بيماری ام.اس: درمان بهتر هزینه كمتر

[Dr.Akhavan]

  ام.اس: درمان بهتر هزینه  



گفتگو با دکتر عباس نوريان پژوهشگر در زمینه بیماری ""ام.اس ""
مصاحبه از :مهديار سعيديان


""ام.اس "" یا همان "مولتیپل اسكلروزیس" یك بیماری دستگاه عصبی است كه باعث تخریب پیش رونده مغز و نخاع می شود. شیوع نسبتاً زیاد و سیر طولانی بیماری باعث شده تا ""ام.اس "" مورد توجه بسیاری از محققان و پزشكان قرار بگیرد. علت بیماری واكنش دستگاه ایمنی بدن علیه سلولهای خودی در مغز و نخاع بیان شده است.

این بیماری بیشتر جوانان 20تا40ساله را مبتلا می كند و در خانمها دو برابر آقایان دیده می شود. سیر بالینی در بین بیماران "ام.اس " متفاوت است. گروهی با شروع علایم، خود را مستقیماً در مرحله پیش رونده بیماری می یابند و به تدریج علایمشان پیشرفت می كند.
اما در دسته بزرگتری از بیماران، پس از هر حمله یك دوره نامشخص سلامت نسبی دیده می شود و علایم بواسطه هر حمله بدتر می شوند. گرانی و موفقیت نسبی داروهای موجود برای ""ام.اس "" باعث شده تا بسیاری از پژوهشگران در پی راههای بهتری برای درمان بیماری باشند. در این میان پزشكان كشور ما نیز از راههای مختلفی به سراغ ""ام.اس "" رفته اند. از آن جمله می توان به تزریق سلولهای بنیادی در نخاع و به كارگیری داروهای جدید اشاره كرد.
آنچه می خوانید گفتگوی ما با دكتر عباس نوریان، یكی از این پژوهشگران است. دكتر نوریان عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد بوده و بیش از پنج سال است كه در زمینه درمان دارویی ""ام.اس "" پیش رونده مشغول تحقیق است. نتیجه تحقیقات او آذرماه گذشته به عنوان پژوهش برتر در نخستین كنگره ملی ""ام.اس "" در تهران برگزیده شد.

آقای دكتر. مطالعات شما اخیراً نظر خیلی ها را به خود جلب كرده است. برای شروع لطفاً كمی در مورد اهداف و چگونگی پژوهشتان توضیح دهید؟ هدف ما در این مطالعه بررسی درمانی مؤثرتر از داروهای موجود برای "ام.اس " پیش رونده و كاهش عوارض آن برای بیماران است. تا 10سال قبل؛ یعنی پیش از عرضه شدن "انترفرونها" به بازار دارویی جهان، بیشتر درمانهای موجود جنبه علامتی داشتند و تنها علایم ظاهری بیماری را برطرف می كردند، در حالی كه بیماری همچنان به پیشرفت خود ادامه می داد. با معرفی انترفرونها به عنوان نسل جدید داروهای تعدیل كننده ایمنی، بسیاری از بیماران از مزایای این دارو بهره بردند، اما حتی انترفرونها نیز در مقابل نوع پیش رونده بیماری ناكارآیند. حدود پنج سال پیش مطلع شدیم كه مطالعات موفقیت آمیزی در استفاده از داروی "میتوكسانترون" برای "ام.اس " پیش رونده گزارش شده اند. ما نیز همان زمان به عنوان نخستین مركز در خاورمیانه و با توجه به قیمت مناسب دارو و نتایج خوبش،درمان را بر روی چهار بیمار داوطلب آغاز كردیم. شش ماه بعد این دارو كه پیش از این برای درمان سرطان به كار رفته بود، برای درمان "ام.اس " نیز به تأیید سازمان غذا و داروی ایالات متحده رسید. از آن زمان تاكنون حدود 53 بیمار در مركز ما تحت درمان با "میتوكسانترون" قرار گرفته اند و دوره درمان 16 نفر به پایان رسیده است.

