سورنا سردار بزرگ اشکانی

[hermes_PERSIAN]

[FONT=Tahoma,sans-serif]بر پایه گفتهٔ پلوتارک [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP] «سورنا در دلیری و توانایی پیشروترین پارتی/ایرانی دوران خود بود.»  [FONT=Tahoma,sans-serif]> 
[FONT=Tahoma,sans-serif]
سورنا سردار دلیر [External Link Removed for Guests] معاصر [External Link Removed for Guests] سیزدهم، [External Link Removed for Guests] (قرن اول ق م.) وی از نظر نژاد و ثروت و شهرت پس از شاه رتبهٔ اول را داشت و بسبب نجابت خانوادگی در روز تاجگذاری پادشاه حق داشت که کمربند شاهی را بکمر بندد. سورنا ارد را به تخت نشانید و شهر [External Link Removed for Guests] را متصرف شد و اول کسی بود که بر دیوار شهر مذکور بر آمد و با دست خود اشخاصی را که مقاومت می‌کردند بزیر افکند. وی در این هنگام بیش از ۳۰ سال نداشت، بااین وجود به احتیاط و خردمندی شهره بود و بر اثر این صفات [External Link Removed for Guests] سردار رومی را مغلوب کرد، چه نخست جسارت و تکبر کراسوس و یأسی که بر اثر بدبختیها سورنا را دست داده بود، به آسانی ویرا در دامهایی افکند که سورنا برایش گسترده بود. با وجود این ارد بجای اینکه سورنا را پاداش نیک دهد، بر او رشک برد و نابودش کرد.  
[FONT=Tahoma,sans-serif]سورنا (سورن پهلو) یکی از سرداران بزرگ و نامدار تاریخ در زمان اشکانیان است که سپاه ایران را در نخستین جنگ با رومیان فرماندهی کرد و روم یها را که تا آن زمان در همه جا پیروز بودند، برای اولین بار با شکستگی سخت و تاریخی روبرو ساخت. او جوانی بود آریایی، خردمند، نیکوچهره، تنومند، دلیر، بلندبالا، با موی بلند و ظریف که پیشانیبندی به سبک ایرانیان باستان بر سر می‌بست. به دليل محبوبيت سردار سپهبد سورنا نزد ايرانيان ، خياباني به نام ايشان در [External Link Removed for Guests] وجود دارد.  
[FONT=Tahoma,sans-serif]
وی از خاندان سورن یکی از هفت خاندان معروف ایرانی (در زمان اشکانیان و ساسانیان) بود. سورن در زبان فارسی پهلوی به معنی نیرومند می‌باشد. (نمونه دیگر این واژه در کلمه اردیسور آناهیتا یعنی ناهید بالنده و نیرومند بکار رفته‌است)[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP]. از دیگر نام‌آوران این خاندان ویندهفرن (گندفر) است که در سده نخست میلادی استاندار سیستان بود؛ قلمرو او از هند و پنجاب تا سیستان و بلوچستان امتداد داشت. برخی پژوهشگران او را با رستم دستان قهرمان حماسی ایران یکی می‌دانند. ذکر نام رستم در منظومه پهلوی اشکانی درخت آسوریک ارتباط او را با اشکانیان نشان می‌دهد  
[FONT=Tahoma,sans-serif]ژول سزار ( [FONT=Tahoma,sans-serif]Julius  [FONT=Tahoma,sans-serif]، پومیه ( [FONT=Tahoma,sans-serif]Pompee  [FONT=Tahoma,sans-serif]و کراسوس ( [FONT=Tahoma,sans-serif]crassus  [FONT=Tahoma,sans-serif]سه تن از سرداران و فرمانروایان بزرگ روم بودند که سرزمینهای پهناوری را که به تصرف دولت روم در آمده بود، بهطور مشترک اداره می‌کردند. آنها در سوم اکتبر سال ۵۶ پیش از میلاد در نشست لوکا ( [FONT=Tahoma,sans-serif]Luca  [FONT=Tahoma,sans-serif]تصمیم حمله به ایران را گرفتند[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].  
[FONT=Tahoma,sans-serif]
کراسوس فرمانروای بخش شرقی کشور روم آن زمان یعنی شام(سوریه) بود و برای گسترش دولت روم در آسیا، سودای چیرگی برایران، دستیابی به گنجینه‌های ارزشمند ایران و سپس گرفتن هند را در سر میپروراند و سرانجام با حمله به ایران این نقشه خویش را عملی ساخت. وی فاتح جنگ بردگان و درهمکوبنده اسپارتاکوس سردار قدرتمند انقلاب بردگان بود[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].  
