پدربزرگ رانندگي ممنوع!

[Dr.Akhavan]

  رانندگي ممنوع!
 


هيچ کس دوست ندارد پدربزرگان يا مادربزرگان عزيز را که نور چشم خانواده هستند، ناراحت کند؛ اما گاهي شرايطي پيش مي آيد که بايد از اين عزيزان خواهش کرد، بعضي کارها را کنار بگذارند. رانندگي هم يکي از همين کارهاست. فکر مي کنيد چه موقع بايد از پدر بزرگ يا پدر سالمند خود بخواهيد با رانندگي خداحافظي کند؟

رانندگان سالمند در همه جا هستند، شايد در دنيا ميليون ها راننده سالمند در شهرها و جاده ها مشغول رانندگي باشند و با توجه به اين که با افزايش مراقبتهاي بهداشتي و پزشکي، اميد به زندگي افزايش يافته و جمعيت سالمندان نيز رو به افزايش است، بنابراين ميتوان انتظار داشت در آينده بر تعداد رانندگان سالمند افزوده شود . طبيعي است فرزندان اين افراد هميشه درباره رانندگي پدران يا پدر بزرگان خود نگران هستند، اما فکر ميکنيد چه موقع بايد به اين عزيزان گفت که با فرمان خداحافظي کنند؟! اينکار در هر زمان که انجام شود اصلاً راحت نيست چون خودرو امروزه به عنوان وسيله اي ضروريست که در جامعه حسابي جا باز کرده است و عصاي دست پير و جوان محسوب ميشود.

افراد جوان و فرزندان سالمندان عزيز توصيه ميشود که والدين يا پدربزرگهاي خود را وادار کنند بطور مرتب از نظر بينايي بررسي شوند و درباره آب مرواريد چشمهايشان بي تفاوت نباشند.

دراصل مشکل ازآنجا شروع ميشود که گواهينامه رانندگي يکبار صادر ميشود و تمام عمر در دست افراد ميماند (البته هر از گاهي بايد تمديد شود و گاهي هم رانندگان خلافکار بايد براي مدتي از داشتن آن محروم باشند.) اما وقتي به يک سالمند گفته ميشود ديگر رانندگي نکند اولين حسي که در او بوجود مDآيد حس وابستگي بديگران است چون مجبور است براي انجام کارهاي خود از ديگر افراد کمک بگيرد. به عبارتي کنار گذاشتن فرمان براي يک سالمند با عواقبي همراه است به نحوي که اپيدميولوژيست ها عنوان کرده اند اين کار باعث ميشود ميزان افسردگي و انزواي اجتماعي در افراد سالمند افزايش يابد.

بايد اين واقعيت را پذيرفت که ضعف رانندگي افراد سالمند، حقيقتي تلخ اما موجود است و هر روز اخبار مختلفي در اين ارتباط به گوش ميرسد.

مثل تصادف يک راننده 86 ساله و کشتن یک نفر و مصدوم شدن 50 نفر در يک دستگاه اتوبوس، البته اين راننده سالمند اعتراف کرده بود که اشتباهي بجاي اينکه پاي خود را روي ترمز بگذارد تا ميتوانسته بر پدال گاز فشار آورده است.


چه وقت زمان رانندگي فرد سالمند به پايان مي رسد؟

آنچه متخصصان پيشنهاد ميکنند آن است که روي سن فرد تأکيد زيادي نشود، زيرا آنچه اهميت دارد سن او نيست، بلکه وضعيت سلامت اوست؛ زيرا بسياري از افراد جوان هم در رانندگي مشکلاتي ببار ميآورند که بسيار شديدتر از مشکلات رانندگان سالمند است .پزشکان مغز و اعصاب معتقدند افراد زيادي هستند که ظاهراً براي رانندگي مشکلي ندارند، اما وقتي آزمايشهاي عصبي و حرکتي از آنها بعمل مي آيد متوجه ميشويم اصلاً نبايد رانندگي کنند يا فردي که حين حرکت مجبور است از عصا استفاده کند حتي اگر ديد خوبي داشته و از مهارت شناختي مطلوبي برخوردار باشد باز هم نبايد رانندگي کند.

متخصصان معتقدند براي تشخيص زمان خداحافظي فرد سالمند با رانندگي، بايد به خود او رجوع کرد.

بعنوان مثال وقتي فرد سالمند عنوان ميکند در شب يا در بزرگراهها راحت نيست و هنگام رانندگي دچار مشکل ميشود يعني اينکه کم کم مشکلاتي بروز کرده که بايد به آن توجه داشت و حداقل نبايد گذاشت اين فرد، شبها يا در بزرگراهها رانندگي کند.

وقتي فرد سالمند حس ميکند رفلکس هاي او کند شده و به موقع نميتواند واکنش کافي نشان دهد يا اطرافيان متوجه کاهش قدرت بينايي او شده اند بايد به اين علايم توجه نمايند و به سرعت به پزشک مراجعه کنند تا صحت و سقم ماجرا مشخص شود.