نتایج چگونه بوده است؟ نتایج بسیار امیدواركننده و حتی رضایت بخش هستند. البته هنوز پیگیری های بیشتری لازم است، اما ظاهراً دارو تا بیش از 60 درصد مانع پیشرفت بیماری می شود. گرچه بسته به محل درگیر شده در هر بیمار، نتایج نیز متغیر است. مهمترین اقدامی كه تحقیق ما را منحصر به فرد می كند، تلاش ما برای كاهش عوارض داروست. ما موفق شده ایم كه با مراقبت دقیق تر عوارض ناخواسته دارو را به حداقل برسانیم. به نكته مهمی اشاره كردید؛ یعنی این دارو هم تیغ دو لب است؟ مسلم است كه هر دارویی به موازات تأثیرات مطلوبی كه دارد، عوارض جانبی هم خواهد داشت. داروهای "ام.اس " و به ویژه میتوكسانترون نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در مصرف میتوكسانترون عوارض متعددی ذكر شده اند:عوارض قلبی، كبدی، عفونتهای ادراری، كاهش فعالیت خون سازی مغز استخوان، اختلال چرخه ماهیانه خانمها و حتی ریزش مو. ولی خوشبختانه ما با بكارگرفتن اقدامات ویژه ای موفق شدیم تا درصد زیادی از این عوارض را حذف كرده و یا كاهش دهیم. از جمله این اقدامات، بررسی های دقیق قلبی و كبدی پیش از هر بار تزریق داروست. با این كار می توانیم تغییرات حاصل از تزریق دارو را بر این اندامها به دقت بررسی كنیم و با بروز هر اختلال، تزریق بعد را تا رفع آن به تأخیر بیندازیم.

در كل چند تزریق لازم است و درمان تا كی ادامه می یابد؟ هشت تزریق با فواصل سه ماهه انجام می شود. یعنی كل دوره درمان در حالت عادی دوسال طول می كشد. اما همان طور كه گفته شد در برخی بیماران به علت بروز عوارض ممكن است تزریق به تأخیر بیفتد و درمان بیشتر طول بكشد.

در مدت این 5 سال كه از آغاز تحقیق شما می گذرد در چه كنگره هایی شركت داشته اید و استقبال بین المللی از پژوهش شما چگونه بوده است؟ پژوهش ما در كنگره های مختلفی ارایه شده است و در بیشتر آنها مورد توجه شركت كنندگان قرار گرفته است. اما مهمترین آنها، كنگره سالانه "ام.اس " در اروپا بود كه سال گذشته در اتریش برگزار شد. طرح تحقیقاتی بنده در این كنگره به صورت پوستر ارایه شد. همچنین در آذرماه سال گذشته نیز كه اولین كنگره بین المللی "ام.اس " در تهران برگزار گردید، این طرح به عنوان پژوهش برتر برگزیده شد.
با توجه به استقبال متخصصان، به نظر شما این روش تا كی در حد یك تحقیق باقی خواهد ماند؟ این روش درمانی از حدود 15 سال قبل در اروپا و از 5 سال قبل در آمریكا برای درمان بیماران "ام.اس " مورد استفاده قرار گرفته است. از حدود 2 تا3 سال قبل نیز برخی مراكز درمانی كشورمان هم به استفاده از این دارو علاقه نشان داده اند. اما در نهایت این پزشك است كه تصمیم می گیرد كه چه دارویی برای بیمار مناسب است.
چقدر امیدوارید كه این روش درمانی به طور مرسوم در كشور مورد استفاده قرار گیرد؟ همان طوركه گفتم این مسأله به میزان پذیرش دارو از سوی پزشكان ایران و سلیقه آنان در انتخاب درمان بستگی دارد. البته توجه داشته باشید كه این دارو در فرم پیش رونده بیماری جایگزین بسیار خوبی برای انترفرون است و در گروه زیادی از بیماران انترفرون هنوز بهترین درمان بشمار می رود. به همین دلیل است كه تصمیم پزشك بسیار مهم است. اما با توجه به تأیید و گسترش جهانی استفاده از "میتوكسانترون" امیدوارم كه به زودی این دارو به عنوان یك روش رایج برای درمان "ام.اس " پیش رونده بكار گرفته شود. به عنوان آخرین سؤال می خواهم از تأثیر این پژوهش بر زندگی بیماران بپرسم.