[FONT=Tahoma,sans-serif]کراسوس (رییس دوره‌ای شورا) با سپاهی مرکب از۴۲ هزار نفر از لژیون‌های ورزیده روم که خود فرماندهی آنان رابرعهده داشت به سوی ایران روانه شد و ارد (اشک۱۳) پادشاه اشکانی، سورنا سردار نامی ایران را مامور جنگ با کراسوس و دفع یورش رومی‌ها کرد. نبرد میان دو کشور در سال ۵۳ پیش از میلاد در جلگه‌های [External Link Removed for Guests] و در نزدیکی شهر حران یا کاره   [FONT=Tahoma,sans-serif]روی داد. در جنگ حران، سورنا با یک نقشه نظامی ماهرانه و بهیاری سواران پارتی که تیراندازان چیره دستی بودند، توانست یک سوم سپاه روم را نابود و اسیر کند. کراسوس و پسرش فابیوس  [FONT=Tahoma,sans-serif]Fabius  [FONT=Tahoma,sans-serif](پوبلیوس) دراین جنگ کشته شدند و تنها شمار اندکی از رومی‌ها موفق به فرار گردیدند. [FONT=Tahoma,sans-serif]روش نوین جنگی سورنا، شیوه جنگوگریز بود. این سردار ایرانی را پدیدآورنده جنگ پارتیزانی (جنگ به روش پارتیان) در جهان می‌دانند. ارتش او دربرگیرنده زرهپوشان اسبسوار، تیراندازان ورزیده، نیزه داران ماهر، شمشیرزنان تکاور و پیاده نظام همراه با شترهایی با بار مهمات بود[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].<o:p></o:p>  
[FONT=Tahoma,sans-serif]افسران رومی درباره شکستشان از ایران به سنای روم چنین گزارش دادند: سورنا فرمانده ارتش ایران در این جنگ از تاکتیک و سلاحهای تازه بهره گرفت. هر سرباز سوار ایرانی با خود مشک کوچکی از آب حمل می‌کرد و مانند ما دچار تشنگی نمی‌شد. به پیادگان با مشکهایی که بر شترها بار بود آب و مهمات می‌رساندند. سربازان ایرانی به نوبت با روش ویِِژهای از میدان بیرون رفته وبه استراحت می‌پرداختند. سواران ایران توانایی تیر اندازی از پشت سر را دارند. ایرانیان کمانهایی تازه اختراع کردهاند که با آنها توانستند پای پیادگان ما را که با سپرهای بزرگ در برابر انها و برای محافظت از سوارانمان دیوار دفاعی درست کرده بودیم به زمین بدوزند. ایرانیان دارای زوبینهای دوکی شکل بودند که با دستگاه نوینی تا فاصله دور و به صورت پیدرپی پرتاب می‌شد. شمشیرهای آنان شکننده نبود. هر واحد تنها از یک نوع سلاح استفاده می‌کرد و مانند ما خود را سنگین نمی‌کرد. سربازان ایرانی تسلیم نمی‌شدند و تا آخرین نفس باید می‌جنگیدند. این بود که ما شکست خورده، هفت لژیون را به طور کامل از دست داده و به چهار لژیون دیگر تلفات سنگین وارد آمد[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].  
[FONT=Tahoma,sans-serif]جنگ حران که نخستین جنگ بین ایران و روم به شمار می‌رود، دارای اهمیت بسیار در تاریخ است زیرا رومیها پس از پیروزیهای پیدرپی برای اولین بار در جنگ شکست بزرگی خوردند و این شکست به قدرت آنان در دنیای آنروز سایه افکند و نام ایران را بار دیگر در جهان پرآوازه کرد و نام دولت پارت و شاهنشاهی اشکانی را جاودانه ساخت. [FONT=Tahoma,sans-serif]همانگونه که دولت بزرگ هخامنشی در مرزهای خود در باختر برای نخستین بار با گسترش و کشورگشایی یونان برخورد کرد و پیشرفت یونان را درشرق و آسیا متوقف گردانید، دولت جهانگیر روم نیز در پیشرفت مرزهای خود درخاور، با سد قدرتمند ایرانی روبرو شد و از آن زمان به بعد گسترش و توسعه آن دولت در آسیا، پایان پذیرفت. پس از پیروزی سورنا بر کراسوس و شکست روم از ایران، دولت مرکزی روم دچار اختلاف شدید شد. پس از این جنگ نزدیک به یک قرن، رود فرات مرز شناخته شده بین دو کشور گردید و مناطق ارمنستان، ترکیه، سوریه، عراق تبدیل به استانهایی از ایران گردیدند. رومیها برای جلوگیری از شکستهای آینده و به پیروی از ایرانیان ناچار شدند به وجود سواره نظام درسپاه خود توجه بیشتری بنمایند[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]بد نیست یادآوری شود که سورنا پس از شاه مقام اول کشور را داشت؛ وی ارد را به تخت سلطلنت نشانید و به سبب نجابت خانوادگی در روز تاجگذاری شاهنشاه ایران کمربند شاهی را به کمر پادشاه بست. او به هنگام گرفتن شهر سلوکیه نخستین کسی بود که برفراز دیوار دژ شهر برآمد و با دست خود دشمنانی را که مقاومت می‌کردند بزیر افکند. سورنا در این هنگام بیش از ۳۰ سال نداشت [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].  [FONT=Tahoma,sans-serif]اما شوربختانه سورنا هیچ بهره‌ای از پیروزی بزرگ خود نبرد. ارد شاهنشاه اشکانی ناجوانمردانه بجای قدردانی، سپهسالار دلاور ایرانی را به شهادت رساند؛ پس از این رویداد ناگوار ارتش ایران دچار ضعف گردید و دیگر نتوانست در خاورمیانه و شام پیشروی نماید و در برابر روم تنها به مقاومت و دفاع پرداخت[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].  
