درباره مشکلات و پيامدهايي که اين تحريمها در بخش اقتصادي آن ميتواند به بار آورد، اخبار و تحليلهاي گوناگوني وجود دارند؛ از جلوگيري در تهيه ماشينآلات صنعتي تا خريد هواپيماهاي مسافربري ـ وسايل رايانهاي و... ليکن آنچه بايد ارزيابي شود، اين است که با وجود اين تحريمات، جمهوري اسلامي ايران از حيث علمي و اقتصادي چه حرکتي داشته است؟ بدون پرداختن به گفتارهايي احساسي و شعاري آيا حرکت و رشد جمهوري اسلامي ايران در مقايسه با دوران پيش از تحريمات، سيري نزولي داشته است؟
در ادامه، قصد آن داريم تا خلاصهوار به بررسي دستاورهاي اقتصادي و علمي در اين مقطع 27 ساله با نگاهي آماري بپردازيم:
وضعيت علمي ايران
يكي از افتخارات جمهوري اسلامي ايران، رشد روزافزون و حضور فعال كشور در عرصههاي علمي است، توسعه در اين زمينه به قدري با سرعت انجام شده است كه هماكنون، دانشمندان و پژوهشگران ايراني در زمره دانشمندان و پژوهشگران ممتاز جهان قرار گرفتهاند. نمونههايي از اين موفقيتها عبارتند از:
ـ ورود موفقيتآميز و همزمان با ديگر كشورهاي پيشرفته به عرصه علوم جديد مانند: ليزر، نانو تكنولوژي، ميكروالكترونيك،
ـ پيوستن ايران به جمع چهار كشور پيشرفته داراي فناوري توليد زيركونيوم اسفنجي هستهاي و محصولات جانبي ديگر، از جمله شمش منيزيم با خلوص 99/99 درصد و اكسيد هافنيم، كه از فناوري بسيار پيچيدهاي برخوردار بوده و در رآكتورها و ديگر زمينههاي استراتژيك كاربرد دارد.
ـ دستيابي به فناوري و دانش كامل چرخه سوخت هستهاي و تداوم حركت بالنده پژوهشگران ايران در مسير دستيابي به فناوري صلحآميز هستهاي.
ـ ورود به علم ساخت روبات و به دست آوردن موفقيتهاي جهاني در مسابقات روبوتيك.
ـ توسعه سختافزاري، نرمافزاري و بهرهبرداري گسترده از علوم رايانهاي در كشور.
ـ به دست آوردن موفقيتهاي جهاني در المپيادهاي گوناگون علمي توسط دانشآموزان و دانشجويان دانشگاههاي ايران.
ـ افزايش بيسابقه ظرفيت دانشگاهها و تعداد دانشجويان از دويستهزار در پيش از انقلاب اسلامي به بيش از دو ميليون و سيصد هزار دانشجو در حال حاضر.
ـ افزايش تعداد مدارس براي پاسخگويي به رشد دويست درصدي دانشآموزان و مقابله با بيسوادي و ارتقاي سطح سواد از 35% با سواد ابتداي انقلاب به 75% در حال حاضر و به دست آوردن جوايز بينالمللي در اين زمينه از مهمترين مصاديق توسعهيافتگي در مسير نهضت نرمافزاري به شمار ميرود.
رشد ايران در زمينه پزشكي
ـ تغيير وضعيت كشور به عنوان كشور نيازمند به پزشكان خارجي به كشور اعزامكننده پزشك ايراني به ديگر كشورها.
ـ پذيرش بيماران خارجي به جاي اعزام بيمار به خارج از كشور در بسياري از بيماريهاي پيچيده.
ـ دستيابي به دانش كشت سلولهاي بنيادين.
ـ خودكفايي در ساخت انواع واكسن.
ـ قرار گرفتن در رديف كشورهاي برتر پيوند كليه.
ـ به دست آوردن تجارب ارزشمند براي مقابله با بيماريهاي ناشي از عوامل شيميايي.
ـ رسيدن به مرز ورود به بازار داروهاي بيوتكنولوژي.
ـ ريشهكني فلج اطفال و ديگر بيماريهاي فراگير.
ـ افزايش تعداد بيمارستانها و مراكز درماني.
ـ توسعه بهداشتي كشور و موفقيت در اولويت پيشگيري بر درمان و در پايان، افزايش اميد به زندگي وكاهش مرگ و ميركودكان.
