آشنایی با خواص دارویی و درمانی گیاه گلپر ” Heracleum persicu
ارسال شده: چهارشنبه ۹ تیر ۱۳۸۹, ۲:۵۶ ب.ظ
گلپر گياهى گلدار، علفى و چندساله از تيره چتريان است. اين گياه، بومى ايران است و در ناحيههاى نمناك كوهستانى ايران و مناطق پيرامونى مىرويد.
گلهاى آن سفيد مجتمع به صورت چتر در انتهاى ساقههاى گلدهنده در قسمت بالاى گياه ظاهر مىشود. ميوه آن تخم مرغي، كمى ضخيم و معطر به رنگ سبز تيره به طول ۵/۱ تا سانتىمتر است.
همه گونههاى سرده گلپران معطر هستند و برخى گونهها در آشپزى ايرانى به عنوان ادويه كاربرد دارند.
گونههاى ديگرى از گلپر (مثل گونه كانديكانز) در صنعت داروسازى كاربرد دارد.
برگهاى آن با چاكهاى عميق به شكل پنجه غاز شبيه برگ آنژليكا، به طورى كه اين چاكها برگ را به چند نيمه برگ تقسيم مىكند و هر نيمه برگ نوكتيز و دندانه دار است.
این گیاه دارای مواد معطر مخصوص، مرکب از صمغهای مختلف است. جوانه ها، ساقه ها و غنچه های نورسته آن بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. دانه های خشک این گیاه که بسیار معطر است همراه با اغذیه و به عنوان ادویه مصرف عمومی و همگانی دارد.
برگها و ساقه های گلپر در زمستان از بین می رود ولی ریشه های ضخیم آن باقی مانده و در بهار سال بعد ساقه های بلند دیگری از آنها رشد می کند و بالا می رود.
ساقه گلپر توخالی و ضخیم بوده و ارتفاع آن گاهی از قد انسان هم بلندتر است، برگ آن شبیه برگ کلم، ولی بزرگتر و گل آن چتری و سفید رنگ است که ثمرش (میوه اش) پس از رسیدن، سفید و مدور و پهن و شبیه به سکه پول بوده و بسیار خوشبو است.
ساقه و برگ گلپر که گلپر ترشی نامیده می شود، دارای همان خواص است و خوردن آن با خوراک و یا افزودنش به ترشی ها بسیار مفید بوده و از فساد و خراب شدن ترشی نیز جلوگیری می کند. طبیعت گلپر گرم بوده و آن را با اسامی (کاشم) و Heracleum.persicum نیز می شناسند.
گیاه گلپر گیاهی معطر است واز قدیم آن را برای خوش بو کردن غذا به کار می برند.
مصرف همزمان آن با ماست توصیه می شود. طبق تحقیقاتی که توسط اینجانب و دوستان در مورد این گیاه انجام گرفته گلپر خاصیت ضد میکروبی هم داره و کشنده باکتری هاست .
فارسى گلپر «انگدان» است ولى عدهاى آن را «انجدان» ناميدهاند.
گلپر دو نوع است، يكى خوشبو كه به آن گلپر و كولاپر ميگويند.
نوع دوم انجدان بد بو است كه به آن گياه انغوزه، گياه انگژد، گياه انگشت گنده، گياه حلتيت منتن و گياه حلتيت سياه ميگويند.
نوع خوشبوى آن در همه كوهستانهاى ايران خصوصا دامنه البرز و قسمتهاى شمالى شميران، گچسر، رودبار قصران، جاده شمشك و مغرب ايران به عمل ميآيد و نوع بد بوى آن در جنوب شرقى ايران، استان فارس و كوههاى خراساس به طور خودرو به عمل آمده كه از صمغ آن كه انغوزه و انگژد خوانده ميشود، جهت صادرات استفاده ميكنند، ولى به صمغ نوع خوشبوى گلپر كه مفيدتر است، در حال حاضر توجهى نميشود.
بهترين نوع آن در نقاط كوهستانى ايران به عمل ميآيد و انواع ديگر از گلپر در بعضى از كشورهاى آسيايى و آفريقايى ديده ميشود و يك نوع سوم به نام انجدان رومى است كه خواص زيادى داشته و در ايران ديده نشده است.
ميوه نوع معطر گلپر پس از رسيدن به شكل پولك نازكى در ميآيد كه آن را كوبيده، با انار، يا سيب زمينى پخته يا باقلاى پخته ميخورند تا از ايجاد نفخ آنها جلوگيرى نمايد.
ترکیبات شیمیایی گلپر
مواد شیمیایی موجود در گلپر عبارتند از: استات هکسیلیک، استات استیلیک و بوتیرات متیلیک و بوتیرات اتیلیک و اسید های مختلف دیگر که بوی تند آن از آنهاست.
