بزرگترين موزه گياهي کشور در معرض نابودي

[رونین]

اروميه - آوازه بزرگترين موزه گياهي کشور در حالي با نام آذربايجان غربي پيونده خورده است که اين چشم انداز بي نظير طبيعي به علت خشکسالي سالهاي اخير و استفاده بي رويه از منابع طبيعي و همچنين روشهاي غير اصولي برداشت گياهان در معرض نابودي قرار دارد.
«مصرف يک فنجان جوشانده گل بابونه يکي از راهکارهاي بهره مندي از خواب آرام شبانه است. گياه بابونه به مقابله با عصبانيت و آشفتگي کمک مي‌کندو اضطراب و هيجان بي دليل را کاهش مي‌دهد.»
کمتر روزي است که در جرايد و مقالات علمي از خواص گياهان دارويي مطلبي نخوانيم و به اهميت گياهان دارويي درمقايسه با عوارض و اختلالات مصرفي داروهاي شيميايي پي نبريم.
در دنياي کنوني گرايش مردم به مصرف مواد گياهي در درمان و پيشگيري امراض بيشتر از گذشته شده است و تجربه روزهاي آرام را در کنار دست چين طبيعت را مژده مي‌دهد.
اما در اين بين نکته تامل انگيز، کمياب بودن منابع گياهان دارويي است که محدود به جغرافياي چند سرزمين در جهان مي‌شود و در صورت نبود برنامه ريزي و روشهاي کارآمد در برداشت و بهره برداري، آسيب جدي به دامنه پوشش گياهي اين گياهان وارد مي‌شود.
امروزه کاربرد گياهان دارويي در توليد فرآورده‌هاي دارويي، غذايي، آرايشي و بهداشتي روزبه روز در حال افزايش و به اهميت و جايگاه اين گياهان افزوده است.
آذربايجان غربي، مهد شگفتي‌هاي آفرينش، رويشگاه طبيعي تعداد فراواني از گياهان دارويي را در خود جاي داده است. مي‌توان ادعا کرد با استفاده بهينه از اين موهبت الهي، صنعت نو در پيکره اقتصاد استان شکل مي‌گيرد و با توسعه آن حرف تازه‌اي در بازارهاي جهاني داشت.
بنا به مطالعات و تحقيقات کارشناسان گياه شناسي استان وجود بيش از يک هزار گونه گياهي در حوزه جغرافيايي آذربايجان غربي، تنوع پوشش گياهي بي نظيري را خلق کرده است، با اينکه در تعداد گونه‌هاي گياهان دارويي ميان پژوهشگران اتفاق نظر وجود ندارد اما آمارها حداکثر 700 و حداقل 460 گونه گياهي دارويي به ثبت رسيده را نشان مي‌دهند، يعني استان تقريبا 11 درصد گونه‌هاي گياهي کشور را در خود جاي داده است.
متاسفانه بهره برداري و استفاده از ترکيبات گياهان دارويي در استان به شکل سنتي صورت مي‌گيرد و ذخاير اين منابع در معرض خطر و نابودي قرار داده است.
طبق گزارشات محققان و کارشناسان شاخه گياه شناسي و رده بندي گياهان، بيش از 100 گونه گياهان دارويي در معرض انقراض هستند که برداشت بي رويه و غير اصولي از مراتع و اراضي و خشکسالي، مهمترين عوامل آسيب رسان به رويشگاه‌هاي طبيعي اين گياهان است. بيشتر گونه‌هاي شناسايي شده درآذربايجان غربي رويشي هستند که از مهمترين آنها مي‌توان بومادران، پونه موسير، ريواس، کنگر و زالزالک، چند رده ازآويشن، مريم گلي و گزنه سراي را نام برد.
همه ساله با شروع فصل بهار که فصل اصلي رويش و برداشت گياهان دارويي است، کشاورزان و بهره برداران روزانه هزاران تن گياهان خوراکي و دارويي را از مناطق مختلف آذربايجان غربي جمع آوري و در بازارهاي آذربايجان غربي عرضه مي‌کنند.
بسياري ازگونه‌هاي اين گياهان دارويي هم به عنوان ميوه‌هاي وحشي برداشت و به صورت تازه يا خشک شده فروخته مي‌شود که زرشک و زالزالک از مهمترين آنهاست.کنگر و ريواس، گل آقا از معروف ترين گونه گياه دارويي رويشي استان هستند که به عنوان سبزي‌هاي بهاره با حجم بالا در بازارهاي استان به فروش مي‌رسند.
کارشناس گياه شناسي و رده بندي گياهان مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي آذربايجان غربي در گفتگو با مهر اظهار داشت: گياهان دارويي عضو اصلي پوشش گياهي آذربايجان غربي را تشکيل داده اند و فرآورده‌هاي گياهان دارويي علاوه بر داشتن مصارف دارويي از نظر آرايشي، صنعتي و غذايي نيز کاربردهاي زيادي دارند اما نبايد غافل شد گياهان دارويي استان را در معرض نابودي قرار دارند.
مژگان لارتي در خصوص اجراي طرح جمع آوري و شناسايي گياهان دارويي استان ادامه داد: در طرح جمع آوري و شناسايي گياهان داريي استان انواع گونه‌هاي گياهان دارويي منحصر بفرد در نقاط گوناگون و دوردست استان شناسايي و ثبت مي‌شوند و در اين راستا دانش بومي، نقش کليدي در راهنمايي و شناخت گياهان دارويي ايفا مي‌کند. به نظر کارشناسان امر کشت و پرورش گياهان دارويي در مراتع و اراضي کشاورزي راکد نه تنها به تنوع کشت محصولات مي‌انجامد بلکه رونق اقتصاد در بخش کشاورزي استان را به دنبال دارد.
استان آذربايجان غربي با 43 ميليون هکتار داراي دو ميليون و 500 هزار هکتار مرتع و 174 هزار هکتار جنگل و بقيه عرصه کشاورزي و کوهپايه‌اي است.
با اين حساب اراضي زيادي در سطح استان شرايط کشت و پرورش اين گياهان را دارند و با توجه به مطالعات کارشناسان در زمينه ارزش اقتصادي کشت و برداشت گياهان دارويي که با سود حاصله از کشت گندم برابري مي‌کند، در نتيجه با برنامه ريزي کارآمد درراستاي استفاده بهينه ازمنابع طبيعي مي‌توان آروزي ديرينه رشد اقتصاد کشاورزي استان را به واقعيت تبديل کرد.
منبع:http://www.ebtekarnews.com