گِردو

[رونین]

گِردو (نام علمی: جنس Juglans) درختی است گلدار (Magnoliophyta) از رده دولپه ای ها(Magnoliopsida)، از تیره توس ها (Fagales) خانواده گردوها(Juglandaceae).

نام گردو به هر گونه درخت از خانواده گردو اطلاق می‌شود. آنها درختانی برگریز هستند به ارتفاع ۴۵-۱۰ متر، با برگهای شانه‌ای به طول ۹۰-۲۰ سانتیمتر، تعداد ۲۵-۵ برگچه و جوانه‌ها دارای درونه حفره دار هستند که این ویژگی در همه بال میوه ای ها (Pterocarya) مشترک است بجز گردوهای امریکایی (Carya) در همین خانواده.

از معروفترین مناطق کشت گردو در ایران منطقه تفرش در استان مرکزی است
شاید معروف‌ترین اعضای این رده گردوی سیاه (Juglans nigra) متعلق به شرق امریکای شمالی و گردوی ایرانی یا معمولی (Juglans regia) که بومی بالکان در جنوب شرقی اروپا، مرکز و جنوب غربی آسیا تا هیمالایا و جنوب غربی چین است، باشد. گردوی معمولی را درامریکا اغلب ولی به صورت نادرست گردوی انگلیسی می‌‌نامند. (این گونه بومی انگلیسی نیست).

این دو گونه از نظر چوب قابل توجهی که دارند دارای اهمیت می‌‌باشند. گریبانه‌های گردو به علت دارا بودن مقدار زیادی رنگ زرد – قهوه ای، منبع مهمی برای رنگ به شمار می‌رود.

دانه تمامی گونه‌هایی که در بالا به آنها اشاره شد و سایر گونه ها، خوراکی هستند اما گردوهایی که در فروشگاهها موچود می‌‌باشند از نوع گردوی ایرانی هستند. نوع باغی که به جهت پوسته‌های نازک مغز. پایداری در مناطق معتدله انتخاب گشت را گهگاه گردوی کارپات می‌‌نامند. گردو سرشار از روغن است و بصورت گسترده هم به شکل تازه و هم در غذا خورده می‌شود. آنها را باید در مکانهای خشک و خنک نگهداری کرد چون در شرایط گرم در مدت چند هفته- بویژه پس از کندن پوسته آن، فاسد می‌شوند.

یکی از معروفترین انواع گردوی ایرانی گردوی شهمیرزاد ( بهشت گمشده در کویر سمنان) می باشد.

تركيبات شيميايي:

مغز گردو داراي چند اسيد آلي ، مقدر كمي اسانس ، اگزالات آهك و ويتامينهاي A,B,C,D,E مي باشد . همچنين مغز گردو داراي مقدر كمي ( ۱۲%) ارسنيك است .

برگ درخت گردو داراي ۳ درصد اينوژيت ، اسيد الاژيك ، اسيد گاليك و اسانسي با بوي مخصوص و مقدري پارافين ، تانن ، مواد چرب و املاح معدني مانند كلسيم ، پتاسيم ، منيزيوم ، باريوم و همچنين كاروتن است

پوسته گوشتدار ميوه سبز گردو داراي امولسيون ، قند و اسيدهاي آلي مانند اسيد سيتريك ، اسيد ماليك ، فسفاتها و اگزالات كلسيم است .

عصاره برگ درخت گردو خاصيت ميكروب كشي و باكتري كشي درد .

در صد گرم مغز گردو خام و خشك مواد زير موجود است

آب ۳/۵ گرم

پروتئين ۱۴/۸ گرم

مواد چربي ۶۵ گرم

مواد نشاسته اي ۱۳ گرم

كلسيم ۱۰۰ ميلي گرم

فسفر ۳۸۰ ميلي گرم

آهن ۳ ميلي گرم

سديم ۲ ميلي گرم

پتاسيم ۵۰ ميلي گرم

ويتامين آ ۳۰ واحد

ويتامين ب ۱ ۰/۳۵ ميلي گرم

ويتامين ب ۲ ۰/۱۲ ميلي گرم

ويتامين ب ۳ ۱ ميلي گرم

ويتامين ث ۲ ميلي گرم

خواص داروئي:

گردو از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است روغن گردو كه از قديم براي پختن غذاها از آن استفاده مي شد است روغني است به رنگ زرد روشن كه داراي طعم مطبوع و ملايم است و باساني تند (اكسيده ) مي شود.۱)گردو خون ساز و تصفيه كننده خون است

۲)گردو درمان كننده بيماريهاي ريوي است

۳)گردو مسكن دل پيچه است

۴)اگر از گردو و عسل و مربا درست كنيد براي اشخاص لاغر وتقويت و تحريك نيروي جنسي مفيد است.