شما در شماره بهمن ماه مجله "پیام "ام.اس "" گفته بودید كه با اجرایی شدن این روش درمان، می توان بیماران را از مزایای بیماران خاص برخوردار كرد. در این باره كمی توضیح می دهید؟ یكی از تلاشهای خوب و قابل تقدیر انجمن "ام.اس " ایران تلاش برای رایگان شدن هزینه درمان بیماران بوده است. بیشترین فشار مالی از سوی داروی اینترفرون بر بیماران و شركت بیمه وارد می شود. چندی پیش این دارو از سوی شركت بیمه تأمین اجتماعی به صورت صددرصد تحت پوشش قرار گرفت. اما متأسفانه این روند تنها به مدت یكسال ادامه یافت و تجویز بیش از حد دارو، تأمین اجتماعی را از تصمیم خود منصرف كرد. هم اكنون تعدادی از بیماران وجود دارند كه در مرحله پیش رونده بیماری به سر می برند، اما هنوز انترفرون مصرف می كنند. به نظر من اگر داروی این بیماران از انترفرون به میتوكسانترون كه دارویی بسیار بسیار ارزانتر است تغییر داده شود، هم نتیجه درمان بهتر خواهد بود و هم هزینه آن برای بیمار و شركت بیمه كاهش می یابد. در این صورت می توان گفت كه با بودجه فعلی كه به داروهای "ام.اس " اختصاص یافته می توان داروها را به طور رایگان در اختیار كسانی قرار داد كه واقعاً از آن بهره می برند.

[gigi64]

بیماری ام.اس (مولیتپل اسكلروزیس) یكی از شایعترین بیماریهای سیستم اعصاب مركزی (مغز و نخاع) است و در اثر تخریب غلاف میلین ایجاد می شود. میلین غلافی است كه فیبرهای عصبی را احاطه می كند و در انتقال سریع امواج عصبی نقش بسیار مهمی دارد. در حالت طبیعی با وجود این غلاف امواج عصبی به سرعت منتقل شده و موجب توانایی بدن در ایجاد حرکات هماهنگ و موزون میگردند. در بالغين جوان بين 20 تا 40 سال شايعتر بوده و ميزان ابتلا در زنان دو برابر مردان است.

در بیماری ام.اس این غلاف عصبی به تدریج تخریب می شود و بدین ترتیب امواج عصبی از مغز به خوبی منتقل نمی شود و علایم مختلف بیماری ام.اس ظاهر می شود. این بیماری مسری نبوده و از دسته بیماریهای ارثی هم محسوب نمیشود، اما نقش ژنتیک در ایجاد آن تایید شده است. در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد اما شیوه های درمان موجود در تغییر سرعت روند بیماری مؤثر هستند.

علایم بیماری ام.اس
علایم بیماری ام.اس، بسته به اینكه چه منطقه ای از سیستم اعصاب مركزی گرفتار شده باشد، بسیار متغیر هستند و الگوی بیماری ام.اس از هر فردی به فرد دیگری متفاوت است. این علایم حتی در یك فرد خاص در طول سیر بیماری تغییر می كند.

علایم شایع این بیماری شامل :
۱- اختلالات بینایی : تاری دید ، دو بینی ، حركات غیر ارادی و سریع چشم و به ندرت از دست دادن كامل بینایی.
۲- اختلالات تعادل : لرزش ، عدم تعادل در راه رفتن ، سرگیجه ، ضعف و كرختی اندامها ، اختلال در انجام حركات موزون.
۳- سفتی عضلات
۴- اختلالات حسی : گزگز و مور مور ، احساس سوزش، بی حسی و درد.
۵- اختلالات تكلم : صحبت كردن آهسته و شمرده ، تغییر حالت تكلم ، كشیدن كلمات و اختلال بلع.
۶- خستگی.
۷- مشكلات مثانه و اختلال در اجابت مزاج.
- اختلالات مثانه شامل : تكرر ادرار ، فوریت در ادرار كردن، دفع ناقص مثانه یا دفع غیر ارادی.
- اختلالات اجابت مزاج شامل : یبوست و به ندرت بی اختیاری.
۸- مشكلات جنسی : ناباروری ، كم شدن میل جنسی.
۹- حساسیت به گرما : گرما در بسیاری از موارد باعث تشدید علایم می شود.
۱۰- اختلالات شناختی : اختلال در حافظه كوتاه مدت ، اختلال در تمركز و قدرت تصمیم گیری.

