نکته ناگفته درباره حذف 4 صفر از پول ملی ایران

[airplane]

عصرایران - حذف 4 صفر از پول ملی کشور ، این بار جدی تر از همیشه مطرح شده است و آن گونه که رئیس کل بانک مرکزی گفته است ، این طرح در یک بازه زمانی یک الی دو ساله در کشور اجرایی خواهد شد.

به گفته محمود بهمنی "با تحقق این برنامه، واحد پول خرد بعد از ریال همانند سال‌های گذشته دینار خواهد بود که در این صورت یک ریال برابر با 100 دینار خواهد شد."[External Link Removed for Guests]

در این باره نکاتی چند قابل ذکر است:

1 - در حال حاضر ارزش واحد پول ملی ایران در رده های آخرین جدول ارزهای جهانی است به گونه ای که یک واحد از پول ملی ایران (ریال) ، تقریباً یک یازده هزارم دلار(که مبنای عرفی مقایسه ارزهاست) ارزش دارد. به عبارت دیگر ، یک واحد دلار با 11 هزار واحد ریال برابر است که از نظر حیثیتی در جهان ، به هیچ روی زیبنده ایران نیست.

با حذف صفرها ، یک ریال ، ارزشی برابر یک دلار خواهد داشت که دستکم از نظر شکلی و ظاهری ، آبروی پول ملی حفظ می شود.

البته تاکید می کنیم که بالا بردن ارزش واقعی پول ملی ، با حذف صفرها محقق نمی شود و آنچه در این بند گفتیم ، صرفاً ناظر به مسائل شکلی ماجراست و الا افزایش ذاتی و حقیقی ارزش پول ملی ، صرفاً با تقویت اقتصاد ملی و ارتقای جایگاه جهانی آن امکان پذیر است و لاغیر.

2 - پول ملی ایران "ریال" است اما در همین ایران خودمان ، با یک ریال ، هیچ چیز و هیچ چیز حتی یک شکلات و آب نبات هم نمی توان خرید. یعنی پول پایه ایران که همان "یک ریال" باشد ، در بازار هیچ گونه ارزش و ما به ازای خارجی ندارد.
این در حالی است که در سایر اقتصادها ، یک واحد پول ملی ، آنقدر ارزش دارد که بتوان با آن چیزی خرید ، مانند دلار و درهم و یورو و پوند و لیر و ... اما ریال ایران چه؟

ریال ما آنقدر بی ارزش شده است که اکثر ما ، سالیان درازی است که حتی سکه یک ریالی هم ندیده ایم و اگر یک فرد خارجی از ما بخواهد کوچکترین پول ملی مان - یک ریال - را به او نشان دهیم ، عاجز خواهیم ماند!

سکه های یک ریالی ، هر چند از نظر قانونی هنوز اعتبار دارند و پول ملی اند ، اما اینک به جای آن که در معاملات روزمره استفاده شوند ، خود به عنوان یک کالای عتیقه و یادگاری ، مورد خرید و فروش قرار می گیرند که در دنیا بی نظیر است!

با حذف 4 صفر از واحد پول ملی ، لا اقل این مشکل نمادین نیز حل می شود و کوچکترین واحد پول ملی ایران یعنی یک ریال ، ما به ازای بیرونی می یابد.

3 - طبق اعلام رئیس کل بانک مرکزی ، واحد پول ملی ایران ، ریال باقی می ماند و پول خردمان نیز دینار خواهد بود ( هر صد دینار یک ریال).

در حال حاضر ، هر چند واحد پول ملی مان ریال است ولی آنچه در عرف جا افتاده و عملاً مورد استفاده قرار می گیرد ، "تومان" است. به عنوان مثال هیچ فروشنده ای نمی گوید یک بطری شیر هشت هزار و پانصد ریال ، بلکه به ذکر 850 بسنده می کند و مخاطب نیز می فهمد که منظورش تومان بوده است.

در واقع ، مردم ایران عملاً تومان را واحد پول می دانند و ریال را که قانوناً واحد پول است ، فقط جزء تشکیل دهنده تومان می شمارند.

به نظر می رسد اگر قرار است تغییراتی در این باره شکل گیرد ، بهتر است همراستا با مردم و عرف عمومی ، واحد پول ایران تومان باشد و ریال ، جزء تشکیل دهنده آن ، کما این که به عنوان مثال ، دلار واحد پول و سنت جزء تشکیل دهنده آن در برخی کشورهاست.