از نظر ترکیبهای شیمیایی،در گیاه گلپر اسانس روغنی و فرار وجود دارد که از گرد آن برای معطر ساختن بعضی غذاها استفاده می شود،از نظر خواص درمانی ،گلپر ضد نفخ است و به هاظمه و رفع سوء هاظمه کمک می کند.
گلهاى آن سفيد مجتمع به صورت چتر در انتهاى ساقههاى گلدهنده در قسمت بالاى گياه ظاهر مىشود. ميوه آن تخم مرغي، كمى ضخيم و معطر به رنگ سبز تيره به طول ۵/۱ تا سانتىمتر است.
همه گونههاى سرده گلپران معطر هستند و برخى گونهها در آشپزى ايرانى به عنوان ادويه كاربرد دارند.
گونههاى ديگرى از گلپر (مثل گونه كانديكانز) در صنعت داروسازى كاربرد دارد.
برگهاى آن با چاكهاى عميق به شكل پنجه غاز شبيه برگ آنژليكا، به طورى كه اين چاكها برگ را به چند نيمه برگ تقسيم مىكند و هر نيمه برگ نوكتيز و دندانه دار است.
این گیاه دارای مواد معطر مخصوص، مرکب از صمغهای مختلف است. جوانه ها، ساقه ها و غنچه های نورسته آن بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. دانه های خشک این گیاه که بسیار معطر است همراه با اغذیه و به عنوان ادویه مصرف عمومی و همگانی دارد.
برگها و ساقه های گلپر در زمستان از بین می رود ولی ریشه های ضخیم آن باقی مانده و در بهار سال بعد ساقه های بلند دیگری از آنها رشد می کند و بالا می رود.
ساقه گلپر توخالی و ضخیم بوده و ارتفاع آن گاهی از قد انسان هم بلندتر است، برگ آن شبیه برگ کلم، ولی بزرگتر و گل آن چتری و سفید رنگ است که ثمرش (میوه اش) پس از رسیدن، سفید و مدور و پهن و شبیه به سکه پول بوده و بسیار خوشبو است.
ساقه و برگ گلپر که گلپر ترشی نامیده می شود، دارای همان خواص است و خوردن آن با خوراک و یا افزودنش به ترشی ها بسیار مفید بوده و از فساد و خراب شدن ترشی نیز جلوگیری می کند. طبیعت گلپر گرم بوده و آن را با اسامی (کاشم) و Heracleum.persicum نیز می شناسند.
گیاه گلپر گیاهی معطر است واز قدیم آن را برای خوش بو کردن غذا به کار می برند.
مصرف همزمان آن با ماست توصیه می شود. طبق تحقیقاتی که توسط اینجانب و دوستان در مورد این گیاه انجام گرفته گلپر خاصیت ضد میکروبی هم داره و کشنده باکتری هاست .
فارسى گلپر «انگدان» است ولى عدهاى آن را «انجدان» ناميدهاند.
گلپر دو نوع است، يكى خوشبو كه به آن گلپر و كولاپر ميگويند.
نوع دوم انجدان بد بو است كه به آن گياه انغوزه، گياه انگژد، گياه انگشت گنده، گياه حلتيت منتن و گياه حلتيت سياه ميگويند.
نوع خوشبوى آن در همه كوهستانهاى ايران خصوصا دامنه البرز و قسمتهاى شمالى شميران، گچسر، رودبار قصران، جاده شمشك و مغرب ايران به عمل ميآيد و نوع بد بوى آن در جنوب شرقى ايران، استان فارس و كوههاى خراساس به طور خودرو به عمل آمده كه از صمغ آن كه انغوزه و انگژد خوانده ميشود، جهت صادرات استفاده ميكنند، ولى به صمغ نوع خوشبوى گلپر كه مفيدتر است، در حال حاضر توجهى نميشود.
بهترين نوع آن در نقاط كوهستانى ايران به عمل ميآيد و انواع ديگر از گلپر در بعضى از كشورهاى آسيايى و آفريقايى ديده ميشود و يك نوع سوم به نام انجدان رومى است كه خواص زيادى داشته و در ايران ديده نشده است.
ميوه نوع معطر گلپر پس از رسيدن به شكل پولك نازكى در ميآيد كه آن را كوبيده، با انار، يا سيب زمينى پخته يا باقلاى پخته ميخورند تا از ايجاد نفخ آنها جلوگيرى نمايد.
ترکیبات شیمیایی گلپر
مواد شیمیایی موجود در گلپر عبارتند از: استات هکسیلیک، استات استیلیک و بوتیرات متیلیک و بوتیرات اتیلیک و اسید های مختلف دیگر که بوی تند آن از آنهاست.
از نظر ترکیبهای شیمیایی،در گیاه گلپر اسانس روغنی و فرار وجود دارد که از گرد آن برای معطر ساختن بعضی غذاها استفاده می شود،از نظر خواص درمانی ،گلپر ضد نفخ است و به هاظمه و رفع سوء هاظمه کمک می کند.
