جعبه سياه هواپيما چيست؟

[Shahbaz]

 [External Link Removed for Guests]  




با بروز هر سانحه براي يك هواپيما سوالات زيادي در مورد علت سقوط مطرح مي‌شود كه امروزه پاسخ اين سوالات به كمك سيستم‌هاي FLIGHT DATA RECORDER (FDR) ضبط كننده داده‌هاي پروازي و COCKPIT VOICE RECORDER (CVR) ضبط كننده مكالمات گروه پروازي بدست مي‌آيد. كه اين جعبه‌ها در امن ترين نقطه هواپيما يعني بخش دم هواپيما نصب شده‌اند.

با توجه به الزامات اعلام شده از طرف سازمان بين‌المللي هواپيمائي كشوري (ICAO) كليه هواپيماهاي پهن‌پيكر تجاري بايد مجهز به اين دو دستگاه باشند كه امروزه رنگ آنها نارنجي شبرنگ براي آسان پيدا شدن در تاريكي و زير آب مي باشد. در داخل جعبه‌ها، سامانه‌هاي مكانيكي، الكترونيكي و يا ديجيتالي به منظور ثبت اطلاعات پروازي قرار داده شده است. جعبه FDR پارامترهائي مانند ارتفاع، سرعت، جهت حركت مغناطيسي و الكترونيكي، شتاب وارده بر هواپيما، حرارت هواي اطراف موتورها، وضعيت سوخت و سرعت سوخت مصرفي، شرايط ترمز، وضعيت ضد يخ روي لبه جلو (حمله) بال‌ها AXTI- ICER شرايط بالچه‌هاي متحرك (كنترل)، سطوح كنترل پرواز (سكان‌ها و شهپرها) اطلاعات ناوبري، هشدارهاي كابين پرواز WARNING، وضعيت ارابه فرود، سيستم تهويه، ژنراتورها و... را براي (25) ساعت ضبط مي كند كه در سيستم‌هاي جديد از تراشه‌هاي رايانه‌اي استفاده شده است.
جعبه‌ها با روشن شدن موتورها بطور خودكار روشن و با خاموش شدن موتورهاي هواپيما خاموش مي‌شوند.

 [External Link Removed for Guests]  

جعبه CVR ثبت:
- ارتباط راديويي ارسالي يا دريافتي بين هواپيما و برج كنترل
- محيط صوتي كابين بدون قطع و وصل، سيگنال‌هاي صوتي دريافتي از هر ميكروفون، بلندگو، گفت و گوي گروه پرواز با استفاده از اينترفون و سيستم آدرس و اعلام دستورالعمل‌هاي لزوم در بخش مسافرين
- سيگنال‌هاي ناوبري، وسايل كمك تقرب و فرود
- نگهداري ديتاهاي ضبط شده حداقل براي دو ساعت (دو ساعت آخر)
- صداي موتورها كه ميكروفن ضبط صداها در پانل ابزار دقيق بالاي سرخلبان‌ها نصب گرديده است.


هر يك از اين جعبه‌ها به سامانه مشخص كننده موقعيت در زير آب براي مواقعي كه هواپيماها در داخل آب دريا سقوط مي كنند تجهيز شده اند اين دستگاه PINGER ناميده مي شود كه در مواقع فرو رفتن در آب فعال مي گردد و شروع به ارسال علائم روي موج 5/37 كيلو هرتز مي نمايد. علائم ارسالي توسط كليه هواپيماها، بالگردها و كشتي‌هاي جستجوگر و نجات كه به گيرنده مخصوص مجهز هستند قابل دريافت مي باشد اين سامانه قادر است علائم را از عمق 14000 حتي 20000 پائي به سطح آب ارسال نمايد.

 [External Link Removed for Guests]  

1. مشخصات فني سامانه ثبت كننده اطلاعات پرواز FDR
- حداكثر زمان ثبت اطلاعات پرواز: 25 ساعت بطور مداوم
- مقاومت در برابر آتش: 1100 درجه سانتيگراد به مدت 30 دقيقه
- مقاومت در مقابل فشار آب: تا 20000 پا
- حداكثر زمان فعال بودن: ULB سي روز مدام مجهز به باطري با عمر مفيد 6 سال
2. مشخصات فني سامانه ضبط صداهاي داخل كابين: CVR
- حداكثر زمان ضبط صداهاي داخل كابين: با سامانه ديجتالي تا دو ساعت
- تعداد كانال‌ها : 4 كانال
- مقاومت در مقابل آتش: 1100 درجه سانتيگراد به مدت 30 دقيقه
- مقاومت در برابر فشار آب: تا 20000 پا
- حداكثر زمان فعال بودن: سي روز بطور مداوم و مجهز به باطري با عمر مفيد شش سال

اعضاي كميته بررسي سوانح را معمولا كارشناسان (FAA سازمان هواپيمايي فدرال) كاربر هواپيما، شركت سازنده هواپيما، شركت سازنده موتورهاي هواپيما و اتحاديه خلبانان تشكيل مي دهند كه پارامترهاي پروازي در هواپيماهاي نسل جديد به تعداد 88، پارامترهاي صوتي تا 1000 مورد ثبت شده توسط جعبه، به علاوه گروه ابزار دقيق كابين، وضعيت سطوح فرمان در لحظه حادثه اطلاعات دريافتي از خلبانان خودكار هواپيما AUTOPILOT در فرآيند بررسي سوانح ارزشمند بوده، قادر خواهند بود علت اصلي سانحه را مشخص نمايند.
ضمنا اضافه مي‌نمايد كه اخيرا كامپيوتر جديد از خانواده كامپيوتر مديريت پرواز بنام (ELT) EMEERGENCY LOCAATOR TRANSMIT- TER به هواپيما اضافه شده كه با استفاده از سيستم ماهواره GLOBAL POSITIONING SYS , GPS كه در اثر ضربه و برخورد هواپيما با مانع فعال شده و طول و عرض جغرافيايي محل سقوط را با فركانس 243 مگاهرتز (كه گيرنده آن روي كليه هواپيماها، كشتي‌ها، بالگردها، .... به طور الزام نصب است.) و 12 مگاهرتز روي هواپيماهاي نظامي به مدت 2 ساعت ارسال مي‌نمايد.



نويسنده: محمد انصاري
منبع: فارس (نشريه توسعه صنعت)