با این تدبیر ، دو گانگی فعلی از بین می رود و بسیاری از مشکلات - که گاه ابعاد حقوقی و مالی بزرگی به خود می گیرند ، مانند اشتباه در ریال و تومان در اسناد رسمی و بانکی - خود به خود حل می شود.

ولی اگر دینار هم به این آشفته بازار اضافه شود ، مردم سرگردان می مانند بین سه عنوان پولی تومان و ریال و دینار!
ضمن آن که دینار ، در حال حاضر تداعی کننده واحد پول کشورهای عربی است (هر چند که در مقاطعی در ایران نیز کاربرد داشته است) و لذا فرهنگ عمومی کشور آن را نمی پذیرد.


4 - درباره آثار تورمی حذف صفرها و این که آیا اساساً در این باره موثر است (کاهنده یا افزاینده) یا تاثیری ندارد ، سخن فراوان است که در آینده به آن خواهیم پرداخت ولی در مجال این بحث ، مخلص کلام آن است که دستکم فواید شکلی ، روانی و نمادین فوق الذکر بر آن مترتب است و اگر کلیت طرح با تدبیر و سایر الزامات اقتصادی همراه و اجرایی شود ، می توان آن را طرحی موفق دانست که پیش از ما در برخی کشورها از جمله ترکیه انجام شده و موفقیت آمیز هم بوده است.

[MeTaNa]

با این کار شاید ارزش پولمون نسبت به بقیه پولها بهتر شه. اما مشکل مردم که حل نمیشه! چون همزمان با اینکه یه جنس 10,000 تومنی میشه 10 تومن، حقوقمون هم مثلا بجای 600,000 تومن میشه 600 تومن.!

[کلاغ kalaq]

حذف صفر از پول ملی کشورها نخستین بار پس از پایان جنگ جهانی دوم و تورم تازنده آلمان‌غربی تجربه شد که چاپ مارک جدید را به دنبال داشت.پس از آن به ویژه از دهه 60 و 70 میلادی به این سو این عمل بارها و بارها در کشورهای مختلف که اکثراً کشورهای در حال توسعه بودند به اجرا درآمد.

کشورهایی که اقتصاد آنها از تورم بالا رنج می‌برد و ارزش پول ملی آنها در سراشیب سقوط قرار گرفته بود، برای ساده‌تر شدن مبادلات اقتصادی و بازرگانی و همچنین کاهش هزینه چاپ اسکناس اقدام به حذف صفر یا صفرهایی از اسکناس‌ها کردند.عمده اقتصاددانان بر این عقیده‌اند که حذف صفر از اسکناس هیچ‌گونه تأثیری بر شاخص‌های اقتصادی و طرف عرضه و طرف تقاضا ندارد و بیشتر اثر روانی بر جامعه می‌گذارد.


از این‌رو حذف صفر از پول ملی می‌بایست همراه دیگر اقدامات انقباضی در عرصه سیاست‌های پولی و انضباط مالی دولت‌ها باشد تا در کنار کنترل تورم، حذف صفرهای اسکناس کارکرد خود را داشته باشد. در غیر این صورت خداحافظی صفرها به زودی اثر روانی خود را از دست داده و صفرها قدرتمندتر از گذشته بازمی‌گردند.


داده‌های بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول حاکی از آن است که دست‌کم 50 کشور جهان تاکنون اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کرده‌اند که در برخی از این کشورها برای تکمیل چرخه روانی نسبت به تغییر نام واحد پول نیز اقدام شده است.

برزیل رکورددار حذف صفر
برزیل در دهه 60 و 70 میلادی به یکی از سنگین‌ترین تورم‌های آن زمان دچار شد. به گونه‌ای که پول ملی این کشور ماهانه 30 تا 40 درصد ارزش خود را از دست می‌داد. پیش از آن از سال 1930 تا 1942 پول ملی برزیل دو بار تغییر نام پیدا کرده بود. در سال 1967 میلادی برای اولین بار 3 صفر از پول ملی برزیل با نام Cruzeiro حذف و این پول به Cruzeiro Noro تبدیل شد. با این وجود برزیل نتوانست در کنترل تورم موفق عمل کند و تا سال 1981 تورم این کشور بار دیگر به 151 درصد رسید. در این میان بار دیگر سه صفر از پول ملی برزیل حذف شد. در سال 1989 بار دیگر تورم برزیل افزایش یافته و به هزار و 431 درصد رسید. در این هنگام بار دیگر دولت برزیل اقدام به حذف صفرهای بازگشته همراه با تغییر نام پول ملی کرد. در سال 1993 زمانی که تورم این کشور در مرز 2 هزار درصد قرار داشت بار دیگر حذف سه صفر اعمال شد. این بار دولت توانست در مهار تورم توفیقاتی کسب کند. با این حال برزیل همچنان یکی از گران‌ترین کشورهای آمریکای‌لاتین به حساب می‌آید. از سال 1930 تاکنون طی شش مرحله 18 صفر از پول ملی برزیل حذف شده است و هشت بار نیز نام واحد پولی این کشور تغییر پیدا کرده است.


