به گزارش خبرنگار دفاعي خبرگزاري فارس، همايش بررسي عمليات رمضان صبح امروز باحضور دانشجويان و اساتيد دانشكده افسري و ستاد ارتش، برخي فرماندهان حاضر در اين عمليات و نيز سخنراني اميرسرلشكر حسني سعدي معاون هماهنگكننده ستاد كل نيروهاي مسلح در دافوس ارتش برگزار شد.
در اين همايش امير بازنشسته تراب ذاكري افسر اطلاعات قرارگاه كربلا در عمليات رمضان، اين عمليات را به لحاظ فرسودگي دشمن و اراده مناسب نيروهاي خودي، يك عمليات خوب عليرغم نبود موفقيت مادي عنوان كرد و گفت: براي بزرگي اين عمليات بايد ببينيم كه رسانههاي آن روز دنيا چه نوشتهاند.
وي با اشاره به گرماي هوا در منطقه عملياتي در تيرماه سال 61 اظهار داشت: در اين منطقه حتي بدون تجهيزات نميتوان به درستي عمل كرد حال آنكه در اين منطقه شرجي و گرم نيروهاي رزمنده ما با حمل تجهيزات سنگين دست به عمليات زدند.
همچنين امير بختياري افسر عمليات حاضر در عمليات رمضان در خصوص نقاط ضعف عملياتي و اجرايي آن گفت: وقتي عملياتي به اهداف مورد نظر در طرح اوليه نميرسد، در اصطلاح كلاسيك يك عمليات شكستخورده است هر چند دستاوردهاي بالايي داشته باشد و ما چون به هدف اصلي يعني تصرف بصره و گرفتن يك امتياز بزرگ از عراق نرسيديم، اين عمليات را يك عمليات پيروز معرفي نميكنيم.
وي طرحريزي عمليات را ديرهنگام دانست و افزود: از اوايل تير و اوايل خرداد همان سال دستور طرحريزي عمليات داده شد و اين عمليات با عجله طرحريزي گرديد.
وي با اشاره به پيروزي عملياتهاي مهم گذشته از جمله بيتالمقدس، اين امر را موجب غرور و هيجان نيروهاي رزمنده ايران عنوان و تصريح كرد: به همين خاطر بود كه اطلاعات مورد نياز براي طرح ريزي عمليات در طرح مورد نظر اعمال نميشد.
امير بختياري گفت: ما سرمست پيروزيهاي گذشته بوديم و دشمن را به درستي احصا نكرديم در حالي كه رژيم بعث با انجام تغييرات عمده پس از عمليات بيتالمقدس، زمين را به كلي مسلح كرده و به بازسازي توان تحليل رفته خود پرداخت.
اين كارشناس جنگ تحميلي ادامه داد: در عمليات رمضان محوريت با پياده نظام بود كه به دليل وسعت منطقه و اهداف 20 تا 30 كيلومتري، اين يك اشتباه بودكه البته در مقاطع ديگري از جنگ نيز امتحان شد و جواب نداد.
وي نبود نيروي احتياط براي قرارگاه كربلا آن را يكي از ايرادات مرحله طرحريزي عنوان كرد و افزود: من هيچ وقت لشكر 30 را كه به عنوان نيروي احتياط در نظر گرفته شده بود به عنوان يك لشكر نديدم.
بختياري خاطرنشان كرد: هماهنگي در اين عمليات به درستي وجود نداشت و فرماندهان عمليات دچار اشكالاتي مانند وحدت فرماندهي شدند و اين امر در ستادها نيز به چشم ميخورد.
وي افزود: عمليات رمضان كه ميبايست از طريق قرارگاه كربلا آغاز مي شد از قرارگاه فتح سپاه شروع و در هنگام عمليات نيز قرارگاه مركزي نتوانست ارتباط لازم را با يگانها برقرار كند و اين امر موجب ايجاد شكاف بين يگانها شد.