[FONT=Tahoma,sans-serif]البته تاریخ یک‌بار دیگر در زمان پادشاهی شاه‌صفی صفوی تکرار شد و امام‌قلی‌خان ارتشبد ایران در زمان شاه عباس کبیر، دریاسالار آبهای نیلگون خلیج فارس، فاتح جنگ‌های ایران و پرتغال، آزادکننده بحرین و قشم ناجوانمردانه همراه با فرزندانش به‌دست پادشاه خونریز شهید شد[SUP][External Link Removed for Guests][/SUP]. شاه‌صفی (۵۲ – ۱۰۳۸ خورشیدی) پادشاهی متعصب و ستمگر بود. وی دست به کشتار ۱۲۰۰۰ تن در قزوین زد؛ شاهزادگان و خاندان سلطنتی را کشت یا کور نمود؛ دستور قتل فرماندهان ارتش را صادر کرد؛ بخش‌های گسترده‌ای از ایران از دست داد و تنها شاهی بود که سخن‌گفتن به زبان فارسی را با خشونت در دربار ایران ممنوع ساخت و ترکی را جایگزین آن ساخت. سرانجام او نیز مرگ در اثر زیاده‌روی در مصرف تریاک بود. [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP].  
[FONT=Tahoma,sans-serif]در جنگ 
[FONT=Tahoma,sans-serif]سورنا در زمان پادشاهی اشک سیزدهم [External Link Removed for Guests] اشکانی، سپاه ایران را در نخستین جنگ با [External Link Removed for Guests]([External Link Removed for Guests]) فرماندهی کرد و رومیان را که تا آن زمان در همه جا پیروز بودند، برای اولین بار به سختی شکست داد. در این جنگ [External Link Removed for Guests]، پسرش و بیشتر سربازانش نابود شدند که این، بزرگ‌ترین شکست رومی‌ها از ایرانیان در طول تاریخ بوده‌است.  [FONT=Tahoma,sans-serif]کراسوس که قصد داشت به تقلیداز [External Link Removed for Guests]، [External Link Removed for Guests] و [External Link Removed for Guests] را فتح کند، از سورنا، سردار ایرانی، شکست خورد و خود و اغلب سربازانش کشته شدند.  
[FONT=Tahoma,sans-serif]منابع [FONT=Tahoma,sans-serif]  

[FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] کتاب زندگی‌نامه کراسوس   
[FONT=Tahoma,sans-serif]2.  [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] فرهنگ   [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]3.  [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] دکتر بهرام فره‌وشی. ایرانویچ. چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۶۵.  [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]4.  [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] مجله دانشکده ادبیات، سال ۱۲، شماره ۲، بهمن   [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]5.  [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] تاریخ ایرانیان در این روز، دکتر نوشیروان کیهانی   [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]6.  [FONT=Arial,sans-serif]↑ [FONT=Tahoma,sans-serif] [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP] [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP] دکتر عبدالحسین زرین‌کوب. «اشکانیان». روزگاران (تاریخ ایران). چاپ سوم، ۱۳۸۰، ص..  [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]7.  [FONT=Arial,sans-serif]↑ [FONT=Tahoma,sans-serif] [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP] [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP] [SUP][External Link Removed for Guests][/SUP] ر.گریشمن. «اشکانیان». ایران از آغاز تا اسلام. ترجمهٔ محمد معین.  [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]8.  [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] دکتر محمد معین. فرهنگ معین جلد پنجم. ترجمهٔ م. انتشارات امیرکبیر،  [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]9.  [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی. سیاست و اقتصاد در زمان صفویه.  [FONT=Tahoma,sans-serif]  
[FONT=Tahoma,sans-serif]10.   [FONT=Tahoma,sans-serif][External Link Removed for Guests] محمدعلی علوی کیا. تاریخ ایران و جهان (۲). ص ۱۳۰.  [FONT=Tahoma,sans-serif]