تاریخچه مصور توپ جنگی

[@lirez@]

طبق اسناد تاریخی نخستین وسیله ای که به توپ جنگی شباهت داشت در قرن سوم پیش از میلاد و در اسکندریه مصر ساخته شده بود . هرچند اطلاعات چندانی در مورد این وسیله جنگی در دست نیست اما گویا از فشردن هوا برای شلیک گلوله استفاده میکرد .

    image has been resized. Click this bar to view the full image. The original image is sized 542x406 and weights 80KB.  
توپ مورد استفاده سربازان مغول در قرن 13  
هرچند استفاده از باروت در مراسم آتش بازی در چین سابقه ای قدیمی دارد اما برابر گزاره های تاریخی اولین بار در سال 1132 میلادی و توسط ارتش امپراطوری هان نخستین توپی که با باروت پر میشد مورد استفاده قرار گرفت . این توپ ها معمولا از آهن یا برنز ساخته شده و بسیار سنگین وزن بودند .

پس از ساخته شدن دیوار چین نیز قریب به 3000 عراده توپ برنزی در کنگره های این دیوار نصب شده بود .

 
نقاشی های قدیمی چینی که استفاده از توپ رو نشان  
کم کم توپ جنگی از شرق به غرب راه یافت . حمله مغول در قرن 13 میلادی به ایران مقدمه ای بود تا جهان اسلام نیز با این وسیه نوظهور جنگی آشنا شود . هرچند این وسیله نقش تعیین کننده در جنگ نداشت اما به شدت مورد توجه قرار گرفت . سلطان محمد دوم پادشاه عثمانی با فراگیری چگونگی توپ ریزی و اصلاح روش آن توانست یکی از قدرتمند ترین توپخانه های آن زمان جهان را ایجاد کند و با ساخت توپهای سنگین موفق با در هم شکستن حصار محکم قسطنطنیه و فتح این شهر مهم گردید .

    image has been resized. Click this bar to view the full image. The original image is sized 542x406 and weights 95KB.  
توپ های سنگین عثمانی که برای فتح قسطنطنیه استفاده گردید
 عثمانی با سوار کردن توپ های سبک تر بر روی کشتی توانست نیروهای انگلیس را از تنگه داردانل اخراج کند . پس از آن با گسترش امپراطوری عثمانی به داخل اروپا کشورهای اروپایی و به خصوص مجارستان نیز با این سلاح جنگی آشنا شدند . توپ های ساخت مجارستان به سرعت در سراسر جهان آن روز شهرت پیدا کرد به طوریکه ارتش های بزرگ در استخدام توپ ریز های مجاری از هم سبقت میگرفتند

[@lirez@]

تاریخچه مصور توپ جنگی 2

[BLOCKQUOTE]بدین ترتیب توپ راهی اروپا گردید تا سیر تکاملی خود را طی کند . البته اروپاییان در حمله مسلمانان به اسپانیا با سلاح های آتشین آشنا شده بودند اما به طور گسترده در اوایل قرن 14 میلادی و با استفاده توپ توسط ارتش انگلیس این سلاح کم کم فراگیر شد . در پایان همین قرن ارتش های بیزانس و روسیه نیز به این سلاح ها مجهز شدند .

    image has been resized. Click this bar to view the full image. The original image is sized 542x252 and weights 84KB.  
توپ های ابتدایی ساخته شده در  
توپ هایی که در زمان استفاده میشد شبیه به گلدان های بزرگ برنزی بود که وزن بسیار سنگینی داشت و جابجایی آن دشوار بود . به علت سنگینی بسیار امکان قرار دادن آن روی چرخ نیز میسر نبوده و این توپ ها را روی پایه های چوبی محکمی قرار داده و توسط چهارپایان حمل میکردند که خود باعث میشد در زمین های ناهموار و باتلاقی با مشکل جدی حمل و نقل مواجه شوند .

