اشاره:
آيا تاکنون از دستدادن اطلاعات با ارزش را روي كامپيوتر شخصي خود تجربهکردهايد؟ اطلاعاتي که شايد ماهها يا سالها براي جمعآوري آنها زمان گذاشتهايد و در يک چشم به هم زدن و در اثر يک بياحتياطي ساده بهطور کامل از ميان رفته باشند؟ اگر چنين فاجعهاي را تجربه کردهايد، به يقين ميدانيد جبران آن بسيارمشکل و گاهي غيرممکن خواهد بود. البته، ممکن است شما جزء آن دسته از کاربران خوش اقبالي باشيد که تاکنون با چنين مشکلي مواجه نشدهاند. اما بهطور كلي همه ما ميدانيم که اين خطر ممکن است روزي براي ما پيشآيد، پس بايد به فکر راهحل و چارهاي براي آن بود. خوشبختانه اگر کمي زمان بگذاريد و در اينترنت جستوجو کنيد، دهها نرمافزار گوناگون براي بازيابي اطلاعات خواهيد يافت که ممکن است بتوانند نياز شما را برطرف سازند. اما مسئله اصلي اين است که اغلب اين نرمافزارها رايگان نيستند و بايد آنها را خريداري کنيد يا با استفاده از روشهاي ديگر (مانند کرککردن) آنها را روي سيستم خود نصب کنيد. اين مسئله خود ميتواند دو اثر منفي روي سيستم شما به جاي گذارد. نخست اينکه استفاده از روشهاي رجيسترکردن غير معتبر ممکن است اثراتی به جاي گذارد که مطابق انتظارتان نباشد (به عنوان مثال، برنامه از آن به بعد بهدرستی کار نکند) يا حتي فايل کركشده، خود آلوده به بدافزار باشد. دوم اينکه خود عمل نصب نرمافزار روي سيستم، ممکن است به همان قسمتهايي از هاردديسك شما که فايلهاي پاکشده در آنجا نگهداري ميشدند، آسيب بزند. از اينرو، در اين مقاله قصد داريم شما را با نرمافزار قدرتمند اپنسورسي آشنا کنيم که رايگان است و به نصب روی سيستم هم نيازي ندارد. پس ميتوانيد آنرا در ابزارهاي ذخيره سازي قابل حمل (مانند حافظههاي فلش) همراه و همهجا به همراه خود داشته باشيد.
معرفي نرمافزاري بي دردسر
نرمافزار موردنظرما فوتورک (PhotoRec) نام دارد که با پشتيباني بيشاز 140 نوع فرمت ميتواند در بيشتر مواقع اطلاعات از بين رفته را به راحتي براي ما بازيابي كند. برخي ازفرمتهاي پشتيباني شده توسط اين نرمافزار عبارتند از: JPEG، doc،MP3 ، Real Audio، SQLite، MID، exe، flv، bz2، chm، Dwg، PSD وRAR. شايد با شنيدن نام اپنسورس تصور کنيد که تنها ميتوانيد اين برنامه را در لينوکس اجرا کنيد! خبر خوب اين است که فوتورک به غير از لينوكس، سيستمعاملهاي ديگري را نيز پشتيباني ميکند، كه عبارتند از: داس، نسخههاي مختلف ويندوز، NetBSD، FreeBSD، OpenBSD، سولاريس، Mac OS X و يونيكس. همچنين اين نرمافزار توانايي برگرداندن اطلاعات را از سيستمهاي فايلي FAT/FAT32، NTFS، EXT2/EXT3،+HFS وReiserFS دارد (البته، موردآخر، نتيجه کار اغلب چندان رضايت بخش نخواهد بود).
دسترسي به اين نرمافزار
يكي از امتيازات اغلب نرمافزارهاي اپنسورس، امکان دسترسی رايگان به آنها است. از اينرو شما ميتوانيد با يك جستوجوي ساده در اينترنت بهراحتي آنها را يافته و دانلود كنيد.براي دريافت آخرين نسخه اين نرمافزار به نشاني [External Link Removed for Guests] مراجعه کنيد.
يكي ديگر از مزاياي فوتورک حجم پايين آن است، بهعنوان مثال نسخه تحت ويندوز آن حدوداً بين يک تا دو مگابايت است. پس حتي اگر به اينترنت پرسرعت هم دسترسي نداريد، براي دريافت آن دچار مشکل نخواهيد شد.
مراحل بازيابي اطلاعات
با استفاده از فوتورک ميتوانيد اطلاعات بازيابي شده از يك پارتيشن را در پارتيشن ديگري از همان ديسك ذخيره کنيد. البته، درنظر داشته باشيد كه فضاي خالي پارتيشن مقصد نبايد كمتر از حجم فايلهاي بازيابي شده باشد.
ضمن آنکه در اغلب موارد توصيه ميشود براي ذخيره فايلهاي يافتشده، از همان هاردديسكي که در حال بازيابي اطلاعات آن هستيد، استفاده نکنيد (زيرا ممکن است، به ديگر فايلهاي پاک شده آسيب برسانيد)، از اينرو بهتر است مقصد را يك فلش يا هاردديسك ديگر درنظر بگيريد.
مرحله نخست: در اين مقاله فرض بر اين است که پلتفرم موردنظر شما ويندوز خواهد بود. در اين حالت پس از دريافت فوتورک از اينترنت، بسته را از حالت فشرده شده خارج كنيد و در شاخه win فايل photorec_win.exe را اجرا كنيد. اين نرمافزار مطابق شكل زير تمام درايوهاي متصل به سيستم را نشان ميدهد. فضايي را كه ميخواهيد اطلاعات آن بازيابي شود، انتخاب كنيد.