۵)مرباي گردو ملين بوده و آپانديس را تقويت مي كند

۶)خوردن گردو از تشكيل سنگ كليه و سنگ كيسه صفرا جلوگيري مي كند

۷)پوست درخت گردو و پوست سبز گردو قابض است

۸)خوردن گردو براي تقويت جنسي مفيد است

۹)گردو را با انجير و موز بخوريد مقوي حواس و مغز است

۱۰)اگر پوست تاز گردو را به دندان و لثه بماليد لثه و دندان را تقويت مي كند

۱۱)دم كرده برگ درخت گردو براي درمان ورم مفاصل مفيد است

۱۲)۵۰ گرم برگ گردو را در يك ليتر آبجوش ريخته و بمدت چند دققيه بجوشانيد اين جوشانده براي شست و شوي زخم ها و التيام انها بسيار مفيد است .

۱۳) دم كرده برگ درخت گردو براي درمان ترشحات زنانه و بيماري سل مفيد است

۱۴)جوشانده برگ درخت گردو درمان كننده سر درد ، سرمازدگي و بيماريهاي پوستي است

۱۵)شيره قسمت سبز ميوه را اگر چند بار روي زگيل بماليد آنرا از بين مي برد

۱۶)قسمت سبز و تازه ميوه گردو را اگر با آب بجوشانيد و موهاي خود را با آن رنگ كنيد رنگ قهو ه اي به مو مي دهد .

۱۷)برگ تازه درخت گردو حشرات موذي مانند بيد و ساس را از بين مي برد.

۱۸)اگر زن حامله روزي يك عدد گردو بخورد پس از زايمان پوست شكمش زيبايي خود را حفظ خواهد كرد

۱۹)چون گردو داراي مس مي باشد بنابراين به جذب آهن در بدن كمك مي كند

گردو از دوران ما قبل تاریخ وجود داشته است. در قرون وسطی اعتقاد بر این بود که گردو سر درد را معالجه می‌کند حتی شواهد دال بر وجود یک باغ گردوی بسیار زیبا در باغ های معلق بابل وجود دارد. گردو هم به صورت خشکبار و هم به صورت تازه و خورده می‌شود و از آن در تهیه برخی از غذاها استفاده می‌شود. گردو منبع خوبی از فسفر، پتاسیم، منیزیم، پروتئین و ویتامین E است.

مقدار فسفر موجود در گردو با ماهی و برنج و حتی تخم مرغ نیز برابری می‌کند. برگ و پوست گردو مقوی و تصفیه کننده خون است. برگها و پوست آن بخصوص بخاطر ماده تلخ وتانن آن در مداوای بیماری‌های پوستی و خنازیر مفید واقع می‌شوند.

مهم‌ترین خواص گردو :

درمان ورم روده و معده: ۱۵ تا ۲۰ گرم برگ گردو را به مدت ده دقیقه در یک لیتر آب جوش دم کنید ،برای ورم معده و روده. به به عنوان کرم کش ۳ فنجان در روز از این دم کرده را بنوشید . درمان خستگی و ورم: دم کردهء۵۰ گرم برگ گردو در یک لیتر آب را در آب وان بریزید این حمام آرام بخش خستگی ست و ورم را بر طرف می‌کند همچنین در مورد مداوای سرمازدگی و بیماریهای پوستی تجویز می‌شود .

درمان ورم لثه ولوزه:
دمکردهء فوق را به میزان حجمش با آب رقیق کنید و آن را غرغره کنید تا ورم لثه و لوزه شما درمان شود .

درمان کم خونی:
جوشانده برگ یا پوست سبزگردو برابر تجویز فوق درمان کم خونی و ضعف است. ۲۰ تا ۳۰ گرم از پوست سبز گردو یا خشک آن را در یک لیتر آب به مدت یک ربع بجوشانید و صاف کنید و قبل از هر وعده غذا یک فنجان از آن را بنوشید .