 
سربازان اروپایی قرن پانزدهم ، مسلح به  
در قرن پانزدهم نخستین سلاح های ضدنفر که شمخال نام داشت و تقریبا نوع کاملا سبک این توپ ها بود مورد استفاده قرار گرفت این توپ های سبک توسط سربازان قابل حمل بود اما پر کردن آن زمان بر بوده و نیز پس از چند بار شلیک داغ شده و در درگیری نزدیک در طرف قابل استفاده نبود. اما با روی کار آمدن این سلاح ها کم کم سلاح گرم جزو مهم تسلیحات یک ارتش گردید .

    image has been resized. Click this bar to view the full image. The original image is sized 539x295 and weights 65KB.  
توپ سنگین هند که در جنگ علیه انگلیسی ها استفاده  
در اواخر قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزده میلادی واحد توپ خانه به یک بخش مستقل در ارتش های اروپا تبدیل شده بود و در کشتی های جنگی نیز از این سلاح استفاده میشد . ساخت توپ ها پیشرفت های زیادی کرده بود و بدنه این سلاح تا حد ممکن هموار و بدون پستی و بلندی بود . مواد منفجره به کار رفته نیز اصلاح گردیده بود تا به برد بلند تری دسترسی داشته باشند .[/BLOCKQUOTE]
<!-- / message --><!-- sig -->

[@lirez@]

تاریخچه مصور توپ جنگی 3



توپ سنگین تزار ، بزرگترین توپ روسیه با کالیبر 890 م.م

در روسیه نیز در اواخر قرن 14 میلادی توپ وارد ارتش گردید هرچند ابتدا صرفا در قلعه ها و برای دفاع در برابر نیروهای مهاجم به کار میرفت اما بعد ها در حمله به شهرها و تخریب دیوار قلعه ها نیز از توپ استفاده گردید و به مرور زمان روسها در این زمینه دارای تبحر خاص گردیدند .



 
جزییات یک توپ انگلیسی در قرن  

در اوایل قرن 15 میلادی امپراطوری روم شرقی یکی از بزرگترین توپخانه های اروپا را برای دفاع در برابر ترکهای عثمانی در اختیار داشت که بسیاری از آنها هم به دستور پاپ ، از طرف کشورهای اروپایی هدیه داده شده بود اما قابلیت های ترک ها در ریخته گری توپهای سنگین باعث شد که در محاصره قسطنطنیه بتوانند دیواره های محکم این شهر را فرو ریخته و شهر را به تصرف درآورند . تعدادی از این توپ ها که توسط اساتید مجاری ساخته شده بود هفت متر طول و 20 تن وزن داشته و گلوله های به وزن 400 کیلوگرم را پرتاب میکردند . برای جابجایی این توپ ها نیز 200 سرباز مورد احتیاج بود پس از آن با افتادن توپخانه بیزانس به دست عثمانی این کشور تا سالها بهترین توپخانه جهان را در اختیار داشت .


    image has been resized. Click this bar to view the full image. The original image is sized 605x396 and weights 128KB.  
قلعه های بزرگ با دیوارهای ضخیم برای مقاومت در برابر توپ های  

با گسترش استفاده از توپ جنگی در اروپا بسیاری از قلعه ها که تا آن زمان غیر قابل دسترسی بودند فتح شدند و معماران به این نتیجه رسیدند که برای مقاومت در برابر گلوله توپ های سنگین باید ارتفاع قلاع را کم و پهنای دیواره آن را زیاد کنند . در عین حال از توپ برای دفاع در قلعه ها نیز استفاده میگردید . در اوایل قرن شانزدهم انگلستان در قلعه های خود بیش از 200 عراده توپ مستقر کرده بود تا در برابر حمله فرانسه و اسپانیا به خوبی مقاومت کند

[@lirez@]

[BLOCKQUOTE]با پایان یافتن قرون وسطی و در اواسط قرن شانزده میلادی توپ های سنگین ، قوی و بزرگ جای خود را کاملا در میادین نبرد باز کرده بودند به طوری که بعضی از این توپ های از 20 بخش سبک تر تشکیل میشدند و تقریبا هیچ قلعه ای در آن دوران قادر نبود بیش از چند روز در برابر آنها مقاومت کند .
    
نمونه چند توپ به کار رفته در اروپا در قرن  
کم کم قلعه های باشکوه جا خود را به دیوارهای سنگی زمخت دادند که با توپ از آنها محافظت میشد . در آغاز قرن شانزدهم با اختراع واگن های چرخ دار که توپ روی آنها سوار میشد و تولید توپ های سبک تر به تعداد زیاد تاکتیک های جنگ دستخوش تغییر اساسی شد و اختراع نمونه های اولیه تفنگ های سرپر که در هر دقیقه قادر به شلیک دو تیر بودند نیز از دیگر پیشرفت های سلاح های گرم بود . هرچند هنوز توپخانه کند تر از بقیه سپاه به میدان جنگ میرسید اما توپخانه قوی یک برگ برنده موثر در تعیین نتیجه نبرد بود .