هلند، تجربه توسعه‌یافته
بیماری هلندی اکنون واژه‌ای آشنا در ادبیات اقتصادی است. ورود منابع درآمدی غیر منتظره از محل استخراج گاز، اقتصاد هلند را با تورم پیش‌بینی نشده‌ای در دهه 60 میلادی روبه‌رو کرد. دولت مجبور به چاپ اسکناس‌های درشت شد تا بتواند پاسخگوی نیاز مبادلات مردم باشد. در همین حال تورم نیز از مرز 100 درصد عبور کرد. البته این وضعیت در هلند چندان نپایید و دولت با عمال سیاست شدید انقباضی در سیاست‌های پولی توانست حجم پول را کنترل کرده و به‌همراه آن چهار صفر از اسکناس‌های این کشور حذف شد. هلند نمونه برجسته‌ای از جوابگو بودن سیاست حذف صفر از اسکناس در شرایطی است که این کار با اعمال دیگر سیاست‌های کنترل نقدینگی همراه باشد.


ترکیه، تجربه موفق
ترکیه کشوری اروپایی با بستری جهان سومی است که به یک‌باره شش صفر را از پول ملی خود را در سال 2005 میلادی حذف کرد. تورم در ترکیه از ابتدای دهه 80 آغاز شده و با شتاب به پیش رفت. هر دلار آمریکا که در سال 1988 با 1422 لیر قدیم ترکیه مبادله می‌شد در سال 2003 به بیش از 5/1 میلیون لیر قدیم رسید. در این شرایط قیمت یک ساندویچ در ترکیه به 3 میلیون لیر رسید. از سال 1981 به این سو در ترکیه هر دو سال یک بار نیاز به اسکناس‌های درشت‌تر احساس می‌شد. در یک چرخه 25 ساله. درشت‌ترین اسکناس ترکیه از 5 هزار لیر به یک میلیون لیر تبدیل شد. تعداد بیشمار صفرها در ارقام اقتصادی و مبادلات که گاه تا چند تریلیون لیر می‌رسید مشکلات فراوانی را در مسیر عملیات حسابداری و نگهداری حساب‌ها به وجود آورده بود. از آغاز سال 2005 اسکناس‌های جدید ترکیه با عنوان لیر جدید منتشر شدند. هر لیر جدید معادل یک میلیون لیر قدیم است و به این ترتیب ترکیه در یک مرحله شش صفر را از اسکناس حذف کرد. مهار تورم در ترکیه با نظارت و دستورالعمل‌های صندوق بین‌المللی پول انجام گرفت. این کشور به عنوان یک نمونه برگزیده در مهار تورم از سوی این نهاد بین‌المللی معرفی شد. ترکیه پیش از آنکه اقدام به حذف صفرها کند تورم را به طور کامل مهار کرد.


زیمبابوه، یک شکست کامل
دولت زیمبابوه در سال 2003 زمانی که تورم این کشور یک هزار درصد بود اقدام به حذف سه صفر از اسکناس‌های این کشور کرد. با این وجود دولت عملاً هیچ‌گونه اقدامی در خصوص مهار تورم انجام نداده و صرفاً به وجه روانی حذف صفرها اتکا کرد. بدیهی آنکه این کارکرد به زودی از میان رفت و تورم تازنده سرانجام اقتصاد این کشور را ویران کرد و دلار زیمبابوه از هم پاشید. هم‌اکنون تورم این کشور آفریقایی از مرز یازده میلیون درصد گذشته است و دولت برای تامین اسکناس مورد نیاز مردم ناگزیر از چاپ اسکناس‌های یکصد میلیارد دلاری شده است. این در شرایطی است که بانک مرکزی این کشور اعلام کرده دیگر کاغذ اسکناس کافی برای نشر پول در اختیار ندارد.

  




**************************************
منبع:
تجارت نیوز
پایگاه اینترنتی فرارو

[MeTaNa]

واقعا زیمباوه الان 11میلیون درصد تورم داره؟ باور نکردنیه..