دایناسورها خونگرم بودند یا خونسرد؟

[رونین]

دایناسورها خونگرم بودند یا خونسرد؟

این که آیا دایناسورها خونسرد بودند یا خونگرم موضوعی بحث انگیز است. خیلیها عقید دارند که دایناسورها مثل اجداد خزنده شان خونسرد بودند. اخیراًبعضی از دیرینه شناسان این موضوع را مطرح کرده اند که دست کم بعضی ازدایناسورها سریع و فعال بودند، در مناطق سرد زندگی می کردند، با پرندگانبستگی داشتند و بنابراین بدنشان گرما تولید می کرد و به عبارتی خونگرمبودند.

تعریف ها:

جانوران خون گرم: (هومودرم ها homeotherms) در درون بدنشان گرما تولید میشود و دمای بدن را نسبتاً ثابت نگه می دارد (بالاتر از دمای متوسط محیط).مثال های جانوران خونگرم پستانداران (شامل انسان) و پرندگان هستند. اصطلاحدیگر وابسته به خونگرم "اندوترمی" است، به معنی این که یک موجود زنده گرماتولید می کند تا دمای بدنش را حفظ کند.

جانوران خونسرد: (پویکیلودرم ها poikilotherms) دمای بدنشان به گونه ایاست که با شرایط خارجی تغییر می کند. مثال حیوانات خونسرد خزندگان هستندکه به خورشید نیاز دارند تا خودشان را در صبح گرم کنند و سپس در گرمای وسطروز از دمای بدنشان محافظت کنند. یک اصطلاح وابسته اکتودرمی ectothermyاست که به معنی این است که یک موجود زنده منابع گرمایی خارجی را مورداستفاده قرار می دهد تا دمای بدنش را تنظیم کند.

دایناسورها از جانوران خونسرد (خزندگان) نتیجه شده اند و نتیجه آنهاپرندگان خون گرم بوده است. به هرصورت همه دایناسورها مثل هم نبودند و شایدفیزیولوژیشان هم با هم متفاوت بوده است. دایناسورهای عظیم الجثه ودایناسورهای ریز ممکن است استراتژی های تنظیم گرمای متفاوتی را برای حفظزندگی شان مورد استفاده قرار می داده اند. پستانداران هم همین طور هستند.بعضی از پستانداران (monotremes، پستانداران تخم گذاری مثل پلاتیپوس منقاراردکی) متابولیسم یا سوخت و ساز بدنشان نزدیک به خون سردها است.

آیا اسکیپیونیکس، یک تروپود خونسرد بوده است؟

اسکیپیونیکس سمنیتیکاس Scipionyx samniticus یک تروپود دوره کرتاسه (ازحدود 113 میلیون سال قبل) و شاید یک maniraptor بوده است. جانور تازه ازتخم درآمده این جانور اجزای بدنش کاملاً مشخص بوده و بافته های نرمی داشتهکه شامل ماهیچه ها و اندام های داخلی بوده است. اندازه آن 24 سانتی متربوده و یک سر خیلی بزرگ داشته است.

"جان. ای. روبن" که دیرینه شناس استخوان های مهره از دانشگاه ایالتی"اورگان" است، یک لامپ ماورای بنفش 80 وات را مورد استفاده قرار داد تاطرح های کلی اندام های داخلی فسیل شده "چیپیونایکس" را آشکار کند. روبنفهمید که موقعیت روده بزرگ و کبد چیپیونایکس شبیه به کروکودیل های امروزیبوده است (که خون سردند) و بعید است که از پرندگان باشد (که خون گرمند).موقعیت کبد همچنین اطلاعاتی درباره شش ها می دهد. چیپیونایکس شاید شش هاییبه سبک خزندگان داشته است (و شش های کارا و مؤثر پرندگان را نداشته است).

با این که نظر روبن قاطع نیست اما به نظر می رسد که چیپیونایکس که تروپود کوچکی بوده خونسرد بوده است.

پیدا شدن یک قلب فسیل شده دایناسور

اخیراً یک قلب فسیل شده دایناسور کشف شده. این پمپ چهار حفره ای قویمتعلق به تسلوسوروس Thescelosuarus، یک اورنیتوپود (گیاهخوار) آخر دورهتراسیک است. این قلب 66 میلیون ساله اخیراً تجزیه و تحلیل شده. قلب اینحیوان احتمالاً چهار حفره و یک شاهرگ تک داشته که کاملاً از خزندگان موجودمتفاوت است، اما شبیه به جانوران خونگرم جدید است.

در حقیقت کشف قلب چهار حفره ای این گمان را مطرح می کند که نه تنهاتسلوسوروس ممکن است خون گرم بوده باشد بلکه بسیاری از دایناسورهای دیگر همممکن است خونگرم بوده باشند. به این ترتیب شواهدی از گونه های خون گرم همدر اورنیتیشیا Ornithischia و هم در سوریشیا Saurischia (دو گروه اصلیدایناسورها که در ابتدای عهد مزوزوئیک منشعب شدند) در دست است. تسلوسوروسیک اورنیتیشیا بود: پرندگان که خونگرم هستند از سوروشین ها هستند.

ابزار تنظیم گرما:


به نظر می رسد که بعضی از دایناسورها ساختمان های تنظیم گرما در بدنشانداشته اند. برای مثال اسپینوسوروس Spinosaurus و آئوراسوروس بادبان هایبزرگی روی پشتشان داشتند و استجوسوروس Stegosaurus صفحات بی شماری داشتهاست. این ابزار شاید برای جمع آوری و انتشار گرما مورد استفاده قرار میگرفته اند. گمان می رود که آنها به این ساختمان ها نیاز داشتند تا گرمایبدنشان را تنظیم کنند و این که آنها خونسرد بودند.

به هرحال با علم امروزی پاسخ دادن به این سؤال که آیا دایناسورها خونسردبودند یا خونگرم سخت است. ولی افراد زیادی درباره آن کار می کنند و شایدما به زودی نتیجه کار آنها را ببینیم.