مرحله دوم: اکنون صفحهاي مانند شكل زير نمايش داده خواهد شد. در اين مرحله بايد نوع سيستم موردنظرتان را مشخص كنيد. براي اينکار گزينه Intel را انتخاب کنيد.

مرحله سوم: اکنون زمان تعيين مشخصات درايو مبدأ است (شکل زير)، پس از انتخاب پارتيشن موردنظر، بايد فرمت فايلهايي را که ميخواهيد بازيابي شوند، تعيين كنيد. براي انجام اين کار گزينه File opt را انتخاب کنيد.

مرحله چهارم: اين مرحله مهمترين بخش از مراحل بازيابي اطلاعات است. صفحه ديگري مانند شكل زير نشان داده ميشود. شما در اين صفحه ميتوانيد تعيين كنيد چه نوع فايلهايي بايد بازيابي شوند.

بهصورت پيشفرض اين نرمافزار تمامي 140 فرمتي را كه پشتيباني ميكند، در حالت انتخاب قرار داده است. اما براي مثال چنانچه تمايل داشته باشيد فقط فايلهاي خاصي (مانند Mp3 و Jpg و gif) بازيابي شوند، كافي است روي گزينههاي موردنظر رفته و با فشردن Spase آنها را برگزينيد و سپس ساير موارد را غير فعال كنيد.
البته با توجه به نيازتان قادر خواهيد بود تمامي گزينهها را هم در حالت انتخاب قرار دهيد، اما درنظر داشته باشيد با اين کار مدت زمان بازيابي اطلاعات طولانيتر خواهد شد. پس بهتر است در اين مرحله نخست به فكر مهمترين فايلهاي از دست رفتهتان باشيد.پس از ذخيره تنظيمات (با فشردن کليد b) با زدن كليدENTER به صفحه قبلي بازگرديد.
مرحله پنجم: براي برگرداندن اطلاعات گم شده، فوتورک نياز دارد كه بداند اطلاعات از دست رفته با چه سيستمفايلي ذخيره شده بودند. اگر ext2 يا ext3 (سيستمهاي فايلي لينوكسي) موردنظرتان نبود، گزينه Other را براي سيستمهاي فايلي..../NTFS/FAT انتخاب كنيد (شكل زير).

مرحله ششم: در اين مرحله با استفاده از كليدهاي جهتنماي صفحهكليد، گزينه Free را براي بازيابي اطلاعات گم شده در فضاي آزاد هاردديسك، انتخاب كنيد (شكل زير).

مرحله هفتم: در اين مرحله بايد مسير ذخيره اطلاعات را تعيين كنيد، براي انجام اينکار در مکان موردنظرتان پوشهاي به نام PhotoRec_dir ايجاد کرده و سپس كليد Y را بزنيد. با انجام دادن اين مراحل برنامه شروع به بازيابي و ذخيره اطلاعات خواهد كرد(شكل زير).

پس از اتمام مراحل مشاهده خواهيد كرد كه اين برنامه چگونه لبخند آرامش را به صورت شما بازخواهد گرداند.
منبع:
فملا معمارزنجاني
news.parseek.com
