آمار، سهم خطوط هوایی كمهزینه (LCC) از حمل و نقل هوایی رو به افزایش است. این ایرلاینها با رویكردی متفاوت و با استراتژیهایی بدیع وارد این بازار شدهاند. شناخت استراتژی این ایرلاینها و مزیتهای رقابتی آنان، لازمهی ایجاد خطوط كمهزینه در كشور است.
در این پروژه استراتژی، مدل تجاری، هزینهها، درآمدها، پشتیبانهای مالی، فرصتها، تهدیدات و سیستم مدیریتی خطوط هوایی كمهزینه تحلیل و بررسی شده است.
1- استراتژیهای خطوط هوایی كمهزینه
استراتژی یك سیستم، تعیینكنندهی جهت حركت كلی آن سیستم خواهد بود و ارزیابی عملكرد آن سیستم، زمانی مفهوم خواهد داشت كه خروجیهای آن با استراتژیهای از پیش تعیین شده مقایسه شود. استراتژیهای پیشنهادی برای خطوط هوایی كمهزینه در سه زمینهی زیر قابل تعریف است كه روند طراحی تصمیمگیریها با توجه به این معیارها انجام خواهد شد.
1.در زمینه بازار: یكی از معیارهای رشد و پیشرفت ایرلاینهای كمهزینه، دستیابی به درصد قابل توجهی از بازار داخلی و در ادامهی گسترش فعالیت آن به بازار منطقه بوده و پیادهسازی این مدل در مسیرهای میانبرد نیز در آینده مد نظر قرار خواهد گرفت. بر این اساس باید استراتژی بازار را به شكل دقیقتری اعلام نمود. به عنوان نمونه:
- دستیابی به 10 درصد بازار داخلی در سال اول و رساندن آن به 15 درصد در سال دوم فعالیت
-در زمینه بازار مسیرهای میانبرد نیز استراتژی ایرلاین، ورود به بازار منطقه طی 5 سال پس از شروع فعالیت است.
2.در زمینه كسب قابلیتها: یك سازمان (ایرلاین) برای پایداری و موفقیت خود نیاز به كسب برخی معیارهای قابلیت داخلی و به خصوص بینالمللی دارد. استراتژی سازمان در این زمینه، كسب توانایی و كسب استانداردهای بینالمللی ایمنی میباشد.
3.در زمینهی محصول: محصولات چنین سازمانی میتواند شامل موارد زیر باشد. در نتیجه، استراتژی سازمان در این زمینه ارائهی این محصولات، به مشتری تعریف شده است:
-ایمنی
-بلیط ارزان
-تأخیر كم در پرواز
اصولاً ایرلاینهای کمهزینه دارای استراتژیهای متفاوتی نسبت به ایرلاینهای تمام سرویس هستند. از جمله این تغییرات میتوان به تغییر پیكربندی هواپیما اشاره نمود. نتیجهی این كار افزایش تعداد صندلیهای قابل فروش است. به عنوان مثال، تعداد صندلیهای یك B737-200 در یك پرواز معمولی 9% بیشتر است. این كار با حذف صندلیهای First Class و Business Class حاصل میگردد.
یكی دیگر از ابزار مورد استفاده در چنین ایرلاینی، فروختن بلیط بیش از تعداد صندلیها است. دلیل این عمل، این است كه در اكثر مواقع تعداد زیادی از كسانی كه اقدام به رزرو بلیط نمودهاند، از آن سفر صرفنظر مینمایند. البته در صورتی كه این اتفاق نیفتد، ایرلاین با استفاده از شگردهای روانشناسانه، افراد را از آن سفر منصرف كرده و به سفر با هواپیمای دیگری ترغیب مینمایند. از دیگر عواملی كه باعث میشود، ایرلاین بتواند چنین كاری انجام دهد، این است كه چنین ایرلاینهایی برای مسافرانی كه به قیمت حساس هستند، كارایی دارد ولی به علت نداشتن برنامه زمانی دقیق، برای تجار مناسب نمیباشد.
بر اساس استراتژیهایی كه در بالا بدانها اشاره گردید، خطوط كلی فعالیتهای یك ایرلاین كمهزینه را به صورت زیر میتوان خلاصه نمود:
- برنامههای پروازی و سرویسهای ساده
- عملکرد و جایگیری صحیح (تدارک پرواز برای مسافرانی که به قیمت حساس هستند نه تنوع و کیفیت خدمات، سفرهای کوتاه برد، بهره گیری از فرودگاههای دست دوم، رقابت با همه ایرلاینهای دیگر تمام سرویس، بازاریابی پیگیرانه)
- کاهش هزینههای عملیات (پرداخت هزینه کمتر برای خدمات فرودگاهی و تعمیر و نگهداری و نیز آموزش خلبان با تکیه بر یکنواختی ناوگان، تأخیر کمتر بر روی زمین به دلیل فرایند راحت سوار شدن مسافرین و حمل بار)
2- مدل تجاری خطوط هوایی ارزانقیمت
سه اصل كلیدی را میتوان در شكوفایی و باروری این نوع از خطوط هوایی مؤثر دانست:
-سادگی محصول
*استفاده از یك پیكربندی صندلی در هواپیما (حذف كلاسهای متفاوت كابین) و ارائه محصول واحد و استفاده از صندلیهای تکی برای بالا بردن تراكم صندلیها
*عدم ارائهی غذای گرم و حتی بعضاً سرد و فروش اغذیه در صورت ارائه در پرواز (%9 هزینهی خطوط هوایی سرویس دهی به مسافران است)
*فروش حق استفاده از سیستمهای ارتباطی صوتی تصویری و تفریحی
-مدیریت و بازاریابی
-هزینهی كم و كاهش مستمر هزینهها
خطوط هوایی ارزانقیمت تا آنجا كه ممكن است خدمات اضافی خود را محدود و قیمتها را كاهش میدهند. همچنین این شركتها معمولاً از ارائهی خدمات و تزئینات لوكس پروازی میپرهیزند و كلاً از تجملگرایی كه منجر به صرف هزینه و خدمهی بیشتر میشود، اجتناب میكنند.
