مرکز انجمنهای تخصصی

شاتل به سفینه هایی گفته می شود که برای ماموریت های فضایی ساخته می شوند.
شاتل ها را در اصطلاح Transportation Space System می گویند و طراحی و ساخت آنها به گونه ای انجام میگیرد که بتواند حداقل 100 ماموریت را انجام دهد. شاتل مثل راکت پرتاب و مثل هواپیما
فرود می آید.


شاتل دیسکاوری آماده پرتاب

در حال حاضر سه عدد از این نوع سفینه های فضایی شاتل فعال اند که عبارتند از: Discovery, Atlantis, Endeavour. این سفینه ها تا کنون توانسته اند حدود یک چهارم از ماموریتهایی را به انجام
برسانند که برایشان در نظر گرفته شده است. زمان کلی این ماموریت ها بین 5-16 روز است که معمولا در اولین پروازها، کمترین تعداد خدمه ( 2 نفر) را حمل میکنند. (بیشترین تعداد خدمه ای که شاتل میتواند حمل کند 8 نفر میباشد). ارزش یک شاتل بیش از 2 میلیون پوند است و طراحی و ساخت آن کاری بسیار تخصصی و دقیق و حساس مهندسی است که در آن از رشته های مهندسی و ریاضی
و فیزیک و بعضی گرایش های شیمی و مهندسی سامانه استفاده میشود.


شاتل Endeavour در حال پرتاب

اولین شاتل فضایی Columbia نام داشت که در سال 1979 به سفارش مرکز فضایی کندی ناسا ساخته شد.
شاتل های Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis, Endeavour تا بحال 113 ماموریت انجام داده اند و توانسته اند در مجموع 602 فضا نورد را حمل کنند. این شاتل ها چیزی بیش از 1360 تن بار را
به فضا برده اند که شامل تلسکوپ فضایی هابل و سایر وسایل ساخت و تجهیزات پایگاه های بین المللی فضایی ISS نیز میشود.
هر سفینه فضایی شاتل از سه قسمت اصلی تشکیل میشود:
1- قسمتی که خدمه در آن هستند
2- تانکر سوخت مایع خارجی
3- دو پیشران ( تانکر سوخت جامد خارجی ) که تامین کننده بخش عمده نیروی بالا برنده شاتل در دو دقیقه اول است.




همه این اجزا در سفرهای بعدی شاتل دوباره مورد استفاده قرار میگیرند. بجز تانک سوخت خارجی که (پس از اتمام سوختش) در فضا رها شده و در اتمسفر میسوزد.
دو دقیقه بعد از پرتاب، شاتل به ارتفاع حدودا 45 کیلومتری میرسد که در این لحظه سوخت دو تانکر سوخت جامد تمام شده و از شاتل جدا میشوند و در اقیانوس، جایی که ناسا برایشان پیش بینی کرده
می افتد. سپس تیم ناسا این تانک ها را از آب میگیرد تا به مرکز طراحی برده و برای پرتاب های بعدی استفاده کند. چون ساخت آنها بسایر مشکل و پر هزینه است.
وقتی شاتل حدود 8 دقیقه و 40 ثانیه مسافت متناظرش را پیمود، تانک سوخت مایع خارجی (External Tank)، سوختش تمام شده و در جو رها میشود.
شاتل ها توانایی متصل شدن به ایستگاه های بین المللی فضایی و مبادله بار یا فضانورد را نیز دارا میباشند.


شاتل آتلانتیس در حال فرود

پس از اتمام ماموریت، شاتل با محاسبات بسیار دقیق، جهت مشخص شدن زمان، سرعت، و مسیر و درجه بازگشت به زمین، آخرین قسمت سفر یعنی فرود روی زمین را شروع میکند.( لازم به ذکر است
که فرود شاتل هر چند که مانند هواپیماست، اما بسیار مشکل تر از آن است. چون علاوه بر مسافت بیشتر، چرخش زمین هم باعث سختی کار میشود. هرچند که بسیاری از عملیات توسط کامپیوتر و به
صورت خودکار مثل اتو پایلوت انجام میشود).

سلطان آسمان,
ممنون. جاي اين مطلب واقعن خالي بود.

سلطان آسمان جان
بنا به تشكر از زحمات كذشته شما و همينطور اين مقاله‌ي خواندني كه الان ارائه كرديد درجه شما به Major II ارتقا پيدا كرد

سلطان آسمان, دوست گرامي

بابت همه تلاش و زحمات شما .. از شما استاد گرامي تشكر وافر دارم و بابت ارتقاء درجه تان به شما تبريك ميگويم ...

اميدوارم هميشه در جاده پيشرفت رو به جلو حركت كنيد .


موفق و شاد باشيد .

مطلب خوبي بود.

از همه دوستاني که لطف کردن و اين مقاله رو خوندم تشکر ميکنم.
Mahdi1944, ممنون مهدي جان. خيلي لطف داري

سلطان آسمان, خيلي عالي بود
من مدتها دنبال اين بودم که اين شاتل ها چه مکانيزمي دارن

Mohsen1001, اميدوارم اين مطلب تونسته باشه کمکي بهت کرده باشه

سلطان آسمان جان دستت درد نکنه دوست خوبم . اگر دير به تاپيکت سر ميزنم علت داره که خودت بهتر ميدونی . اميدوارم تو زندگی درجات بالايی کسب کنی . به هر حال تبريک صميمانه منو پذيرا باش . مقالات جالب و شيرينت هم به جای شيرينی قبول کردم . شاد و پيروز باشی .