 
حفاظت از قلعه ها به وسیله توپ های  
اختراع مواد منفجره موثر تر از باروت و مهم تر از آن اختراع فیتیله توپ باعث شد کار با این وسیله ساده تر و سریع تر گشته و اثر آن مهلک تر باشد . در آن زمان توپ های صحرایی با توجه به ابعاد خود بین 3 تا 5 خدمه داشتند که حیوانات بارکش را باید جدا محاسبه نمود . معمولا ماهرترین و زبده ترین افراد یک ارتش در توپخانه مورد استفاده قرار میگرفتند تا بتوانند به خوبی موقعیت دشمن را شناسایی کرده و زاویه مناسب به لوله توپ بدهند .

در قرن هفدهم میلادی کشتی های جنگی نیز کاملا با توپ مسلح شده بوده و دیگر درگیری تن به تن در کشتی ها کمتر به چشم میامد . انگلیس به عنوان یکی از قوی ترین نیروهای دریایی آن دوران در کشتی های خود از دو ردیف توپ در هر طرف استفاده میکرد که گلوله هایی به وزن 15 الی 20 کیلوگرم را پرتاب میکردند .

 
نمایی از یک ناو جنگی قرن هفدهم انگلیس با دو ردیف  
این گلوله ها قادر بودند چوب بلوط به ضخامت یک متر را در هم بشکنند . در قرن هجدهم با تغییر فرم لوله توپ و افزایش سرعت گلوله ها انگلیسی ها قادر بودند با گلوله های سبک تر به اندازه یک گلوله سنگین آسیب وارد کنند اما توپ گلوله های سبک خود نیز سبک بوده ، سریع آماده شلیک میشد و نیاز به تعمیر کمتری نیز داشت بنابراین استفاده از این توپ های سبک در نیروی دریایی به سرعت رواج یافت .

 
توپخانه ارتش  
فرانسه نیز در زمان ناپلئون از توپخانه قدرتمندی برخوردار بود و نبوغ ناپلئون در استفاده از توپخانه باعث کارآمد تر شدن این واحد نظامی میشد . تنها موردی که باعث شکست فرانسه از انگلیس در جنگ واترلو شده بود این بود که به علت بارندگی و رطوبت زیاد ، باروت و فیتیله توپ ها نم کشیده و قابل استفاده نبودند .[/BLOCKQUOTE]

[@lirez@]

تاریخچه مصور توپ جنگی 5

در اوایل قرن نوزدهم توپ های غرب بزرگتر ، محکم تر و مخرب تر شده بود . به عنوان مثال توپ های آمریکایی که در جنگ های داخلی این کشور مورد استفاده قرار گرفت میتوانست بین 1.6 تا 2 کیلومتر برد داشته باشد که در آن زمان رکورد محسوب میشد .
در سال 1855 اولین توپ های خان دار اختراع شد که سرعت و دقت بیشتری داشتند .


 
توپ های مورد استفاده در جنگ های داخلی  

در همین دوران نیروی دریایی انگلیس گلوله های آتش زا را به تولید رساند که با انفجار گلوله در داخل کشتی های چوبی دشمن خسارات زیادی به این کشتی ها میرسید . البته کم کم با روی کار آمدن ناوهای با پوشش فلزی شکل ، ابعاد و نوع توپ های دریایی نیز کاملا متفاوت گردید .


 
قرارگیری یک توپ جنگی داخل یک ناو  

توپ های دریایی مزیت فوق العاده ای برای غرب بود . به عنوان مثال نیروی دریایی انگلیس در جنگ تریاک در چین با استفاده از برد بلند این توپ ها در جایی که دور از تیررس توپ های چینی بود اقدام به گلوله باران قلعه های چینی ها میکرد . یا در جنگ انگلیس با تانزانیا در سال 1896 که به کوتاه ترین جنگ جهان شهرت دارد تنها در مدت 40 دقیقه توپخانه دریایی انگلیس با در هم شکستن مقاومت بومی های تانزانیا به پیروزی رسید .