اميربختياري با بيان اينكه عمليات رمضان در سه مرحله طراحي اما در 5 مرحله اجرا شد، گفت: به اين صورت نبود كه ما در هر مرحله ادامه فشار را بر روي دشمن داشته باشيم بلكه همان مرحله اول را اجرا ميكرديم كه به دليل شكست تنها در شكل ظاهر تفاوت داشت و من به جاي ادامه فشار اسم آن را ادامه لجاجت ميگذارم.
وي با اشاره به انجام عمليات شهادتطلبانه خلبان شهيد عباس دوران كه به صورت همزمان با عمليات رمضان انجام شد، تاكيد كرد: انجام اين عمليات كه منجر به تغيير محل برگزاري اجلاس غيرمتعهدها از بغداد به دهلينو شد، هيچ ارتباطي به عمليات رمضان نداشت و اين نيروي هوايي ارتش بود كه با يك عمليات طرحريزي شده اقدام به اين كار كرد.
وي همچنين مشكل اصلي عمليات رمضان را ضعيف بودن فرماندهي، كنترل و اطلاعات اين عمليات عنوان كرد و افزود: هر چند نيروهاي اطلاعاتي توانستند موارد را تا حد امكان منتقل كنند اما اين اطلاعات چندان مورد توجه قرار نگرفت.
اين كارشناس مسايل دفاع مقدس با بيان اينكه ما در اين عمليات توانستيم دستاوردهاي بزرگي از جمله انهدام بخش عمدهاي از تجهيزات زرهي دشمن، نفوذ به عمق خاك عراق و نشان دادن عزم جمهوري اسلامي ايران براي تنبيه متجاوز را به دست آورديم، اما نتوانستيم هدف اصلي اين عمليات يعني تصرف شهر بصره را محقق كنيم.
امير مفيد از فرماندهان سابق ارتش جمهوري اسلامي ايران كه در عمليات رمضان حضور داشته است نيز در اين همايش با اشاره حدفاصل زماني بين عمليات بيتالمقدس و عمليات رمضان و همچنين اعزام يگاني از سپاه پاسداران به لبنان اظهار داشت: اين اعزام فرصتي را در اختيار عراق قرار داد تا با قراردادن موانع مختلف، زمين را مسلح كند.
وي ضمن توضيحاتي در خصوص انجام اين عمليات و اقدامات صورت گرفته در آن گفت: قرار بود يك خاكريز با گراي 270 درجه در منطقه زده شود كه اشتباها اين خاكريز با گراي 280 درجه زده شد و همين امر سرنوشت عمليات را عوض كرد.
امير بهرامي فرمانده تيپ 3 لشكر 92 زرهي ارتش نيز كه در عمليات رمضان حضور داشته است، با بيان اينكه عدم هماهنگي و ارتباط مناسب ميان يگانها و فرماندهي يكي از نقاط ضعف در عمليات رمضان بود، گفت: ارتباط ميان يگانها مانند رگ حياتي عمليات است كه در اين عمليات اين ارتباطات در حد ضعيفي صورت گرفت.
امير كريم زاده از فرماندهان هوانيروز در جنگ تحميلي نيز اين يگان را يك يگان صد در صد متحرك و داراي قابليتهاي پشتيباني و حمل و نقل عنوان كرد و افزود: روحيه رزمندگان ما براي انجام عمليات رمضان صد در صد بود چرا كه در گذشته عملياتهاي بزرگي را با موفقيت پشت سرگذاشته بوديم.
وي با بيان اينكه در اين عمليات بهترين خلبانهاي خود را انتخاب كرده بوديم، خاطرنشان كرد: در عمليات رمضان 57 فروند هليكوپتر حضور داشتند كه 20 تا 24 فروند آن كبري بود.
كريم زاده با بيان اينكه نميتوان هوانيروز را يكي از عوامل شكست در عمليات رمضان عنوان كرد، اظهار داشت: حتي به دليل ناهماهنگيهاي روي زمين نيروهاي خودي يكي از هليكوپترهاي ما را هدف قرار دادند و اين خود نشاندهنده ضعف هماهنگي بين نيروها بود.
