ساعت درونى‌ بدن چيست ؟

[Dr.Akhavan]

  درونى‌ بدن چيست ؟ 




ساعت درونى‌ بدن چيست و چگونه تنظيم شده است؟ اين پرسش محور اصلي يك نشست در مونيخ بوده است.گزارش كوتاهي از dw-world در اين باره:

تيل روننبرگ پروفسور بخش روانشناسى پزشكى از دانشگاه مونيخ مى‌گويد: ”هر كدام از ما يك ساعت درونى داريم، مثل همين ساعت واقعى.


براى چه از ساعت استفاده مى‌كنيم؟ براى اينكه، مثلأ مى‌خواهيم بدانيم چه وقت بايد راه بيافتيم تا سر ساعت به محل كارمان برسيم. ساعت درونى‌مان هم تقريبأ همينطور كار مى‌كند. مثلأ زمان مشخصى بايد حرارت بدن بالا برود يا ترشح هورمون‌هاى مخصوصى افزايش پيدا كند تا بدن دو ساعت بعد آماده برخاستن از خواب شود.“


ساعت درونى در واقع پاسخ تكامل به تحولات نورى و حرارتى پيرامون ماست. به زبان ساده‌ تنظيم فعاليت‌هاى بدنى مناسب در روز و شب، محصول هدايت و تنظيم اين ساعت ژنتيك است، به همين‌خاطر در هر كدام از ما متفاوت عمل مى‌كند. مثلأ اين ساعت مشخص مى‌كند كه چه وقت بدن ما نياز به خواب دارد و يا چه وقت زمان برخواستن از خواب است. برنامه ساعت درونى آدم‌هاى سحرخيز با برنامه ساعت درونى آدم هاى شب‌زنده‌دار متفاوت است.


روننبرگ اضافه مى‌كند: ”تفاوت زمانى ساعت درونى ميان آدم‌هاى خيلى سحرخيز و آدمهاى خيلى شب زنده‌دار گاه حتى تا دوازده ساعت هم مى‌رسد، طورى كه گاه وقتى يكى به رختخواب مى‌رود ديگرى تازه از خواب بلند شده است.“


اما اين ساعت درونى يكنواخت كار نمى‌كند. يكى از نكات مهم در تنظيم اين ساعت، سن است. مثلأ بچه‌هاى كوچك، شايد براى اينكه به پدر و مادرشان نشان بدهند بچه‌دارى يعنى چه! صبح اول وقت بيدارند! با افزايش سن اين ساعت عقب مى‌رود. در سنين نوجوانى شب زنده‌دارى به اوج مى‌رسد. اما از بيست سالگى به بعد هرچه كه سن بالاتر مى‌رود تحمل بدن براى شب زنده‌دارى كمتر مى‌شود. در اين ميان يك نكته‌ در مورد هر دو دسته آدم ها، سحرخيز يا ‌شب‌زنده‌دار صدق مى‌كند، وقتى برنامه زندگي مان با اين ساعت تنظيم نيست، بدن در حالت استرس قرار مى‌گيرد.


كارشناسان اين زمينه مثل روننبرگ معتقدند: ” وقتى من ساعت درونى دارم كه دو سه ساعت عقب‌تر از ساعت بيرونى كار مي‌كند مثل اينكه بخواهم در مسكو كار كنم درحاليكه در مونيخ زندگى مى‌كنم.“ اين تفاوت زمانى فشارى است كه به مرور زمان خود را نشان مى‌دهد. نكته جالب توجه اينجاست كه اين فشار موجب بروز عاداتى مثل سيگارى شدن مى‌شود. هر چقدر اين تفاوت زمانى بيشتر باشد احتمال اينكه فرد سيگارى شود بيشتر است. نتيجه بررسى‌هاى نشان مى‌دهند افرادى كه ساعت دروني‌شان با ساعت معمول از چهار ساعت بيشتر تقاوت دارد شصت درصد بيشتر از افراد ديگر سيگارى مى‌شوند.


اما، تنظيم اين دو ساعت با هم گاهى مقدور نيست، وقتى بايد ساعت هفت صبح سر كار باشيم ولى تا ساعت نه هنوز گيج خوابيم چاره چيست؟
1. نور بيشتر در محيط كار و محل زندگى. واقعيت اين است كه بيشتر ما به اندازه كافى نور دريافت نمى‌كنيم. كمبود نور يعنى سحرخيزها؛ سحر خيزتر مى‌شوند، شب زنده‌دارها هم صبح ديرتر از خواب بلند مى‌شوند.
2. سعى كنيم عادات و روش زندگي مان را تا جايى كه مقدور است با ساعت دروني‌مان تنظيم كنيم.
روننبرگ معتقد است: تنظيم ساعت كار با ساعت درونى قدم بزرگى است. مي‌دانيد اين گونه خلاقيت و سازندگى نيروى كار جامعه چقدر بالا مى‌رود.
البته براى بالا بردن خلاقيت كه نمى‌توان نظام اجتماعى را بر هم زد. مثلأ فكر كنيد براي بالا بردن خلاقيت نوجوانان‌، از چهارده‌سالگى به بعد دانش آموزان به جاى ساعت هشت صبح ساعت نه و يا ده به مدرسه بروند!

[mjavadl]

  شدن از خواب بوسیله ساعت  

وقتي در رختخواب هستيد و مي خواهيد بخوابيد ، ابتدا چند نفس عميق بکشيد و بعد سعي کنيد که به چيزي فکر نکنيد که امکانش خيلي کم است چون خاصيت ذهن فکر کردن است و از اين موضوع به موضوع ديگر مي رود. خوب وقتي ذهنتون به سمت يک موضوع رفت تلاش نکنيد که آن را برگردانيد فقط به ذهن خود آگاه باشيد. وقتی که پرش ذهن به اطراف کمی آرام تر شد ، ساعت آشنای خود را که ترجیحاً عقربه ای باشد در ذهن بیاورید. ( مثلاً ساعت مچی خودتون یا ساعت دیواری اتاق ) خوب در این حالت ساعتی را که دوست دار ید از خواب بیدار شوید روی آن تصور کنید. چند بار در ذهن خود بگویید که من در این ساعت از خواب بیدار می شوم. به احتمال زیاد شما در همین حالت به خواب می روید و صبح وقتی که سر ساعت مورد نظر خود از خواب بیدار می شوید تعجب خواهید کرد.
این نکته را هم اضافه کنم که در ابتدا ممکن است با چند دقیقه تاخیر بیدار شوید اما به مرور زمان و استفاده از این شیوه بیدار شدن می توانید ثانیه مورد نظر خود را انتخاب کنید و بیدار شوید!!!