گردو از بروز حمله قلبی جلوگيری می‌كند

گردو علاوه بر اينكه يك ميوه خوشمزه است مزاياي فراواني براي سلامتي دارد كه يكي از مهمترين آنها وجود چربي امگا - ‌٣ در گردو است.
به گزارش سرويس «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران، مطالعات جديد نشان مي‌دهد كه گردو حاوي اسيد‌هاي چرب امگا - ‌٣ است. ماهي شناخته شده‌ترين منبع اين گروه از چربي‌هاي مفيد است اما گردو حاوي نوع امگا - ‌٣ با عنوان اسيد آلفا لينولينك (ALA) است.

به گفته محققان و كارشناسان تغذيه مصرف بالاي اين اسيد چرب فرد را در برابر حمله قلبي محافظت مي‌كند. مطالعات نشان مي‌دهد كه ‌٢ گرم در روز اسيد آلفا لينولينك كه در يك اونس گردو يافت مي‌شود، براي دستيابي به اين مزايا كافي است.

مغز گردو داراي چند اسيد آلما، مقدار كمي اسانس، اگزالاك آهك و ويتامين‌هاي A، B ،D و E است. اين ميوه همچنين ‌١٢ درصد ارسينك دارد.
برگ درخت گردو نيز داراي ‌٣ درصد اينوژيت، اسيد الاژيك، اسيد گاليك و اسانسي با بوي مخصوص و مقداري پارافين، تانن، مواد چرب و املاح معدني از قبيل باريوم، منيزيم، پتاسيم، كلسيم و كاروتن است.
به علاوه پوسته گوشتي ميوه سبز گردو داراي امولسيون، قند و اسيد‌هاي آلي از جمله اسيد سيتريك، اسيد ماليك، فسفاتها و اگزالات كلسيم است. لازم به ذكر است كه عصاره برگ اين درخت خاصيت ميكروب كشي و باكتري‌كشي دارد.
مقدار فسفر موجود در مغز گردو با ماهي، برنج و حتي تخم مرغ برابر است. در مغز گردو پروتئين، فيبر، منگنز، منيزيم و مس هم وجود دارد. برگ و پوست اين ميوه مقوي است و خاصيت تصفيه كنندگي خون را دارد. از برگ و پوست ميوه گردو به خاطر وجود ماده تلخ و تانن براي درمان بيماري‌هاي پوستي استفاده مي‌شود.
مغز گردو همچنين حاوي تركيباتي به نام استرول است كه به طور طبيعي در تركيبات گياهي توليد مي‌شوند كه به لحاظ ساختار شيميايي شبيه به كلسترول هستند. برخي از استرولهاي گياهي در طول موسسه گوارش و در جريان عمل هضم جذب نمي‌شوند و مسير جذب كلسترول در جريان خون را نيز مسدود مي‌كنند. يك اونس مغز گردو حاوي ‌٥٠ ميلي گرم استرول گياهي است كه دانشمندان معتقدند اين ماده نقش مهمي در حفاظت شيميايي و نيز حفاظت عروقي در بدن ايفا مي‌كند.
به علاوه گردو حاوي فلاونوئيدي بنام اسيد الاژيك است كه اين ماده مي‌تواند رشد سلول‌هاي سرطاني را مسدود كند.
در هر ‌١٠٠ گرم مغز گردوي خام و خشك به ترتيب ‌٣/٥ گرم آب، ‌١٤/٨ گرم پروتئين، ‌٦٥ گرم مواد چربي، ‌١٣ گرم مواد نشاسته‌اي، ‌١٠٠ ميلي گرم كلسيم، ‌٣٨٠ ميلي گرم فسفر، ‌٣ ميلي گرم آهن، ‌٢ ميلي گرم سديم، ‌٥٠ ميلي گرم پتاسيم، ‌٣٠ واحد ويتامين آ - ‌٠/٣٥ ميلي گرم ويتامين ب‌ -۶، ‌٠/١٢ ميلي گرم ويتامين ب-۲، ‌١ ميلي گرم ويتامين ب-۳ و ‌٢ ميلي گرم ويتامين c وجود دارد.
به لحاظ خواص دارويي لازم به ذكر است كه گردو خونساز است و خاصيت تصفيه كنندگي خون را دارد.
براي درمان بيماري‌هاي ريوي استفاده مي‌شود. دل پيچه را آرام مي‌كند. مخلوط گردو، عسل و مربا براي تقويت اشخاص لاغر و تحريك توان جنسي بسيار مفيد است. مرباي مغز گردو ملين است و نيز آپانديس را تقويت مي‌كند. مصرف گردو از بدن در برابر تشكيل سنگ كليه و سنگ كيسه صفرا محافظت مي‌كند. پوست درخت گردو و پوست سبز اين ميوه قابض است. مصرف گردو به همراه موز و انجير نيز تقويت كننده مغز و تمركز است. اگر ‌١٥ تا ‌٢٠ گرم برگ گردو را به مدت ده دقيقه در يك ليتر آب بجوشانيد و مصرف كنيد ورم روده و معده را بهبود مي‌بخشد نيز خاصيت انگل كشي دارد. همچنين دم كرده‌ برگ گردو گاهي از سوي پزشكان گياهي براي درمان خستگي و ورم و مداواي سرمازدگي و امراض پوستي كه البته به صورت خارجي و غير خوراكي استفاده مي‌شود، تجويز مي‌گردد. از اين دم كرده براي درمان ورم لثه و لوزه نيز استفاده مي‌شود.
از آنجا كه اين ميوه داراي مس است به جذب آهن در بدن كمك مي‌كند. از جوشانده برگ گردو همچنين براي شست و شوي زخم‌ها و التيام آنها استفاده مي‌شود.