ممنونم فريبرز جان. من هم ارتقا درجه ات رو تبريک ميگم

شاتل

شاتل آتلانتیکس در حال بازگرداندن به پایگاه کندی بعد از
انجام تعمیرات اساسی طی ده ماه در سال 1998 شاتل به سفینه هایی گفته میشود که برای ماموریتهای فضایی ساخته میشوند. شاتلها را در اصطلاح Space Transportation System به معنی سیستم حمل و نقل فضایی میگویند و طراحی و ساخت به گونه ای انجام میگیرد که حداقل انجام 100 ماموریت را بتواند انجام دهد. شاتل مثل یک راکت (موشک) پرتاب شده و مانند هواپیما فرود میاید. در حال حاضر به تعداد سه عدد از این نوع سفینه های فضایی شاتل فعال بوده و برای انجام ماموریتها استفاده میشود که عبارتند از Discovery, Atlantis و Endeavour. این سفینه ها تا کنون توانسته اند فقط حدود یک چهارم ماموریت هایی را که برایشان در نظر گرفته شده به انجام برسانند.

کلمبیا (Columbia) اولین شاتل بود که به سفارش مرکز فضایی کندی ناسا (NASA's Kennedy Space Center) در سال 1979 ساخته شد. تا به حال شاتلهای Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis ,Endeavour جمعا" 113 ماموریت فضایی انجام داده اند و در مجموع توانسته اند 600 فضانورد را حمل کرده و چیزی بیش از 1360 تن بار را به فضا ببرند که این شامل تلسکوپ فضایی هابل (Hubble Space Telescope) و سایر وسایل ساخت و تجهیزات پایگاه بین المللی فضایی (International Space Station - ISS) نیز میشود. فهرست این شاتلها تا به امروز این چنین است:

- Columbia : اولین شاتل ساخته شده در سال 1979 و به به سفارش مرکز فضایی کندی ناسا که در اول فوریه سال 2003 بعد از انجام موفقیت آمیز ماموریت با هفت سرنشین موقع فرود منفجر شد.

- Challenger : به سفارش KSC در جولای 1982 و در28 ژانویه 1986 با هفت سرنشین موقع پرتاب منفجر شد.

- Discovery : در نوامبر 1983 ساخته شد.

- Atlantis : در آوریل 1985 ساخته شد.

- Endeavour : در می 1991 برای جایگزینی سفینه Challenger در فلوریدا ساخته شد.

اصولا" یک سفینه فضایی از سه قسمت اصلی تشکیل شده است :


شاتل در سکوی پرتاب 1- قسمتی که خدمه در آن هستند، 2- تانکر سوخت خارجی و 3- دو پیشران (دو تانک سوخت جامد) که تامین کننده بخش عمده بالابرنده شاتل در دو دقیقه اول پرتاب هستند.


همه این اجزا در سفرهای بعدی شاتل دوباره مورد استفاده قرار میگیرند بجز تانک سوخت خارجی که بعد از اتما م سوخش در فضا رها شده ودر اتمسفر زمین میسوزد.

ماموریتها هر جایی در فضا میتوانند باشند در مدت زمانی بین 5 تا 16 روز. معمولا" در اولین پروازهای شاتل آنها کمترین خدمه (2 نفر) را حمل میکنند و بیشترین تعداد افراد معمولا" 8 نفر اند. ارزش یک شاتل بیشتر از دو میلیون پوند است و طراحی وساخت آن یک کار فوق العاده تخصصی و حساس مهندسی است و در آن از انواع رشته های مهندسی، ریاضی، فیزیک، بعضی گرایشهای شیمی و مهندسی سیستم استفاده میشود .

دو دقیقه بعد از پرتاب، شاتل به ارتفاع تقریبا" 45 کیلومتری میرسد که در این لحظه دو تانک سوخت جامد تمام شده و از شاتل جدا میشوند و در اقیانوس جایی که ناسا برایشان پیشبینی کرده میافتند و بوسیله تیم ناسا از آب گرفته میشوند تا به مرکز برده شوند وبرای پرتاب بعدی استفاده شوند.

وقتی شاتل 8 دقیقه و 40 ثانیه مسافت متناظرش را طی کرد تانک سوخت مایع خارجی (External Tank) سوختش تمام شده، در فضا رها شده ودر جو میسوزد ودر حدود 35 دقیقه بعد از پرتاب، دو پیشران موتور شروع به کار میکنند ودر مدت سه دقیقه کار میکنند تا شاتل را در مدار نهایی که برایش در نظر گرفته شده قرار دهند؛ به محض اتمام ماموریت و بازگشت به جو زمین شاتل بدون هیچ نیروی بازدارنده موتوری در پایگاه فرودآمده و به نرمی میاستد.

اگرچه شاتل برای حداکثر 20 سال کار طراحی میشوند ولی دائما" دانشمندان و مهندسین در حال ارتقا سیستم هستند. بدون اغراق ناسا هزاران تغییر و تحول کوچک و بزرگ اساسی در طراحی این شاتلها انجام داده است که مایه لیاقت و به رسمیت شناختن ناسا است. فقط از سال 1992 ناسا در حال طراحی وساخت و ارتقا سیستم به منظور داشتن ضریب ایمنی بالاتر و کاهش برخی مشکلات گزارش شده حین پرواز شاتل ها بوده که توانسته به 70 درصد از آن نائل شود. ولی در طول همین مدت ارزش عملکردی شاتل تا 40 در صد کم شده که معادل مبلغی حدود یک چهارم بیلیون دلار بوده است. با این حال در این مدت به خاطر کاهش وزن و ارتقا سیستم، شاتل توانست 8 تن بار بیشتر حمل کند.