 
خدمه یک توپ انگلیسی در قرن هجدهم در حال آماده سازی آن برای  

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم تولید و ساخت توپ های جنگی به یک تکامل نسبی رسیده بود و کشورهای صاحب سبک از انواع سبک با کالیبر 50 م.م تا انواع بسیار سنگین که کالیبر آنها به 300 م.م هم میرسید استفاده میکردند . با استفاده از فیوزهای خودکار و گلوله های چاشنی دار خدمه توپ ها نیز کاهش یافته بودند و دیگر نیازی نبود مانند قرن هجدهم تا 5 نفر خدمه برای یک توپ استفاده شود .

[@lirez@]

تاریخچه مصور توپ جنگی 6

در قرن بیستم و بیست یکم توپ ها اصولا در دو دسته جداگانه قرار میگیرند . توپ های منحنی زن مثل توپهای صحرایی معمول و خمپاره ها که به howitzer شهرت دارند و توپ های اتوماتیک که روی هواپیماها و ناوها نصب میشود و عموما به autocannon مشهورند . البته توپ های بزرگ سفارشی نیز در این قرن ساخته شد که خارج از عرف معمول بود . مطابق تعریف ناتو از شرح وظیفه توپخانه ، این رسته باید با پشتیبانی نیروهای خودی توسط ریختن حجم مشخصی از آتش بر روی اهداف دشمن به پیشروی نیروها کمک کند .


    6 اینچی cwt که توسط سربازان آلمان در جنگ جهانی اول استفاده  

با شروع قرن بیستم و مجهز شدن پیاده نظام به انواع سلاح های سبک و مدرن تر و از طرفی افزایش برد توپ های جنگی دیگر جایی برای توپخانه در خط مقدم نبود بلکه در پشت خط و با آتش پشتیبانی به حمایت نیروهای خودی میپرداخت اما باز هم موثر ترین نقش را در جنگ ها بر عهده داشت به طوریکه در جنگ جهانی اول 75 درصد خسارت طرفین درگیر به یکدیگر توسط توپ بود . به خصوص اینکه بهترین وسیله برای هدف قرار دادن دشمن در پشت خاکریزهایش بود . از جمله توپ های استفاده شده در این جنگ را میتوان توپ پاریس گان نامید که با کالیبر 200 م.م و برد 122 کیلومتر به عنوان دوربرد ترین توپ تاریخ شهرت دارد و توسط آلمان برای گلوله باران پاریس مورد استفاده قرار میگرفت .


 
پاریس گان ، دور برد ترین توپ تاریخ با برد 122  

جنگ جهانی دوم تاثیر بسیار زیادی بر پیشرفت توپ های جنگی داشت . در این نبرد به خصوص توپ های ضدهوایی با نواخت بالا وارد خدمت شدند و همینطور توپ هایی که روی هواپیماها نصب میگردید . هرچند با ورود انواع تانک ها به نوعی نقش توپخانه صحرایی کمرنگ تر شده بود اما هنوز به عنوان یک وسیله موثر در کنار تانک ها مورد استفاده قرار میگرفت .


 
توپ ضدتانک PaK 43 آلمان در جنگ جهانی  

به میدان آمدن تانک ها باعث شدن توپ های سنگین ضدتانک نیز به میدان بیایند که آلمان در این زمینه بهترین نوع توپ ها را داشت و با استفاده از آن به خصوص در شکار تانک های سبک T-34 شوروی موفق عمل نمود . کالیبر این توپ ها بسته به تانک دشمن از 35 تا 88 م.م متغیر بود .


 
ناو آیوا در حال شلیک همزمان توپ های 16 اینچی  

توپ های دریایی نیز در این دوران دست خوش تغییرات گسترده شد و برای هدف قرار دادن زره مقاوم ناوهای دشمن شدند . این توپ ها به مراتب از توپهای صحرایی بزرگ تر و قوی تر بودند و بعضا هر کدام از آنها تا 20 متر طول و کالیبری برابر 400 م.م داشتند . برد این توپ ها نیز حتی به 40 کیلومتر میرسید و ناوهای بزرگ با داشتن به طور مثال 10 توپ از این نوع میتوانستند خسارات سنگینی به ناوهای دشمن که در تیررس بودند وارد سازند .