توسعه صنعتي كشور
رشد صنعت در كشور نيز به اندازهاي سريع بوده كه هماكنون ساخت مجموعهها و شركتهاي صنعتي در روستاها نيز در دستور كار مسئولان كشور قرار گرفته است.
در حال حاضر، كمتر شهر بزرگي را ميتوان يافت كه از وجود كارخانههاي صنعتي با تكنولوژي برتر بيبهره باشد.
علاوه بر افزايش تعداد كارخانجات بايد به محصولات متنوعي كه در اين مجموعهها توليد و حتي در برخي موارد به خارج از كشور صادر ميشود نيز اشاره نمود.
ـ ساخت هواپيما و بالگرد سبك و نيمه سنگين (شخصي و عمومي) كه براي نخستين بار در تاريخ كشور رخ داده است.
ـ توسعه صنعت كشتيسازي و توليد انواع قايق.
ـ افزايش و توسعه كارخانجات خودروسازي با انواع خودروهاي سبك و سنگين و صدور اتومبيل به کشورهاي جهان.
ـ افزايش و توسعه پالايشگاهها و مراكز پتروشيمي.
ـ ساخت بيش از سي كارخانه بزرگ نفت و گاز در 25 سال گذشته.
ـ ساخت انواع نيروگاههاي بادي، گازي، فسيلي و ساخت نخستين نيروگاه هستهاي در بوشهر و نخستين نيروگاه انرژيهاي زيرزميني در اردبيل.
ـ افزايش و توسعه انواع كارخانجات لوازم خانگي و صنعتي افزايش قابل توجه توليد فولاد و دهها مورد مشابه، از ديگر افتخارات صنعتي كشور به شمار ميروند.
علاوه بر اين قرار گرفتن جمهوري اسلامي ايران در رديف چهارمين كشور سازنده سد و ارايه انواع خدمات فني، عمراني و تخصصي در زمينههاي گوناگون به ديگر كشورها نيز، برگ زرين ديگري است از كتاب پرافتخار انقلاب اسلامي ايران و اين رويكرد مباركي است كه شامل ساير بخشهاي كشور، از جمله بخش نظامي نيز شده است.
پيشرفت در صنايع دفاعي
ـ ساخت انواع هواپيما و جتهاي آموزشي و جنگنده مانند جت جنگي آذرخش.
ـ تعمير انواع هواپيما و بالگرد.
ـ ساخت و تعمير انواع زرهپوش و تانك.
ـ ساخت و تعمير انواع ناوچه و قايقهاي تندرو.
ـ ساخت و توليد انواع موشكهاي بالستيك و دوربرد زمين به زمين، زمين به هوا.
ـ ساخت زيردريايي.
ـ خودكفايي در توليد و ساخت انواع هواپيماهاي بدون سرنشين.
ـ خودكفايي در ساخت انواع تجهيزات و سلاحهاي سبك، نيمه سنگين و سنگين مانند: انواع خمپارهانداز و توپهاي مدرن و مهمات و توسعه صنايع مخابراتي و ساخت انواع رادار.
ـ تقويت و توسعه صنايع اپتيك و صدور برخي از اين محصولات به 32 كشور جهان.
ـ فراهم آوردن مقدمات ساخت و پرتاب نخستين ماهواره كشور.
ـ موفقيت اخير در ساخت هواپيماي جنگي صاعقه كه مشابه هواپيماي جنگي اف 18 آمريكا البته با كارآيي بيشتر است، از جمله نمونههايي دستاوردهاي صنايع دفاعي در دو دهه اخير در ايران به شمار ميرود.
توسعه زيرساختهاي خدمات اجتماعي
بسياري از پيشرفتهاي كشور، مرهون تلاش دولت و ملت سرافراز ايران اسلامي در سالهاي پس از انقلاب است، به گونهاي كه پيشرفتهاي مربوط به پيش از انقلاب اسلامي، كه ايران كاملا وابسته به قدرتهاي خارجي بود، چه از نظر تنوع موضوع و چه از نظر وسعت و گستره عمل، به قدري ناچيز بوده كه در قياس با وضعيت كنوني قابل بحث و بررسي نيست.
ـ ايجاد و توسعه شبكه گاز شهري از مهمترين اين مصاديق است كه فراگير شدن آن، تنها در سايه لطف الهي و تكيه بر نيروهاي داخلي در نظام جمهوري محقق شد، به گونهاي كه از مجموعه دو شهر برخوردار از شبكه گاز شهري يا تعداد محدودي انشعاب در پيش از انقلاب اسلامي، در حال حاضر، بيشتر شهرهاي بزرگ و بسياري از شهرهاي كوچك و حتي بسياري از روستاها از اين نعمت الهي برخوردار شدهاند.