متأسفانه بسياري از سالمندان و خانواده هاي آنان، ميزان تصادفات فرد سالمند را معيار قرار ميدهند و ميگويند او تاکنون هيچ سانحه اي نداشته است، اما بايد گفت اين اصلاً معيار درستي نيست. مثلاً يکي از مشکلات سالمندان، ضعف بينايي است که به تدريج بيشتر ميشود و همين مسئله در صورت عدم پيگيري، در آينده مشکل آفرين ميشود، حتي اگر فرد سالمند تاکنون تصادف نکرده باشد.

توصيه ما به افراد جوان و فرزندان اين سالمندان عزيز آنست که والدين يا پدربزرگ هاي خود را وادار کنند بطور مرتب از نظر بينايي بررسي شوند و درباره آب مرواريد چشمهايشان بي تفاوت نباشند.
بسياري از سالمندان از جراحي آب مرواريد طفره ميروند در حاليکه اين عمل، امروزه يکي از ايمن ترين جراحي هاست و نتايج بسيار مطلوبي به دنبال دارد.

اما ايکاش مشکل در همين جا تمام ميشد. متأسفانه بسياري از رانندگان سالمند به مشکلاتي مثل زوال عقل (دمانس) با بيماريهاي تخريب کننده مغز مبتلا هستند و اين بيماريها مشکلات بسيار زيادي بوجود مي آورند. متأسفانه در بسياري موارد، زوال عقل يا سکته مغزي عوارضي به دنبال مي آورد که قابل برگشت نبوده و درمان پذير نيست يا در فردي که مشکلات شناختي (در مرکز تحليل داده هاي شناختي مغز) دارد نميتوان انتظار تحليل مطلوب و درست از مسائل رانندگي را داشت يا فردي که به آلزایمر مبتلاست به هيچ وجه صلاحيت رانندگي را ندارد و مشکل اينجاست که بيشتر اين افراد در حالت انکار به سر ميبرند و قبول ندارند به مشکلات حافظه مبتلا هستند.

در بعضي کشورها، برنامه هاي آموزش به رانندگان سالمند اجرا ميشود که طي آن، رانندگان سالمند در کلاسهايي شرکت ميکنند و واحدهايي را مي گذرانند تا اطلاعات خود را به روز کنند.و در طی دوره ها ميتوان مشکلات سالمندان را نيز مد نظر قرار داد و براي آن چاره اي انديشيد.

فناوري هاي جديدي که در خودروها مورد استفاده قرار ميگيرد براي اين سالمندان توضيح داده ميشود تا بدون واهمه از فنون جديد بتوانند از خودروي خود بنحو احسن استفاده کنند. در اين کلاس ها افراد کار درمان، روان درمان و پزشکان شرکت دارند تا به سالمندان کمک کنند. در ضمن از اين افراد، آزمونهاي رواني و جسمي متعددي بعمل مي آيد تا سلامت جسمي و رواني آنها سنجش شود.



علايمي که نشان ميدهد بايد با رانندگي خداحافظي کرد:

- وقتي سالمند نميتواند روي خط مورد نظر رانندگي کند و دايم به اين طرف و آن طرف ميرود يا حتي به کناره خيابان يا جاده بسيار نزديک ميشود و مماس با آن حرکت ميکند.

- زماني که سالمند با خودروي خود گم ميشود؛ البته پيدا نکردن نشاني براي جوانان هم اتفاق مي افتد، اما اگر فرد سالمند در مسير هميشگي خود گم شود بايد به اين مسئله بعنوان يک هشدار توجه کرد.

- مشکلاتي که حين رانندگي رخ ميدهند از علايم بسيارخوب براي شناسايي سالمندي که مشکل دارد محسوب ميشوند؛ مثلاً توقف بجا پشت چراغ قرمز، عبور صحيح از تقاطع، ديدن تابلو ايست، و غيره؛ بعنوان مثال ديده شده که بعضي سالمندان پشت چراغ زرد چشمک زن يا حتي چراغ سبز توقف کامل ميکنند يا بعضي رانندگان سالمند در ترافيک سنگين قادر به رانندگي مناسب و مطلوب نيستند و خطرات غير قابل جبراني را براي خودرو و سرنشينان بوجود مي آورند.

- افزايش تعداد تصادفات فرد سالمند نشانه هشدار دهنده اي است که بايد به آن توجه کرد.

- مشکلات مربوط به پدال را نيز نبايد ناديده گرفت، مثلاً بعضي سالمندان بجاي اين که پاي خود را روي ترمز بگذارند، روي پدال گاز ميگذارند و فاجعه اي اسفبار رخ ميدهد.

- خود فرد سالمند و اطرافيان او از بهترين منابع بررسي وضعيت رانندگي سالمند به حساب مي آيند؛ مثلاً وقتي فرد سالمند حس ميکند رفلکس هاي او کند شده و به موقع نميتواند واکنش کافي نشان دهد يا اطرافيان متوجه کاهش قدرت بينايي او شده اند بايد به اين علايم توجه نمايند و به سرعت به پزشک مراجعه کنند تا صحت و سقم ماجرا مشخص شود.

البته نظريه آخر متخصصان آنست که کنار سالمند بنشينند و رانندگي او را ا ز نزديک ببينند. آنوقت ميتوان گفت وي بايد با رانندگي خداحافظي کند يا باز هم ميتواند همان راننده مطلوب هميشگي باشد