* نگاهي گذرا به عمليات رمضان
به گزارش فارس، عمليات رمضان در تاريخ 23 تيرماه سال 61 (شب 21 رمضان) و در ساعت 30/20 دقيقه و با رمز "يا صاحب الزمان(عج) ادركني " در منطقه عملياتي شلمچه (شرق بصره) و با اهداف زير آغاز شد:
1- دفاع از انقلاب اسلامي در مقابل توطئه هاي دشمن
2- دفع تجاوز و توطئه هاي امپرياليزم
3- دور كردن آتش دشمن از شهرهاي جنوبي كشور
4- انهدام ماشين جنگي دشمن
منطقه عملياتي رمضان محصور است بين يك زمين مثلثي شكل به وسعت 1600 كيلومتر مربع كه از شمال به كوشك وطلائيه (پاسگاههاي مرزي ايران در جنوب هويزه) و حاشيه جنوبي هورالهويزه به طول 50 كيلومتر و از غرب به رودخانه اروند به طول 80 كيلومتر واز شرق به خط مرزي شمالي- جنوبي از كوشك تا شلمچه به طول 60 كيلومتر منتهي ميشود.
رزمندگان جان بر كف اسلام متشكل از سپاه، بسيج و با پشتيباني ارتش، از سه محور هجوم خود را آغاز كردند و با عبور از ميادين مين و تلههاي انفجاري و ديگر موانع، مواضع دشمن را در هم كوبيده و راه پيشروي را باز كردند.
نيروهاي عراقي با مشاهده حركت قدرتمندانه نيروهاي ايران، پس از دادن تلفاتي سنگين راه گريز را در پيش گرفتند كه در اين محور تعداد زيادي تانك و نفربر توسط رزمندگان اسلام منهدم مي شود. در ميان ناباوري دشمن، رزمندگان اسلام خود را به عمق 27 كيلومتري خاك دشمن رسانده و با آب كانال پرورش ماهي و نهر كيتبان و ... وضو گرفتند.
از اين محور، رزمندگان اسلام به نزديكي شهر بصره رسيدند. به طوري كه چراغ هاي شهر به وضوح ديده مي شد. اما به علت خالي ماندن جناح راست و فشار دشمن بر آن نقاط، نيروهاي جنوب در معرض خطر محاصره قرار مي گرفتند. پس به اين نيروها دستور عقب نشيني داده شد.
مرحله دوم عمليات در تاريخ 25/5/61 با همان نيروهاي مرحل اول به اضافه چند يگان تقويتي در جنوب پاسگاه زيد آغاز و تلاش شد تا رخنه باز شده در مرحله اول گسترش يافته و نيروها بتوانند شهر بصره را به تصرف درآوردند كه به علت وجود ميادين وسيع مين و استحكامات فراوان، مقدار كمي از اهداف، تأمين و اجراي كامل برنامه به مرحله بعد گذاشته مي شود. در درگيري ادوات زرهي با نيروهاي پياده ايران، در حدود 116 تانك و نفربر دشمن منهدم و 85 دستگاه به غنيمت گرفته شد و 700 كشته و زخمي روي دست نيروهاي عراقي باقي ماند.
مرحله سوم عمليات در تاريخ 30/5/61 شروع شد. اين مرحله را بايد نبرد تانك ها با شكارچيان تانك ناميد. با بررسي هاي به عمل آمده مشخص شد كه در جبهه مياني، دشمن اقدام به آرايش سنگين زرهي كرده است. به همين خاطر به آر پي جي زن ها و شكارچيان زبده تانك دستور داده مي شود كه خود را براي نبردي سخت و نابرابر آماده كنند. با مقابله و هجوم موفقيت آميز اين شكارچيان، بخش زيادي از ادوات زرهي و تجهيزات و مواضع دشمن در هم كوبيده شد. در اين پيشروي برق آسا حدود 700 تانك و نفربر عراقي توسط شكارچيان تانك به آتش كشيده شد و تعدادي از تانك هاي T-72 نيز به غنيمت آنها در آمد. همچنين تعداد ديگري از نيروهاي دشمن در اين مرحله كشته و زخمي و عده اي نيز به اسارت در آمدند.