ـ راهاندازي تلفن همراه در كشور با بيش از پنج ميليون مشترك تا پايان سال 83 و پيشبيني ده ميليون مشترك در پايان سال 84.
ـ توسعه شبكه مخابراتي در دورترين نقاط شهري و روستايي كشور.
ـ افزايش تعداد مشتركين تلفن ثابت (خطوط تلفني مشغول به كار) از 850 هزار اشتراك در پيش از انقلاب به هجده ميليون اشتراك در حال حاضر.
ـ تعداد روستاهاي برخوردار از شبكه مخابراتي از 312 روستا به 44 هزار روستا.
ـ خودكفايي 100% در توليد برق و گستردگي قابل توجه شبكه برق.
ـ افزايش تعداد مشتركين برق از سه ميليون مشترك در آغاز انقلاب به هجده ميليون مشترك در سال 82.
ـ روستاهاي برخوردار از برق از چهار هزار روستا به 47 هزار روستا.
ـ توسعه شبكههاي توزيع آب آشاميدني با افزايش انشعابات از 7/3 ميليون مشترك در اوايل انقلاب به 3/9 ميليون (مشترك) و تعداد شهرهاي برخوردار از شبكه آب بهداشتي از 45 شهر به 821 شهر، از مهمترين دستاوردهاي خدماتي نظام اسلامي به شمار ميرود، به گونهاي كه در بخش آب در حال حاضر، علاوه بر افزايش چندين برابري زمينهاي زيركشت ناشي از توسعه سدسازي و تقويت منابع زيرزميني و آبخيزداري، بيش از 44 ميليون نفر؛ يعني 66% جمعيت كشور از موهبت استفاده از شبكه لولهكشي آب آشاميدني بهداشتي و حدود ده ميليون نفر؛ يعني حدود 000/071/2 مشترك (رشته) نيز از سيستم شبكه فاضلاب برخوردارند، در حالي كه تعداد شهرهاي برخوردار از سيستم فاضلاب در پيش از انقلاب، حدود پانزده شهر با دو هزار مشترك و پس از انقلاب به دويست شهر با دو ميليون و 77 هزار مشترك رسيده است.
ـ ساخت نخستين مترو كشور در تهران و توسعه و تعميم آن به ساير شهرهاي بزرگ.
ـ استقرار همه مراكز استانها و بسياري از شهرهاي بزرگ و كوچك به فرودگاه.
ـ ساخت و توسعه پايانههاي مسافري و باربري در بيشتر شهرها.
ـ توسعه ناوگان دريايي از 217/2 تن ظرفيت در سال 1979 به 876/17 تن در سال 20002.
ـ توسعه و گسترش قابل توجه شبكه راهآهن سراسري و شبكه جادههاي كشور.
ـ ايجاد و توسعه تعاونيها، برگزاري انواع نمايشگاههاي بينالمللي و فراهم آوردن زمينههاي ارتقاي سطح كيفيت زندگي.
جمهوري اسلامي ايران به دليل استقلال خواهي و عدم تمكين به خواستهاي مستبدانه آمريكا، همواره به طور ظالمانهاي مورد تحريم قرار گرفته است، وليكن اين آمار، نشان ميدهد كه اين استقلال، نه تنها موجب عقبماندگي و رشد نيافتن منطقي ايران در مقايسه با کشورهاي مشابه خود نشده است، بلكه با روي آوردن بر پتانسيل داخلي، توانسته است ضمن اجتناب از وامداري به قدرتهاي خارجي به بالاترين دستاوردهاي علمي و تحقيقاتي دست يابد و در حال حاضر، بهرغم همه تحريمات پا به پاي کشورهاي ديگر منطقه و در برخي موضوعات، جلوتر از آنان حرکت كند.
آنچه بايد بر آن توجه شود، اين است که بدانيم اين مهم به دست نيامده است، به جز تکيه بر زانوي نيروي داخلي و اعتماد به نفس مردمان تلاشگر ايراني که ما هر چه داريم از برکت تلاش ايراني است و هيچ کشوري به مانند ما نسبت به ساخت کشورمان دلسوزي نداشته و نخواهد داشت.
بازتاب
