتودنسي نياز داريم؟
افراد به دلايل مختلف تمايل دارند كه دندانهاي رديف و منظم داشته باشند، ولي سلامتي دندانها مهمترين دليل مي باشد. اگر دندانهاي شما در موقعيت خوبي نباشد پوستگي دندان و بيماريهاي لثه ايجاد مي شود. ظاهر بيمار دليل ديگري براي استفاده از دستگاه ارتودنسي مي باشد و تعدادي از بيماران نيز ممكن است به علل زيبايي به درمان ارتودنسي علاقه مند باشند.

مال اكلوژن (ناهنجاري دنداني فكي)
مال اكلوژن به درجات مختلف از ناهنجاري دنداني- فكي و بد بسته شدن دندانها اشاره مي كند و در اين حالت دندانها و فكين در هماهنگي با هم نمي باشند.

دلايل مال اكلوژن (ناهنجاري دنداني- فكي)
ممكن است ارثي باشد. براي مثال: اندازه دندانهاي پدر شما بزرگ باشد و مادر شما داراي فك كوچكي باشد دراين حالت ممكن است شما اندازه فك را از مادرتان و اندازه دندانها را از پدر به ارث ببريد و لذا فك شما توانايي جاي دادن تمامي دندانها را نخواهند داشت.
عادت اشتباه از قبيل مكيدن انگشت، جويدن ناخن، قرار دادن زبان بين دندانها، تنفس دهاني وعلل ديگري نيز مي تواند دليلي براي ناهنجاري دنداني- فكي باشد، زيرا اين عوامل با فشاري كه به دندانهاي شما وارد مي نمايد آنها را از موقعيت صحيح خود خارج مي نمايد.

انواع مال اكلوژن (ناهنجاري دنداني - فكي)
دو نوع از مال اكلوژن شايع مي باشد. شايع ترين آنها مال اكلوژن اسكلتي يا ناهنجاري دنداني فكي مي باشد كه مشكل اصلي مربوط به اسكلت فك (استخوان) مي باشد، براي مثال رشد فك بالا و پايين نسبت به يكديگر هماهنگ نمي باشد.
مال اكلوژن ديگر، مال اكلوژن دنداني (ناهنجاري دنداني) مي باشد و هنگامي است كه دندانها خارج از موقعيت صحيح خود قرار داشته، يا دندان چرخش دارد يا اين كه بين آنها فضا بيش از حد موجود باشد و يا به علت كمبود فضا ازدحام دندانها مشاهده شود و نيز اين كه به علت كشيدن نابجاي يك دندان موقعيت ساير دندانها دچار اشكال شده است.

چرا دندانها بايد رديف و منظم شوند؟
دندانهاي نامرتب به علت دشواري آنها براي تميز كردن باعث تجمع مواد غذايي شده و عاملي براي پوسيدگي و بيماريهاي لثه مي باشد. همچنين آنها براي توانايي جويدن اختلال ايجاد مي نمايند كه به نوبه خود مي تواند براي سلامتي عمومي نيز مضر باشد. در مواردي نيز مال اكلوژن اختلالات گفتاري (اشكال در تلفظ كلمات) ايجاد مي نمايند. خوشبختانه درمان ارتودنسي در اكثر موارد قادر به رفع اين مشكلات است.
ارتودنتيست معمولاً دستگاههاي مختلفي براي درمان به كار مي برد كه شامل براكت (Bracket) بند (Band) سيم (Wire) هدگير (Head gear) الاستيك (Elastic) ودستگاههاي متحرك مي باشد. اين وسايل با ايجاد نيروي مناسب روي دندانها، را به موقعيت صحيح حركت مي دهد كه ظاهر و لبخند بيمار را نيز به نحوه مؤثري تحت تأثير قرار خواهد داد.

زمان درمان
ارتودنسي يك درمان دو يا سه جلسه اي نيست. زمان درمان و كنترل بعد از آن ممكن است 2 تا 3 سال به طول انجامد. استفاده از دستگاههاي ارتودنسي بايستي به طور منظم و طبق دستور ارتودنتيست انجام گيرد. طي زمان درمان شما بايد پس از هر غذا مسواك نماييد و از خوردن بعضي غذاها اجتناب نموده و جلسات ويزيت خود را با ارتودنتيست دقيقاً رعايت نماييد. در ضمن دندانپزشك شما بايستي از نظر بررسي پوسيدگي و احتمالاً ترميمهاي لازم و نيز جرم گيري هر شش ماه يك بار شما را كنترل نمايد.

انواع مشكلات ارتودنسي
دندانها در صورتي كه در موقعيت صحيح خود باشند مي توانند در تمام عمر در عمل جويدن و حفظ سلامتي فرد مؤثر باشند. متأسفانه ناهنجاريهاي دنداني و فكي غالباً اتفاق مي افتد. دندانها مي توانند نهفته باشند، چرخش پيدا كنند و بين آنها فضاي بيش ازحد باشد يا كمبود فضا موجب درهمي آنها باشد و نيز ممكن است موقعيت فك بالا و پايين نسبت به هم هماهنگ نباشد. خوشبختانه اكثر اين مشكلات مي تواند با درمان ارتودنسي رفع گردد.

مشكلات ارتودنسي به 3 گروه اصلي تقسيم مي شود كه عبارتند از:

ناهنجاري كلاس 1
ناهنجاري كلاس 2
ناهنجاري كلاس3.


هر يك از اين حالات درمان خاصي را مي طلبد. همچنين ممكن است تركيبي از مشكلات بالا موجود باشد.
كلاس 1- اين حالت وقتي است كه فكها در موقعيت صحيح بوده ولي دندانها در موقعيت صحيح نسبت به هم نباشند. اندازه دندانها ممكن است نسبت به اندازه فك خيلي بزرگ يا خيلي كوچك باشد و جويدن را با اشكال مواجه مي سازد و همچنين به روي زيبايي تأثير دارد.

كلاس 2- اين حالت هنگامي است كه فك بالا رشد بيش از حد داشته و يا موقعي است كه فك پايين رشد كافي نداشته وعقب تر واقع شده است.

كلاس 3- اين وضعيت نسبت به ساير موارد نادرتر مي باشد و هنگامي است كه فك پايين رشد بيشتر از حد داشته باشد، اين وضعيت در جويدن مشكلات خاصي ايجاد نموده و در مجموع بر سلامتي فرد تأثير دارد.
در سنين پايين با درمان ارتودنسي به تنهايي رفع اشكال مي شود ولي در سنين بالا درمان ارتودنسي و جراحي مشتركاً بايستي انجام شود.


تصميم به درمان
در خلال اولين ويزيت، ارتودنتيست وضعيت دندانها و فكين را بررسي مي نمايد و نوع ناهنجاري را تعيين مي نمايد. راديوگرافيهاي تشخيصي نيز در اين جلسه بررسي مي شود و ارتودنتيست در اين موقع نيز مي تواند به بيمار يا والدين او نياز يا عدم نياز به درمان را تعيين نمايد.
اگر درمان توصيه شود زمان شروع به درمان، طول درمان، نوع دستگاهي كه بايستي استفاده شود، فواصل بين ويزيتها و نيز هزينه درماني مشخص مي گردد.

برگرفته از بلاگ طب امروز