مرحله بعدي در تاريخ 6/6/61 در محور شمالي پاسگاه زيد آغاز و بار ديگر خطوط مقدم دشمن شكسته شد. با ادامه عمليات ، مواضع ديگري از بعثيان سقوط كرد و رزمندگان اسلام با موفقيت به خاكريزهاي مثلثي رسيدند و در مواضع به دست آمده مستقر شدند. براي اينكه دشمن نتواند با فراخواني نيروهاي تقويتي ، مواضع به دست آمده را مورد تهاجم قرار دهد ، تعدادي از نيروها به عقب كشيده شدند تا خط دفاعي مناسبي ايجاد شود. در اين مرحله هم 130 تانك و نفربر از دشمن منهدم شده و 11 دستگاه از آنها به غنيمت رزمندگان اسلام در آمد.
* نتايج عمليات
مناطق آزاد شده:
- پاسگاه زيد عراق و محورهاي شمالي و شمال غربي اين پاسگاه
تجهيزات منهدم شده دشمن:
- 1097 دستگاه انواع تانك و نفربر
- 5 فروند هواپيما
- چند صد دستگاه انواع خودروهاي نظامي و مهندسي
- مقدار بسيار زيادي سلاح سبك و نيمه سنگين
يگان هاي منهدم شده دشمن:
- تيپ هاي 6 و 12 زرهي و تيپ 8 مكانيزه از لشكر 3
- تيپ 42 زرهي از لشكر 10
- تيپ 419 پياده
- تيپ هاي 16 و 30 زرهي از لشكر 6
- تيپ 94 پياده و تيپ 55 زرهي از لشكر 5
- تيپ 14 مكانيزه
- تيپ 43 و 35 زرهي از لشكر 9
تعداد كشته و زخمي دشمن:
- بيش از 7400 نفر
تعدا اسرا:
- 1315 نفر
غنايم:
- ده ها دستگاه خودرو
- 100 دستگاه تانك و نفربر
- مقدار زيادي از انواع سلاح سبك و نيمه سنگين.
- نيروهاي عمل كننده:
- سپاه ، بسيج و ارتش
* ارزيابي عمليات:
1- براي اولين بار ، جنگ به داخل خاك عراق كشيده شد و انقلاب اسلامي حضور خود را به نمايش گذاشت.
2- اراده بالاي مدافعان اسلام براي تحقق خواسته هاي به حقشان ، به رخ كشيده شد.
3- به شوراي امنيت ثابت شد كه با تصويب قطعنامه هاي دفاع از متجاوز ، نخواهد توانست مانع حركات آزادي بخش رزمندگان اسلام شود.
گذشته از اين دستاوردها ، عمليات رمضان در بعد نظامي فراتر از توانمندي هاي جمهوري اسلامي بود و عمدتآ مي بايست به عنوان يك تجربه ، نصب العين تبيين مرحله جديد جنگ مي شد. به عبارت ديگر ، عمليات رمضان ، خاطر نشان مي ساخت كه با تغيير زمين نبرد و نيز اتخاذ استراتژي دفاع مطلق از سوي دشمن ، استمرار جنگ نيازمند شرايط جديد است كه بدون در نظر گرفتن آنها نتايج مطلوب حاصل نخواهد شد. اين شرايط عبارت بودند از:
1- فراهم آوردن تمامي شرايط و لوازم پيشروي
2- افزايش توانايي مهندسي
3- گسترش كلي سازمان رزم (به صورتي كه با طولاني شدن جنگ و درگيري ، امكان و توانايي ادامه نبرد با دشمن را از دست ندهيم.)
4- گسترش سازمان يگان هاي رزمي ، به منظور رويارويي با نيروهاي زرهي دشمن.
عمليات رمضان از چند جهت يكى از نقاط عطف تاريخ دفاع مقدس 8 ساله محسوب مى شود كه يكي از مهمترين آنها نفوذ به خاك عراق بود اما اگر نگوييم در عمليات رمضان شكست خورديم بايد بپذيريم كه به اهداف از پيش تعيين شده از جمله تصرف شهر بصره و گرفتن يك امتياز بزرگ از رژيم بعث عراق براي مذاكرات آينده، نرسيديم.