بطور کلی ام اس یا توجه به درگیری مغزی و محدودیتهایی که برای فرد ایجاد می کند اختلالات گوناگونی را برای بیمار ایجاد می کنند که عبارتند از:

۱ـ اختلالات خلقی

۲ـ پسیکوز

۳ـ تغییرات شخصیتی

۴ـ اختلالات شناختی



اختلالات خلقی:

الف)افسردگی:

افسردگی که از علایم شایع ان می باشد ودر%45-62افراد مبتلا به ام اس به ان دچار می شوند علت افسردگی ناشناخته باقی مانده البته می تواند به علت درگیری مغز یا واکنش به زندگی همراه با محدودیت وبیماری مزمن باشد ولی پایه ژنتیکی برای افسردگی در ام اس کشف شده است.

ب)مانیا:

تغییر خلق دیگری که در ام اس کشف شده مانیا یا سرخوشی بیش از حد وغیرعادی است که در 25% افراد دیده شده است.

خستگی:

از عوارض شایع ام اس خستگی است که تا 80%موارد گزارش شده است البته خستگی در این بیماران بیشتر می تواند مبنای فیزیکی و ارگانیک داشته باشد اما مبنای خلقی هم می تواند داشته باشد که خستگی از ابتدای روز اغاز می شود و در غروب بیشتر می شود گرما و فعالیت بدنی و استرس موجب تشدید ان می شود.

مشکلات شناختی و هوشی:

20-30%افراد مشکلات هوشی و شناختی جدی دارند به نظر می رسد قوای هوشی در ام اس کاهش می یابد. بیشترین اختلال هوشی ام اس مشکل حافظه است.

درمان:

در سالهای اخیر پیشرفهای چشمگیر در ساخت داروهایی با خاصیت جلوگیری ازپیشرفت و کنترل بیماری ساخته شده از جمله آمپولهای دسته اینترفرون که بسته به نوع بیمار و تشخیص پزشک معالج تجویز می شود که بسیار در جلوگیری از پیشرفت بیماری موثر می باشد و بصورت زیر جلدی توسط خود بیمار تزریق می شود.

در انتها ذکر این نکته لازم به ذکر است که این بیماری چندان که به نظر می اید وحشتناک نیست ،همانطور که میگرن نیست البته این بیماری کمی عوارض بیشتری دارد و نیز از فردی به فرد دیگر خیلی متفاوت بوده و در مورد همه از یک شدت برخوردار نیست و بسیاری از افراد مبتلا، زندگی عادی دارند و هیچ مشکلی ندارند و عود بیماری زودگذر بوده مانع از فعالیت روزمره و زندگی عادی انها نیست و کاملا عادی به شغل،تحصیل، ورزش و خانه داری خود می پردازند لذا نباید گمان کرد که انها در امور زندگی خود مستاصل هستند .در مواجهه با این افراد به یاد داشته باشید که آنها هم مثل شما زندگی شخصی خود را دارند و روحیه و اعتماد به نفس عامل مهمی در بهبود انهاست همچنین در صورت داشتن ضعفها و عوارض ناشی از بیماری مراعات انها بسیار ضروری است.



منبع: اینترنت

[osilatoria]

بلي همونطور که دوستمون اشاره کردند اين بيماري ارثي نيست چون در زمره ي بيماري هاي خودايمني قرار مي گيره. يعني اينکه بدليل تغيير بعضي شرايط در بدن سيستم ايمني غلاف هاي ميلين رو يک عامل خارجي به شمار مي آورد و عليه آن پادتن سازي صورت ميگيرد.