در حال حاضر عمده دلایل كاهش هزینه در خطوط هوایی ارزانقیمت در موارد زیر خلاصه میگردد:
- استفاده از فرودگاههای كمهزینه: شركتهای هوایی تمام سرویس، از فرودگاههای بزرگ و مهم استفاده میكنند كه به شهرهای بزرگ و كلان محدود میشوند و دارای ظرفیت خالی محدود بوده و خدمات و سرویسدهی آنها به دلیل پروازهای فراوان بینالمللی و حجم زیاد مسافران، گران و پرهزینه بوده و هم چنین موجب اتلاف وقت زیاد برای هواپیما، مسافر و شركت هواپیمایی میشود. اما خطوط هوایی ارزانقیمت ترجیح میدهند از فرودگاههای دیگر همان شهرها (اصطلاحاً فرودگاههای فرعی و دست دوم) استفاده كنند و یا از فرودگاه شهرهای کوچکتر که برای جذب خطوط هوایی مشتاقترند، استفاده میكنند.
- هزینه عملیاتی كمتر به خاطر استفاده از یك نوع یا مدل از هواپیماها در ناوگان: شركتهای هوایی لوكس، در ناوگان هوایی خود هواپیماهای مختلفی دارند؛ در حالی كه خطوط هوایی ارزانقیمت از یك نوع هواپیما برای پروازهای خود استفاده میكنند. این اقدام باعث كاهش هزینه و صرفهجوییهای فراوانی میشود. از جمله: تعمیرات و نگهداری هواپیماها، آموزش و تجهیزات آموزشی نیروها (خلبانان، خدمه پروازی و خدمه زمینی)، تعداد پرسنل زمینی و گروه پروازی، تعداد قطعات یدكی به ازای هر هواپیما، هزینههای انبارداری، تعداد تجهیزات زمینی و فرودگاهی و مسایل مربوط به آنها.
- هزینه كمتر برای آموزش خلبان: زیرا سعی میكنند از خلبانهای شركتهای هوایی تمام سرویس استفاده كنند. خطوط هوایی ارزان قیمت سازماندهی سادهای داشته و نیاز به تشكیلات گسترده و پیچیده ندارند.
- دستمزد كمتر: شركتهای كمهزینه اصولاً نیروی انسانی مورد نیاز خود را از طریق اتحادیههای صنفی مربوطه به كار نمیگیرند و با تك تك افراد به صورت مستقیم قرارداد منعقد میكنند.
- پرسنل چند منظوره و كمتر: این شركتها به دلیل حذف و یا كاهش برخی خدمات (به دلیل مجانی نبودن برای مسافران) پرسنل كمتری در پرواز و روی زمین نیاز دارند و از طرفی شرح كار پرسنل به نحوی است كه آنها وظایف متعددی به عهده داشته و در ساعات حضور خود در پرواز و یا روی زمین در حال انجام آن هستند. برای مثال مهمانداران پرواز، هنگام توقف هواپیما روی زمین كار نظافت داخل هواپیما و پذیرش مسافر در درب ترمینال را هم انجام میدهند.
-فروش بلیط به صورت مستقیم: فروش بلیط این شركتها از طریق سیستم فروش اینترنتی خود شركت و یا تلفن انجام میشود و پولی بابت كمیسیون آژانس پرداخت نمیكنند.
چنانچه ایرلاینهای كمهزینه كه در آسیا فعالیت خود را آغاز نمودهاند مورد بررسی قرار گیرند، میتوان مشاهده نمود كه اغلب این ایرلاینها وابسته به بوئینگ یا ایرباس هستند و برنامههایی برای خرید بیشتر از این دو كمپانی را نیز دارند. تنها چند مورد وجود دارد كه از هواپیماهای MD استفاده شده است، كه البته كمپانی مكدانلداگلاس نیز به بوئینگ پیوسته است. این نشان میدهد كه یك ایرلاین در ایران نیز به عنوان یك ایرلاین آسیایی نیاز به حمایت و پشتیبانی یكی از این دو غول بازار هواپیما خواهد داشت.
شكل 1- هزینهی خدمه به ازای هر block hour در سال 2001
برگ برنده ایرلاینهای كمهزینه، جلب مشتری هر چه بیشتر است. در واقع میتوان مشتری را یك عامل اساسی در مدل تجاری یك ایرلاین كمهزینه در نظر گرفت. در مواردی که بلیط به فروش نرود، هواپیما باید با صندلی بدون مسافر مسیر را طی کند. در حالی که هزینههای عملیاتی مانند دستمزد خدمه و سوخت بدون توجه به تعداد مسافر، ثابت باقی میماند. لذا برای حداکثر نمودن تعداد مسافرین در هر پرواز، برنامهریزی ناوگان ضروریست. اصولاً هواپیماهای یك ایرلاین كمهزینه نسبت به یك ایرلاین تمامسرویس دارای ضریب بار بالاتری است. معمولاً این ایرلاینها یك حد كمینه برای این فاكتور در نظر میگیرند، كه لزوم سوددهی این ایرلاین آن است كه تعداد مسافر هر پرواز به طور متوسط بالاتر از مقدار در نظر گرفته شده برای این فاكتور باشد. به عنوان مثال، این مقدار برای رایان ایر 65% است.
منبع : [External Link Removed for Guests]
ادامه دارد