در مورد تركيبات روغن گردو نيز گفتني است كه در يك قاشق غذاخوري از روغن اين ميوه ‌١٢٠ كالري، ‌١٤ گرم چربي كلي، ‌٢/١ گرم چربي اشباع شده، ‌١/٣ گرم چربي‌هاي اشباع نشده تك زنجيره‌اي، ‌٦/٨ گرم چربي‌هاي اشباع نشده چند زنجيره‌اي يافت مي‌شود. اما لازم به ذكر است كه روغن اين ميوه‌ فاقد فيبر غذايي، پروتئين، كربوهيدرات، كلسترول و سديم مي‌باشد. اين در حالي است كه در يك اونس از خود مغز گردو به ترتيب ‌٤/١ گرم فيبر خوراكي، ‌٤ گرم پروتئين، ‌٥ گرم كربوهيدرات و ‌٣ ميلي گرم سديم، ‌٤/٠ ميلي گرم مس، ‌٤٨ ميلي گرم منزيم و ‌٨/٠ ميلي گرم منگنز وجود دارد.

لازم به ذکر است اگر برگ خشک شده گردو را در داخل کیسه برنج قرار دهیم دیگر احتیاج به مصرف قرص برنج نخواهیم داشت برگ گردو انواع حشرات موذی را از برنج دور خواهد کرد

طرز استفاده:

گردوي تازه برنگ سفيد با پوست زرد روشن است . مغز گردو را در ظرف سربسته در داخل فريزر نگاهدري كنيد تا كهنه نشود .

*

مضرات :
گردو با داشتن مواد مغذي زياد غذاي بسيار خوبي است ولي نبايد در خوردن آن اصراف كرد زيرا زياده روي آن باعث ورم لوزه و زخم دهان مي شود . مخصوصا گردو براي گرم زماج ها خوب نيست و معمولا بهتر است اينگونه افراد بعد از خوردن گردو دهان خود را بشويند و يا انار ترش و يا كمي سكنجبين يا سركه بخورند . مغز گردو لطيف است و در اثر ماندن كهنه مي شود ور نگ آن زرد يا قهو ه اي و طعمش تند مي شود و باعث مسموميت خواهد شد و نبايد از آن استفاده شود .

به هیچ وجه نباید در خوردن گردو افراط و از پنج عدد در روز بیشترمصرف بشود زیرابرای سلامتی زیان آور است. درضمن لثه‌ها و زبان و گلو را می آزارد. کسانی که ناراحتی معده و کبد دارند نباید گردو بخورند. افراد چاق نیز باید از آن پرهیز کنند. خوابیدن در زیر درخت گردو به علت صدور فراوان گاز کربنیک در شب خطر ناک است