[@lirez@]

تاریخچه مصور توپ جنگی (پایانی)

با پایان یافتن جنگ جهانی دوم تمایل به ساخت توپ های با ابعاد بزرگ شکل معکوس به خود گرفت . با ساخته شدن انواع راکت انداز دیگر نیازی نبود توپ هایی با برد بالای 40 کیلومتر ساخته شود و در عوض ساخت توپ هایی با سرعت زیاد گلوله و قابلیت جابجایی مناسب در دستور کار قرار گرفت و در همین راستا توپ های خودکششی نیز تولید گردید .


 
توپخانه اتمی در حال آزمایش شدن در صحرای  

در دوران معاصر با وجود انواع موشک های دور برد و کوتاه برد که با دقت بالا اهداف دشمن را در هم میکوبند شاید استفاده از توپخانه صحرایی چندان ضروری به نظر نرسد اما استفاده ساده و تعمیر آسان این توپ ها و قیمت ارزان نسبت به انواع موشک و حجم آتشی که قادر است بر روی اهداف دشمن بریزد و نیز در دسترس بودن توپ ها همه و همه از محسناتی هستند که کماکان رسته توپخانه را به عنوان یکی از ارکان هر ارتش مدرن متمایز میکند .


 
توپ اتوماتیک 25 م.م نفربر  

توپ های اتوماتیک به گونه ای از توپ ها گفته میشود که قابلیت گلوله گذاری خودکار را داشته و معمولا از نواخت بالایی برخوردارند . این توپ ها همانند مسلسل با سرعت بالا به شلیک گلوله میپردازند اما کالیبر آنها از 20 م.م به بالا است که قدرت نفوذ بسیار بالاتری نسبت به مسلسل های عادی دارد . همینطور وزن سبک این توپ ها باعث شده است که بتوان آنها را در خودرو های نظامی سبک نیز قرار داد و بدین ترتیب علاوه بر حفظ چابکی و سرعت مانور بالای این خودروها قدرت آتش مناسبی نیز در اختیارشان گذاشت .


 
توپ M-198 ارتش  

استفاده از این توپ های اتوماتیک در هواپیما ها عمومیت بیشتری دارد . قدمت استفاده از توپ های اتوماتیک در جنگنده ها به سال های آغازین جنگ جهانی دوم برمیگردد که در آن معمولا یک توپ در هر بال جنگنده نصب میگردید که اصلی ترین و مهلک ترین سلاح برای جنگنده های دشمن بود . در طول جنگ جهانی دوم و استفاده گسترده از بمب افکن های سنگین که در برابر مسلسل ها و توپ های سبک مقاوم بودند از توپ های با کالیبر بالا و به تعداد بیشتری در هر بال استفاده شد که قادر به سرنگون کردن بمب افکن های سنگین بودند .


 
توپ 30 م.م هواپیما  

با آغاز عصر جت و ورود موشک های هوا به هوا عملا توپ ها نه روی بال بلکه در دماغه هواپیماهای جت نصب میشدند و وظیفه آنها نیز به طور خاص هدف قرار دادن جنگنده های سریع السیر جت نبود مضاف بر اینکه عمده نبردها در خارج از تیررس این توپ ها انجام میشود . در برخی جنگنده ها و بالگردهای نظامی این توپ ها به طور چندتایی و با مکانیزم چرخشی در دماغه هواگرد کار گذاشته میشود که اغلب وظیفه گلوله باران هوایی اهداف زمینی را بر عهده دارند .

امروزه توپ جنگی به عنوان سمبل یک ارتش مدرن به حساب میاید که به واقع در فرهنگ جوامع بشری جا دارد . از توپ ها نه تنها برای جنگ بلکه برای برگزاری بسیاری از مراسم آیینی و رسمی نیز استفاده میشود . هرچند تنوع سلاح امروزه بیش از هر زمان دیگری است اما هنوز هم توپ های جنگی در جبهه های نبرد حضوری پر رنگ دارند

[@lirez@]

یه چند تا عکس دیگه

 
نقاشی متعلق به قرن 13 میلادی از شلیک یک توپ در اروپا


توپ چند لوله لهستانی متعلق به قرن شانزده و هفده میلادی


سربازان انگلیسی خدمه توپ در جبهه گالیپولی ترکیه در جنگ جهانی اول


توپ اتوماتیک ضدهوایی ارتش آمریکا در جنگ جهانی دوم


نمایی از واحدهای توپخانه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی


توپ خودکششی 155 م.م PzH 2000